Қытай Футбол қауымдастығы

Кіріспе

Қытай футбол қауымдастығы (CFA) – Қытай Халық Республикасында (Құрлықтық Қытай) футбол, жағажай футболы және футзалдың басқарушы органы. CFA ерлер және әйелдер ұлттық құрамаларын ұйымдастырады, елдің кәсіби лигаларын басқарады, сондай-ақ ұлттық кубок турнирін – Қытай футбол қауымдастығы кубогын ұйымдастырады. Шығыс Азия футбол федерациясының мүшесі ретінде оның ұлттық құрамалары Шығыс Азия футбол чемпионатына қатыса алады, ал елдің АФК-ге мүшелігі ұйымның клубтық және ұлттық құрамалар арасындағы жарыстарға қатысуға мүмкіндік береді. Қытай сондай-ақ ФИФА-ның мүшесі болып табылады, демек Әлем чемпионатына қатысуға құқылы.

Тарих

1924 жылы құрылған Қытай футбол қауымдастығы 1931 жылы ФИФА мүшесі атанды және 1936 және 1948 жылғы Олимпиада ойындарында халықаралық жарыстарда өнер көрсетті. 1949 жылы Қытай азамат соғысы аяқталғаннан кейін, Қытай Халық Республикасы (ҚХР) және Қытай Республикасы (ҚР) екеуі де «Қытайдың» жалғыз заңды үкіметі болуға таласты және материктік Қытай мен Тайваньқа құқық талап етті. 1952 жылдың 14 маусымында ФИФА Тайваньда орналасқан Қытай Республикасы Футбол қауымдастығына (ROCFA) емес, материктік Қытайдағы Қытай футбол қауымдастығына (CFA) 1931 жылдан бері мүшелік құқығы бар екенін мойындады. Тайвань 1954 жылдың маусымында Бернде өткен ФИФА-ның 29-шы құрылтайында Қытай футбол қауымдастығының (CFA) және ҚХР үкіметінің наразылығына қарамастан ФИФА мүшесі болып қабылданды. Қытай футбол қауымдастығының Тайваньның ФИФА-ға мүшелігіне қарсылығы 1956 және 1958 жылдары ФИФА-ның келесі екі құрылтайында аралды ұйымнан шығару туралы ұсыныстар жасау арқылы жалғасты. Содан кейін 1958 жылдың 8 шілдесінде Қытай футбол қауымдастығы (CFA) ФИФА-ға федерациядан шығатынын хабарлады. Сол кездегі ФИФА ережелеріне сәйкес, шығу туралы хабарлама жарияланғаннан кейін үш ай ішінде тіркелген хат арқылы расталуы тиіс болды. Мұндай растау келмегендіктен, ФИФА Атқару комитеті әлі де Қытай футбол қауымдастығын (ACAF) мүше деп есептеді, бірақ Қытай футбол қауымдастығына (CFA) немесе ҚХР-ға жолданған барлық сұрауларға Қытай енді ФИФА билігін мойындамайтыны туралы жауап берілді. 1959 жылдың қазан айының соңында ФИФА Атқару комитетінің отырысында ФИФА-ның КСРО вице-президенті Виктор Гранаткин Қытай билігімен болған әңгімелерінен кейін Қытай футбол қауымдастығы (CFA) Тайвань ұйымнан шығарылғаннан кейін ғана шығуын қайта қарастыратынын мәлімдеді. Бұл мәселе ФИФА-ның 42-ші құрылтайында шешілді, онда Атқару комитетінің Тайваньқа ФИФА мүшесі болып қалуға рұқсат беру және Қытай футбол қауымдастығын қайта қабылдау туралы ұсынысы 1980 жылдың 7 шілдесінде қабылданды. 2015 жылы Қытай Коммунистік партиясының Бас хатшысы Си Цзиньпин 2030 жылға қарай Қытай ерлер құрама командасын Азиядағы ең мықты футбол ұлты, ал 2050 жылға қарай әлемдегі ең мықты футбол ұлты етуді мақсат еткен амбициялы жоспар жасады. Қытай футболындағы сыбайлас жемқорлық бағдарламаның үкіметтік мақсаттарға жетпеуіне әсер етті және 2022 жылы Коммунистік партияның лауазымды тұлғалары «дисциплинаны және заңды бұзу» күдігімен сегіз футбол шенеунігіне қарсы сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеуді бастады.

Founded in 1924, the Chinese Football Association became members of FIFA in 1931 and competed internationally at the 1936 and 1948 Olympic games. Following the end of Chinese Civil War in 1949, both the People's Republic of China (PRC) and the Republic of China (ROC) contended to be the sole legitimate government of "China", and claimed sovereignty over both mainland China and Taiwan. On 14 June 1952, FIFA acknowledged that the CFA on Mainland China, not the Republic of China Football Association (ROCFA) located on Taiwan, was the recognized authority over Chinese Football with their membership dating to 1931. Taiwan was admitted as a member of FIFA in June 1954 over the objections of the CFA and the PRC government at the 29th FIFA Congress in Bern. The Chinese Football Association's objection to Taiwan's membership in FIFA continued with the organization offering proposals for the island's expulsion at the next two FIFA Congresses in 1956 and 1958. Then on 8 July 1958 the CFA notified FIFA of its withdraw as a member of the federation. FIFA stipulations at the time required that once a withdraw be announced it must be confirmed three months later by registered mail. With no such confirmation received, FIFA's Executive Committee still considered ACAF a member but all inquiries to the CFA or PRC were returned stating China no longer recognized FIFA's authority. At a meeting of FIFA's Executive Committee in late October 1959, Victor Granatkin, the USSR Vice President of FIFA, reported that from his discussions with Chinese authorities, the CFA would only rescind its withdraw after the expulsion of Taiwan from the organization. The situation was resolved at FIFA's 42nd Congress when the Executive Committee's compromise proposal to allow Taiwan to remain a member of FIFA under the name Chinese Taipei Football Association and to readmit the Chinese Football Association was passed on 7 July 1980. In 2015, CCP general secretary Xi Jinping set an aggressive plan to make the Chinese men's national team the number one footballing nation in Asia by 2030 and the world's number one by 2050. Corruption within Chinese football has factored into the program missing government targets and in 2022 Communist Party officials launched an anti corruption probe resulting in eight footballing officials being investigated for "suspected of violations of discipline and law".

Ерлер құрамасы

Қытай ұлттық футбол құрамасы (ҚХР) халықаралық футболда Қытай Халық Республикасын ұсынады. Халықаралық футбол қауымдастығына қайта қосылғаннан бері, команда 1998 жылғы желтоқсанда FIFA рейтингінде ең жоғары 37-орынға ие болды. Ерлер құрамасы 2005 және 2010 жылдары Шығыс Азия футбол конфедерациясы (EAFF) кубогын жеңіп алды, 1984 және 2004 жылдары Азия кубогында күміс жүлдегер атанды және 2002 жылы ФИФА әлем чемпионатына бір рет қатысып, барлық ойындарын гол соқпай жеңіліске ұшырады.

Әйелдер ұлттық құрамасы

Қытай әйелдер ұлттық футбол құрамасы – Қытай Халық Республикасын халықаралық футболда ұсынады. Бұл команда халық арасында "Жоңгуо Нүзу" (中国女足) деп аталады және "Болат гүлдер" деген лақап атымен танымал. Команда 2003 жылы FIFA рейтингінде ең жоғары нәтижеге, 4-орынға жеткен.

Кәсіби лигалар

Қытайдағы кәсіби футболды CFA ұйымдастырады және қазіргі уақытта лигалар арасында көтерілу және түсу жүйесімен иерархиялық форматта ұйымдастырылған төрт кәсіби лигадан тұрады. Қытай футбол қауымдастығының Супер лигасы – 2004 жылы Ұлттық футбол Джиа А лигасының қайта құруынан кейін Қытайдағы кәсіби футболдың жоғарғы дивизионы. Сондай-ақ 2004 жылы құрылған Қытай футбол қауымдастығының Қытай лигасы – кәсіби футболдың екінші дивизионы. 1956 жылы екінші деңгей ретінде құрылған Қытай футбол қауымдастығының екінші дивизионы, 1989 жылы үшінші деңгейге төмендетілді. Қытай футбол қауымдастығының мүшелері арасындағы чемпиондар лигасы футболдың төртінші деңгейін құрайды, ал түскен командалар аймақтық CFA мүшелерінің футбол қауымдастығы басқаратын лигада ойнайды.