Кіріспе

2003 жылы Билл Брайсонның "Дерлік барлық нәрсенің қысқаша тарихы" атты кітабы – америкалық-британдық автор Билл Брайсонның ғылымның бірнеше саласын қарапайым, көпшілікке түсінікті тілмен түсіндіретін танымал ғылыми кітабы. Бұл кітап 2005 жылы Ұлыбританияда 300 000 данадан астам сатылып, ең көп сатылған ғылыми кітаптардың бірі болды. "Қысқаша тарих" Брайсонның әдеттегі саяхат кітаптарынан өзгеше, химия, палеонтология, астрономия және бөлшектер физикасы сияқты жалпы ғылымдарды қамтиды. Онда автор Ұлы жарылыстан бастап кванттық механиканың ашылуына дейінгі уақытты, эволюция және геология арқылы зерттейді.

Өмірбаян

Билл Брайсон осы кітапты өзінің ғылыми біліміне қанағаттанбағандықтан жазды, дәлірек айтқанда, оның ғылыми білімі өте аз болды. Ол мектепте ғылымның түсініксіз, алыс жатқан пән екенін айтады. Оқулықтар мен мұғалімдер оның білімге деген құштарлығын оятпады, себебі олар ешқашан неге, қалай және қашан деген сұрақтарға тереңірек үңілген жоқ.

Мазмұны

Брайсон ғаламның, атомдар мен субатомдық бөлшектердің өлшемдерін көрнекті түрде және қарапайым тілмен сипаттайды. Одан кейін ол геология мен биология тарихын зерттейді және өмірдің алғашқы пайда болуынан бастап қазіргі заманғы адамдарға дейін, қазіргі заманғы Homo sapiens-тің дамуына ерекше назар аударады. Сонымен қатар, ол Жерге метеорит шабуылдауы мүмкіндігін талқылайды және Жерге тие бермес бұрын метеоритті анықтау қабілетін, сондай-шараның ауқымды зардаптарын көрсетеді. Ол сонымен қатар планетамыз тарихындағы жанартаулық апаттардың кейбіреулерін, оның ішінде Кракатау мен Йеллоустоун Ұлттық паркін сипаттайды. Кітаптың көп бөлігі зерттеулер мен жаңалықтардың артында тұрған ғалымдар туралы әңгімелерге және олардың кейде ерекше мінез-құлқына арналған. Брайсон сондай-ақ Жердің климатына және басқа түрлердің өміріне адамның тигізетін әсері, сондай-ақ жер сілкінісі, жанартау, цунами, дауылдар сияқты табиғи апаттардың масштабы және осы оқиғалардың салдарынан болатын жаппай жойылу туралы қазіргі ғылыми көзқарастарды ұсынады. Кітаптың суреттерімен толықтырылған басылымы 2005 жылдың қараша айында жарық көрді. Аудиокнига түрінде де бірнеше нұсқасы бар, оның ішінде автордың оқыған қысқартылған және кем дегенде үш толық нұсқасы бар.

Сыйлықтар мен шолулар

Кітап көбінесе жағымды пікірлер алды, сыншылар оны ақпаратты, жақсы жазылған және қызықты деп бағалады. 2004 жылы бұл кітап ең жақсы жалпы ғылыми кітап номинациясында Bryson The Aventis Science Books Prize сыйлығын жеңіп алды. Брайсон кейін сыйлықтың 10 000 фунт стерлинг сомасын Ұлы Ормонд көшесіндегі балалар ауруханасына қайырымдылық ретінде берді. 2005 жылы кітап ғылымды насиндау саласындағы Еуроодақ Декарт сыйлығына ие болды. Сол жылы ол Сэмюэл Джонсон сыйлығының финалисі болды.