Кіріспе

Британдық физиолог (1886–1977)

Арчибальд Вивиан Хилл (1886 жылғы 26 қыркүйек – 1977 жылғы 3 маусым), достары мен әріптестеріне А. В. Хилл деген атпен әйгілі, британдық физиолог, биофизика және операциялық зерттеулер сияқты түрлі ғылымдардың негізін қалаушылардың бірі. Ол 1922 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығын бұлшықеттердегі жылу және механикалық жұмыстың пайда болуын ашып көрсеткені үшін бөлісті.

Өмірбаян

Бристоль қаласында туған ол Блунделл мектебінде білім алып, Кембридждегі Тринити колледжін математика трипосында үшінші орынмен бітірген соң физиологияға бет бұрды. Тринити колледжінде бакалавр болып оқып жүрген 1909 жылы ол Лангмуир теңдеуі деп аталатын теңдеуді шығарды. Бұл теңдеу Михаэлис-Ментен кинетикасымен тығыз байланысты. Осы еңбегінде Хилл Лангмуир теңдеуінің тепе-теңдік түрін және тепе-теңдікке экспоненциалды жақындауын есептеп шығарды. Джон Ньюпорт Лэнглидің жетекшілігімен жазылған бұл мақала рецепторлар теориясының тарихындағы маңызды еңбек саналады, себебі оның негізгі мақсаты никотин мен кураренің нейромышектік қосылыстағы "қабылдағыш затқа" байланысуын зерттеу болды. Студент кезінде офицерлік даярлық корпусына қабылданды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Хилл Кембриджшир полкінің мергеншілік офицері болды. Британдықтар өз ғалымдарын пайдалануға ұмтылмады. 1915 жылдың соңында, үйге қайтып келгенде, ол Ұшаққа қарсы артиллериялық оқ-дәрілерді қалай оқыту керектігі туралы кеңес беру үшін Гораций Дарвиннің шақыруымен бір күнге Қарсылас оқ-дәрілер министрлігіне барды. Хилл бірден ұшақтардың биіктігін анықтау үшін екі айнадан тұратын қарапайым әдіс ұсынды. Ол Министрлікке ауыстырылды. Ол айналардың түтін снарядтарының жарылу орнын өлшеуге көмектесетінін және осы деректерді снарядтың ұшуын сипаттайтын теңдеулермен сәйкестендіру арқылы Ұшаққа қарсы артиллерия үшін дәл атқыштар кестесін жасауға болатынын түсінді. Өлшеу және есептеу жұмыстарын жүргізу үшін ол Әскери-әуе зерттеу бөлімін құрды, оған әскери қызметке жарамсыз жасы келген ерлер, жараланған офицер Ральф Х. Фаулер және әскери қызметке тым жас жігіттер, соның ішінде Дуглас Хартри, Артур Милн және Джеймс Кроутер кірді. Біреу оның әртүрлі тобын "Хиллдің қарақшылары" деп атады, олар осы атты мақтанышпен қабылдады. Соғыстың соңында олар жау ұшақтарын олардың дыбысы арқылы анықтаумен де айналысты. Ол сүйікті мотоциклімен жұмыс орындары арасында жылдам жүріп-қайып отырды. Соғыс аяқталғаннан кейін майор Хилл жүзден астам қарақшыға сертификаттар тапсырды. Ол Британ империясының орденінің офицері (OBE) болып тағайындалды. 1923 жылы ол Лондон университетінің колледжінде физиология профессоры болып Эрнест Старлингтің орнын басып, бірнеше жылдан кейін сол жерде Корольдік қоғамның ғылыми-зерттеу профессоры болды және 1951 жылға дейін зейнеткерлікке шыққанша сол қызметте болды. 1933 жылы Уильям Беверидж және Лорд Резерфордпен бірге Академиялық көмек кеңесінің (1936 жылы Ғылым мен білімді қорғау қоғамы болып қайта аталды) құрылтайшы мүшесі және вице-президенті болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін ұйым 900-ге жуық ғалымды (соның 18-і Нобель сыйлығын жеңіп алды) нацистік қуғын-сүргіннен құтқарды. Ол зертханасында Адольф Гитлердің қолдарын көтеріп сәлем берген ойыншық фигурасын қойды, Германия қуғынға ұшыратқан ғалымдарға алғыс айту үшін осылай жасағанын түсіндірді, олардың кейбіреулері қазір онымен жұмыс істеп жатыр. Хилл "күлкі - ақымақтыққа қарсы ең жақсы құрал" деп сенді. 1935 жылы ол Патрик Блэкетт пен сэр Генри Тизардпен бірге радардың пайда болуына себеп болған комитетте жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Корольдік қоғамның биологиялық хатшысы болды, ал Уильям Генри Брэгг президент болды. Екеуі де бұрынғы соғыста ғалымдарды жұмысқа орналастырудың кешіктірілуіне наразы болды. Корольдік қоғам ғалымдардың тізімін жасады және Хилл Еңбек министрлігінде қоғамды өкілдік етті. Соғыс басталғанда Хилл тұтқындалған босқындар ғалымдарын босату науқанын бастады. Ол 1940-1945 жылдары Кембридж университетінен Парламент депутаты (депутат) болды. 1940 жылы ол АҚШ-тағы британдық елшілікке соғыс зерттеулерін ілгерілету үшін жіберілді. Ол америкалықтармен құпия ақпарат алмасуға уәкілдік алды, бірақ бұл жұмыс істемеді: басқа біреудің құпиясына қалай баға беруге болады? Хилл жауабын тапты және британдықтарды америкалықтарға өздерінің жасап жатқан барлық жұмыстарын көрсетуге көндірді (атом бомбасын қоспағанда). Одақтас ғалымдарын жұмылдыру соғыстың маңызды табыстарының бірі болды. 1943 жылдың қарашасынан 1944 жылдың сәуір айына дейін ол ғылыми және технологиялық зерттеулерді зерттеу үшін Үндістанға барды. Оның ұсыныстары келесі онжылдықта ИИТ-тердің құрылуына ықпал етті. Соғыстан кейін ол Университет колледжіндегі зертханасын қайта жаңартып, зерттеу жұмыстарын белсенді түрде жалғастырды. 1951 жылы оның қызметі Биофизика кафедрасын құру арқылы марапатталды, оған ол жетекшілік етті. 1952 жылы ол Британдық ғылымды ілгерілету қауымдастығының төрағасы және Халықаралық ғылыми одақтар кеңесінің бас хатшысы болды. 1955-1960 жылдары Теңіз биологиясы қауымдастығының президенті болды. 1967 жылы ол Кембриджге зейнеткерлікке шықты, онда ол аяқтарын бірте-бірте жоғалтты. Ол "дүние жүзінде жүзден астам ғылыми ұрпақтардың ықыласымен есімдері сақталатын күйде қайтыс болды".

Бұлшықет физиологиясы

Хилл скелеттік бұлшықеттер жиырылғанда және босаңсқанда бөлінетін жылуды көптеген дәл өлшемдермен зерттеді. Маңызды жайт – жылу жиырылу кезінде пайда болады, бұл химиялық энергияны жұмсауды қажет етеді, бірақ пассивті босаңсу кезінде пайда болмайды. Оның алғашқы өлшемдерінде швед физиологы Магнус Бликс қалдырған құралдар қолданылды, Хилл температураның 0,003 °C-қа ғана көтерілгенін анықтады. Жарияланғаннан кейін, неміс физиологтарының бұлшықет жиырылуы мен жылу туралы еңбектері бар екенін біліп, олардың жұмысын жақсырақ зерттеу үшін Германияға барды. Хилл Герман Гельмгольцпен бірге биофизиканың негізін қалаушылардың бірі саналады. Хилл 1919 жылы Кембриджге қысқа ғана уақытқа оралды, содан кейін 1920 жылы Уильям Стирлингтің орнына Манчестердегі Виктория университетінің физиология кафедрасын басқарды. Ол өзін тәжірибелік нысан ретінде пайдаланып, әр таңда сағат 7:15-тен 10:30-ға дейін жүгірді және жүгіру үшін энергия қоры қажет екенін, ал кейіннен ол артық оттегімен толықтырылатынын көрсетті. Неміс ғалымы Отто Фриц Мейерхофтың жұмысына сәйкес, Хилл бұлшықеттерде механикалық жұмыс қалай жасалатынын анықтады. Осы еңбегі үшін екеуі де 1922 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. Хилл 1922 жылы максималды оттегі сіңіру және оттегі қарызы туралы ұғымдарды енгізді.

Көк пластинка

2015 жылдың 9 қыркүйегінде Хиллдің 1923 жылдан 1967 жылға дейін тұрған бұрынғы үйінде, 16 Бишопсууд жолы, Хайгейт қаласында ағылшын мұрасы көк тақтасы орнатылды. Содан бері үй пәтерлерге бөлініп, Хайгейт мектебінің меншігіне өтті, онда Хилл 1929 жылдан 1960 жылға дейін басқарушы болып қызмет етті. Қазір ол сатылып, қайта жаңартылып, Хёрстборн деп аталды. Хиллдің өмірінде, оның немересі Николас Хамфридің айтуынша, үйге жиі қонаққа 18 Нобель сыйлығының лауреаттары, оның қайын інісі, экономист Джон Мейнард Кейнс және достары Стивен Хокинг пен Зигмунд Фрейд келіп тұратын. Кешкі ас ішкеннен кейін, қонақ бөлмесінде ғылым немесе саясат туралы қызу пікірталастар өрбитін. "Әр жексенбіде әжемнің үйіне шай ішуге барып, ерекше қонақтарды күтіп қана қоймай, ол бізге бақшада бақалардың жарысын ұйымдастырып немесе (жарған) қойдың көзі арқылы қарау сияқты қызықты ойындар ойнатып беретін". Көк тақта орнатуды ұсынған сэр Ральф Кохн ФРС: "Нобель сыйлығының иегері А. В. Хилл бұлшықет физиологиясын түсінуге зор үлес қосты. Оның еңбектері спорт медицинасында кеңінен қолданылуда. Ол көрнекті гуманист және парламентарий ретінде, ғалымдар мен басқаларды қуғындаған нацистік режимді кескілеме айыптады. А. В. Хилл көптеген босқындарға көмектесіп, оларды құтқаруда және осы елде жұмыстарын жалғастыруларына жағдай жасауда маңызды рөл атқарды".