Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландиялық Нобель сыйлығының лауреаты
Scottish Nobel laureate
Джон Джеймс Рикард Маклиод (6 қыркүйек 1876 – 16 наурыз 1935) – шотланд биохимигі және физиологы. Ол өмірін физиология мен биохимияның әртүрлі салаларына арнады, бірақ көмірсулар метаболизміне ерекше қызығушылық танытты. Торонто университетінде лекция оқыған кезінде инсулиннің ашылуы мен оқшаулануына қосқан үлесі үшін, ол Фредерик Бантингпен бірге 1923 жылғы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.
John James Rickard Macleod, (6 September 1876 – 16 March 1935), was a Scottish biochemist and physiologist. He devoted his career to diverse topics in physiology and biochemistry, but was chiefly interested in carbohydrate metabolism. He is noted for his role in the discovery and isolation of insulin during his tenure as a lecturer at the University of Toronto, for which he and Frederick Banting received the 1923 Nobel prize in Physiology or Medicine.
Өмірбаян
Маклид Пертширдегі Данкельдке жақын жердегі Клуниде дүниеге келді. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай оның әкесі Роберт Маклиод Абердинге қызметке ауыстырылды, онда Джон Абердин грамматикалық мектебінде оқыды және Абердин университетінде медицинаны оқыды. Абердин университетінде Маклиодтың басты ұстаздарының бірі жас профессор Джон Александр Маквильям болды. 1898 жылы ол медицина дәрежесін құрметпен аяқтады, содан кейін Германияның Лейпциг университетінде бір жыл бойы биохимияны зерттеді, оқу стипендиясы бойынша. Ол Лондон ауруханасының медициналық мектебінде демонстратор болып жұмыс істеді, 1902 жылы биохимиядан лекциятор болып тағайындалды. Сол жылы Кембридж университетінен халық денсаулығы саласындағы докторлық диссертациясын қорғады. Осы кезеңде ол өзінің алғашқы ғылыми мақаласын жариялады, ол бұлшықеттердегі фосфордың мөлшеріне арналған еді. 1903 жылы Маклиод Огайо штатының Кливленд қаласындағы Батыс резерв университетінде физиологиядан лекциятор болып жұмысқа орналасты, онда 15 жыл бойы қызмет етті. Осы кезеңде ол өмірінің соңына дейін көмірсулар метаболизміне қызығушылық танытты. 1910 жылы ол Америка медициналық қауымдастығының фармакология және терапия бөлімі мен патология және физиология бөлімінің бірлескен мәжілісінде эксперименталды диабет түрлері және олардың қант диабеті үшін маңызы туралы лекция оқыды. 1916 жылы ол Монреальдегі (Канада) Макгилл университетінде физиология профессоры болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Торонто университетінде физиологиядан сабақ берді, физиология зертханасының директоры және медицина факультетінің деканының көмекшісі болды. Ол физиология мен биохимияның түрлі мәселелерін зерттеді, соның ішінде Mycobacterium tuberculosis химиясы, электрошоктар, креатинин метаболизмі және мидағы қан айналымы. 1905 жылы ол көмірсулар метаболизмі және диабетке қызығушылық танытып, содан бері осы тақырыпта бірқатар ғылыми мақалалар мен бірнеше монографиялар жариялады. Сонымен қатар, Маклиод танымал лекциятор және Торонто университетіндегі медицинаның алты жылдық курсын дамытуға үлкен үлес қосты.
Macleod was born in Clunie, near Dunkeld in Perthshire. Soon after he was born, his father Robert Macleod, a minister of the Free Church, was transferred to Aberdeen, where John attended Aberdeen Grammar School and enrolled in the study of medicine at the University of Aberdeen. At the University of Aberdeen, one of Macleod's principal teachers was the young professor John Alexander MacWilliam. He was awarded his medical degree with honours in 1898 and then spent a year studying biochemistry at the University of Leipzig, Germany, on a travelling scholarship. He became a demonstrator at the London Hospital Medical School, where in 1902 he was appointed lecturer in biochemistry. In the same year, he was awarded a doctorate in public health from Cambridge University. Around that time he published his first research article, a paper on phosphorus content in muscles. In 1903, Macleod became a lecturer in physiology at the Western Reserve University in Cleveland, Ohio, where he remained for 15 years. This was the period when he developed an interest in carbohydrate metabolism that was to last for the rest of his career. In 1910, he delivered a lecture on various forms of experimental diabetes and their significance for diabetes mellitus at the joint meeting of the section on Pharmacology and Therapeutics and the section on Pathology and Physiology of the American Medical Association. In 1916, he was a professor of physiology at McGill University in Montreal, Canada. After the First World War, he went on to teach physiology at the University of Toronto, where he became director of the physiology lab and an assistant to the dean of the medical faculty. He researched various topics in physiology and biochemistry, among which were the chemism of Mycobacterium tuberculosis, electroshocks, creatinine metabolism and blood circulation in the brain. In 1905 he became interested in carbohydrate metabolism and diabetes, publishing a series of scientific papers and several monographs on the subject from then on. Additionally, Macleod was a popular lecturer and an influential contributor to the development of the six year course in medicine at the University of Toronto.
Фредерик Бантинг пен инсулиннің ашылуы
1920 жылдың соңында Маклеодқа канадалық жас дәрігер Фредерик Бантинг, қант диабетін емдеу үшін ұсыныс жасады – бүйректің қызметі бұзылғаннан алынған экстрактты пайдалану. Маклеод әлгі ұсынысқа құлшынбады, себебі (Бантингтен өзгеше) ол бұл бағытта басқа зерттеушілер жасаған сәтсіз тәжірибелер туралы білген. Оның ойынша, қандағы қант глюкозасының концентрациясын реттеуде негізгі рөл жүйке жүйесіне тиесілі. Маклеод Бантингпен болған әңгімесінен әсер алмады. Дегенмен, нәтижелер «үлкен физиологиялық құндылыққа» ие болуы мүмкін болғандықтан, сынап көруге тұрғылықты деп шешті және Маклеод демалыста болғанда Бантингке зертханалық орын берді. Зертханадан өзге, Маклеод тәжірибелік жануарлармен қатар студенті Чарльз Бестті де ұсынды, ол демонстратор болып жұмыс істеді. Маклеод Бантингке тәжірибелік нысандарға қолданылатын панкреатоктомияның қабылданған әдісін үйретті. Жобаның «күлге айналуы» мүмкін деген пікірде болғанымен, Маклеод бұл Бест үшін жақсы жаттығу болады деп ойлады. Маклеодтың болмаған кезінде Бантинг пен Бест үлкен табысқа қол жеткізді: олар бүйректің ішкі секрециясын бөліп алды және хирургиялық жолмен бүйрегі алынған басқа бір иттің қандағы қант деңгейін төмендетуге мүмкіндік алды. Олардың бұл жаңалығы алғаш рет 1922 жылдың ақпан айында «The Journal of Laboratory and Clinical Medicine» журналында жарияланды. Маклеод авторлық құқықтан бас тартты, өйткені бұл Бантинг пен Бесттің жұмысы деп есептеді. Олардың жетістігіне қарамастан, тәжірибелерді жалғастыру үшін жеткілікті мөлшерде бүйрек экстрактысын қалай алу мәселесі шешілмеді. Үш зерттеуші бірлесіп спирттік экстракция әдісін жасады, ол басқа әдістерге қарағанда әлдеқайда тиімді екенін дәлелдеді. Бұл Маклеодты зертхананың барлық қызметін инсулин зерттеуіне бағыттап, экстрактты тазартуға көмектесу үшін биохимик Джеймс Коллипты шақыруға ықпал етті. Адамдарға жасалған алғашқы клиникалық сынақ сәтті болмады. 1922 жылдың қаңтар айының соңында Бантинг пен Коллип арасында жанжал туды, себебі Коллип өзінің спирттік тазарту әдісі туралы мәліметтерді бөлісуден бас тартты. Бантинг пен Бест мұны өз жаңалықтарын бөлісу жөніндегі ауызша келісімді бұзу деп қарады. Коллип шиеленіскен жағдайға байланысты кететінін мәлімдеді, бірақ олардың зерттеулерінің әлеуетін көрген басқалардың ынтасы жанжалдың одан әрі уласуына жол бермеді. Бұл әдістің тиімділігін көрсету көпшіліктің қызығушылығын тудырды, өйткені науқастарға, әсіресе балаларға жасаған әсері керемет болды, себебі олар бұрын өлімге қадам басып жатқан еді.
At the end of 1920, Macleod was approached by Frederick Banting, a young Canadian physician who had the idea of curing diabetes using an extract from a pancreas whose functioning had been disrupted. Macleod was not enthusiastic, because (unlike Banting) he knew about unsuccessful experiments in this direction by other researchers. He thought it more likely that the nervous system had a crucial role in regulating blood glucose concentration. Macleod was not initially impressed by his interview with Banting. However, he came to the conclusion that it was worth trying because the results may be of "great physiological value," and granted Banting laboratory space while Macleod himself would be away on holiday. In addition to the laboratory, Macleod provided experimental animals and his student Charles Best, who worked as a demonstrator. Macleod instructed Banting on the accepted method of pancreatectomy to be used on the experimental subjects. While he was of the opinion that the project would "go up in smoke," Macleod believed it would at least be good training for Best. While Macleod was away, Banting and Best achieved a breakthrough: They isolated an internal secretion of the pancreas and succeeded in reducing the blood sugar level of another dog, whose pancreas had been surgically removed. Their discovery was first published in the February 1922 issue of The Journal of Laboratory and Clinical Medicine. Macleod declined co authorship because he considered it Banting's and Best's work. Despite their success, there remained the issue of how to get enough pancreas extract to continue the experiments. Together, the three researchers developed alcohol extraction, which proved to be far more efficient than other methods. This convinced Macleod to divert the whole laboratory to insulin research and to bring in the biochemist James Collip to help with purifying the extract. The first human clinical trial was unsuccessful. Towards the end of January 1922, there was an altercation between Banting and Collip, who refused to share details of his alcohol purification. Banting and Best viewed this as a violation of a verbal agreement to share their discoveries with each other. Collip threatened to leave because of the strained atmosphere but the encouragement of others who saw the potential of their research prevented escalation of the conflict. Demonstrations of the method's efficiency drew huge public interest, because the effect on patients, especially children, who until then were bound to die, seemed almost miraculous.
Кейінгі жылдар
Маклиод 1928 жылы Шотландияға оралып, Абердин университетінде физиология профессоры болды (оның бұрынғы ұстазы Джон Александр Маквильям 1927 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін) және кейіннен Абердин университетінің медицина факультетінің деканы болды. 1929-1933 жылдары ол Медициналық зерттеулер кеңесінің мүшесі де болды. Маклиод инсулинмен жұмысын жалғастырмады, бірақ ол зерттеуші, лекторы және автор ретінде белсенді болды. Оның соңғы маңызды еңбегі – орталық нерв жүйесінің көмірсулар метаболизмінің тепе-теңдігін сақтаудағы маңызды рөлінің дәлелдемесі болды, бұл оның бастапқы гипотезасына сәйкес келеді. Оның майлардың көмірсуларға айналуы туралы теориясы, бірнеше жанама дәлелдер келтіргеніне қарамастан, дәлелденбеді. Осыған қарамастан, ол өліміне дейін белсенді болды. 1933 жылы ол АҚШ-та лекциялық сапар жасады, ал 1934 жылы «Заманауи медицинадағы физиология және биохимия» кітабының 7-ші басылымын жариялады. 1923 жылы Маклиод Эдинбург университетінің Камерон терапиялық сыйлығымен марапатталды. 1923 жылдан кейін ол алған наградалардың арасында Корольдік қоғам мен Эдинбург Корольдік қоғамының мүшелігі, неміс ғылым академиясы Леопольдинаның корреспондент мүшелігі және Regia Accademia Medica-ның құрметті мүшелігі болды. Бантинг пен Бесттің оқиғасы бұрмаланғаны тек 1980 жылдары ғана кеңінен мойындалды, себебі көптеген құжаттар жария етілді, бұл оқиғаларды дәл қайта құруға мүмкіндік берді. Бест қайтыс болғанға дейін, бұл құжаттар 50 жылдан астам уақыт бойы Торонто университетінде құпия сақталды, оның басшылығы дауды қоздырудан қашыңқы болды. 2012 жылы ол Канаданың медициналық даңқы залына енгізілді.
Macleod returned to Scotland in 1928 to become Regius Professor of Physiology at the University of Aberdeen (in succession to his former teacher, John Alexander MacWilliam who retired in 1927) and later Dean of the University of Aberdeen Medical Faculty. Between 1929 and 1933 he was also a member of the Medical Research Council. Macleod did not continue to work on insulin, but he remained active as a researcher, lecturer and author. His last major contribution was a proof that the central nervous system does have an important role in maintaining carbohydrate metabolism balance, as was his original hypothesis. His theory about conversion of fats into carbohydrates remained unproven, despite his provision of several indirect proofs. despite which he remained active almost until his death. In 1933 he made a lecture tour of the US, and in 1934 he published the 7th edition of his book Physiology and Biochemistry in Modern Medicine. In 1923, Macleod was awarded the Cameron Prize for Therapeutics of the University of Edinburgh. Among the recognitions he received after 1923 were memberships of the Royal Society and the Royal Society of Edinburgh, corresponding membership of the German Academy of Sciences Leopoldina and honorary membership of the Regia Accademia Medica. It was only in the 1980s that it became commonly accepted that Banting's and Best's story was distorted, since more documentation had been made publicly available, and it made a precise reconstruction of the events possible. Until Best died, this documentation had been kept confidntial for over 50 years by the University of Toronto, whose administration wanted to avoid fuelling the controversy. In 2012, he was inducted into the Canadian Medical Hall of Fame.
Нобель сыйлығы
Нобель комитеті алғашқы сәтті клиникалық сынақтарға дерлік бірден ден қойды. 1923 жылдың күзінде Бантинг пен Маклеод физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды, бірақ аталған жаңалықтың ұзақ мерзімді маңызы одан әрі толыққанды түсініксіз болды. Оларды Даниялық физиолог және Нобель сыйлығының лауреаты Август Крог ұсынды, оның әйелі диабетпен ауыратын еді және ол Маклеодтың зертханасын барып, осы әдісті Данияға алып келді. Сыйлық алған соң Бантинг жүлде ақшасының жартысын Бестке берді. Маклеод та өз үлесінің жартысын Коллипке берді. 1972 жылы Нобель қоры Бестің атын атамау қателік болғанын ресми түрде мойындады. Бест көп жылдар өткен соң бұл қателік үшін көпшілік алдында өтініш айтты.
The Nobel Committee reacted almost immediately to the first successful clinical trials. In the autumn of 1923, Banting and Macleod received the Nobel Prize in Physiology or Medicine, even though the long term importance of the discovery was not yet apparent. They were nominated by the Danish physiologist and Nobel laureate August Krogh, who had a diabetic wife and had visited Macleod's laboratory and taken the method back to Denmark. Upon accepting, Banting gave half of his prize money to Best. Macleod in turn gave half of his to Collip. In 1972 the Nobel Foundation officially conceded that omitting Best was a mistake. Best publicly apologized for that mistake many years later.