Бельгия-Голландия шекарасындағы Эбен-Эмаэль бекінісі

Кіріспе

Бельгия-Нидерланд шекарасындағы белсенді емес белгиялық бекініс

Эбен-Эмаэль бекінісі (, fɔʁ debɛn emal) – Льеж және Маастрихт арасында, Бельгия-Нидерланд шекарасында, Альберт каналының жанында, Эбен-Эмаэль ауылынан тыс жерде орналасқан белсенді емес белгиялық бекініс. Ол Бельгияны осы аймақтағы Нидерланд территориясының тар белдеуі арқылы неміс шабуылынан қорғау үшін жобаланған. 1931-1935 жылдары салынған бұл бекініс қабыс емес деп есептелген және сол кезде әлемдегі ең ірі бекініс болды. 1940 жылдың 10-11 мамырында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде планермен келген неміс әскерлері (85 адам) оны бейтараптандырды. Бұл әскери тарихтағы десантшыларды қолдана отырып жасалған алғашқы стратегиялық әуе шабуылы болды. Бұл әрекет неміс жер күштеріне Ебен-Эмаэльдің атысынан кедергісіз Бельгияға енуге мүмкіндік берді. Бельгия армиясының меншігінде болғамен, бекініс қазір мұражай ретінде сақталған және оны аралап көруге болады.

Орналасқан жері

Форт Альберт каналы бойында орналасқан, Бельгия мен Нидерланд шекараларының қиылысында, Льеж қаласының солтүстік-шығысынан және Маастрихт қаласының оңтүстігінен терең ойыс арқылы өтеді. 1920 жылдары Кастер ойысын жасау үшін масштабты қазба жұмыстары жүргізілді. Бұл жұмыс Кастер каналын Бельгия аумағында ұстау үшін Санкт-Петер тауынан өткізілді. Осы арқылы 19 ғасырда Бриалмонт ұсынған жерде, фортпен күшейтілген табиғи қорғаныс кедергісі құрылды. Эбен-Эмаэль – 1930 жылдары Льеж I бекінісінің (Position Fortifiée de Liège I (PFL I)) құрамында салынған төрт форттың ең ірісі. Солтүстіктен оңтүстікке қарай жаңа форттар: Эбен-Эмаэль, Форт-д’Обин-Нёфшато, Форт-де-Баттице және Форт-де-Танкремон. Танкремон мен Обин-Нёфшато форттары Эбен-Эмаэль және Баттице форттарынан кіші. Генерал Анри Алексис Бриальмонт жобалаған және Льежді қоршап тұрған 19 ғасырдың бірнеше форттары қайта жаңартылып, PFL II деп белгіленді. Форттың көп бөлігіндегі қазба жұмыстары канал жағында жүргізілді, бұл жұмыс көзден жасырылған және қазылған топырақты баржаларға тиеуге ыңғайлы болды. Форттың каналдан биік орналасуы ішкі дренаж жүйесінің тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік берді, соның арқасында Эбен-Эмаэль көптеген басқа форттарға қарағанда құрғақ болды.

Сипаттама

Эбен-Эмаэль бекінісі – Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын генерал Анри Алексис Бриальмонт жасаған алғашқы бельгиялық қорғаныс құрылыстарының айтарлықтай кеңейтілген нұсқасы. Ең үлкен формасында да бекініс қорғалған ормен айналдырылған, қару-жарақ мұнаралары мен бақылау пункттерінен тұратын салыстырмалы түрде жинақы кешенді құрады. Бұл сол кездегі Мажино желісінің бекіністерін салудағы француздық тәсілмен қарама-қарсы болды, олар нақты шекарасы жоқ, шашыраңқы орналасқан «форт пальме» тұжырымын негізге алды. Бұл тәжірибе Бірінші дүниежүзілік соғыстағы француз және бельгиялық бекіністердің тәжірибесінен алынған сабақ еді. Жаңа бельгиялық бекіністер француздықтарға қарағанда консервативті дизайнмен жасалғанмен, Бірінші дүниежүзілік соғыстың тәжірибесі нәтижесінде бірнеше жаңа мүмкіндіктер енгізілді. Қарулы мұнаралар бірін-біріне тығыз орналаспады. Жай ғана бетонның орнына темір бетон қолданылды, және құю арасындағы нашар біріктірулерді болдырмау үшін оның орналасуына ерекше назар аударылды. Желдету жүйесі күрт жақсартылды, соның ішінде газ шабуылынан қорғау үшін ауа сүзгісі де болды. Оқ-дәрі қоймалары тереңге көміліп, қорғалды, ал әскерлердің санитарлық жағдайлары мен тұру шарттарына мұқият көңіл бөлінді. Эбен-Эмаэль және Баттице бекіністеріне 120 мм және 75 мм зеңбіректер орнатылды, бұл бекініске шығыс Льеж аймағының кең аумағындағы нысаналарды атқылау мүмкіндігін берді. Бұл бекініс ПФЛ I-дегі басқа бекіністерге қарағанда жақсы қаруланған. Басқа бекіністердің негізгі қарулары мұнараларда орналасқаннан өзгеше, Эбен-Эмаэльдің негізгі қарулары мұнаралар мен казематтарға бөлінді. 60 мм, 75 мм және 120 мм зеңбіректер Лиеж қаласындағы Fonderie Royale des Canons de Belgique (F.R.C.) компаниясында жасалды. Артиллерия мұнараларының дизайны мен құрылысы соншалықты жақсы болғандықтан, артиллерияшылар зеңбіректерді атқан кезде есту қорғанысын киюге қажеттілік туындамады. Блок B. I – екі 60 мм танкіге қарсы зеңбірек (F. R. C Modèle 1936) және пулеметтері бар кіреберіс блогы. Блоктар B. II, B. IV және B. VI – периметрлік ордың айналасында орналасқан, екі 60 мм зеңбірек және пулеметтермен орды тікелей атқылауға мүмкіндік беретін казематтар. Nord және Sud куполдары – әрқайсысында екі 75 мм зеңбірек (F. R. C Modèle 1935) бар. Visé I және IÍ – әрқайсысында үш 75 мм зеңбірек орнатылған, оңтүстікке қаратылған. Maastricht I және II – әрқайсысында үш 75 мм зеңбірек орнатылған, Маастрихт бағытында солтүстікке қарай атуға арналған. Canal Nord және Sud – 60 мм зеңбіректер мен пулеметтері бар, каналды қорғауға арналған жұптасқан блоктар. «Sud» блогы канал кеңейтілген кезде бұзылды. «Mi Nord және Sud» – форттың беткі бөлігінде орналасқан пулеметтік блоктар (митрайлерлер). Олар форттың жоғарғы бөлігін қорғауда маңызды рөл атқарды. «O1 блогы» каналға қарап тұрып, Ланай шлюздерін күзетті. Онда 60 мм зеңбірек және пулеметтер орналасқан. Жер асты галереялары төбе астынан өтеді, жауынгерлік блоктарды байланыстырады және жер асты казармаларына, электр стансасына, оқ-дәрі қоймаларына және басқа да кеңістіктерге қызмет көрсетеді.

Fort Eben Emael was a greatly enlarged development of the original Belgian defence works designed by General Henri Alexis Brialmont before World War I. Even in its larger form, the fort comprised a relatively compact ensemble of gun turrets and observation posts, surrounded by a defended ditch. This was in contrast with French thinking for the contemporary Maginot Line fortifications, which were based on the dispersed fort palmé concept, with no clearly defined perimeter, a lesson learned from the experiences of French and Belgian forts in World War I. The new Belgian forts, while more conservative in design than the French ouvrages, included several new features as a result of World War I experience. The gun turrets were less closely grouped. Reinforced concrete was used in place of plain mass concrete, and its placement was done with greater care to avoid weak joints between pours. Ventilation was greatly improved, including an air filtration system for protection against gas attack, magazines were deeply buried and protected, and sanitary facilities and general living arrangements for the troops were given careful attention. Eben Emael and Battice featured 120 mm and 75 mm guns, giving the fort the ability to bombard targets across a wide area of the eastern Liège region. It was more heavily armed than any other in the PFL I. In contrast to the other forts whose main weapons were in turrets, Eben Emael's main weapons were divided between turrets and casemates. The 60 mm, 75 mm and 120 mm guns were made by the Fonderie Royale des Canons de Belgique (F. R. C.) in the city of Liège. The artillery turrets were so well designed and constructed the artillerists were not required to wear hearing protection when firing the guns. Block B. I – entrance block with two 60 mm anti tank guns (F. R. C Modèle 1936) and machine guns. Blocks B. II, B. IV and B. VI – flanking casemates located around the perimeter ditch to take the ditch in enfilade with two 60 mm guns and machine guns. Cupola Nord and Cupola Sud – each had one retractable turret with two 75 mm guns (F. R. C Modèle 1935),
Visé I and IÍ – each house three 75 mm guns, facing south. Maastricht I and II – each house three 75 mm guns, firing north in the direction of Maastricht. Canal Nord and Sud – were twinned blocks housing 60 mm guns and machine guns covering the canal. 'Sud' was demolished when the canal was enlarged. 'Mi Nord and Sud' are machine gun blocks (mitrailleuses) in the main surface of the fort. They were crucial in defending the top of the fort. 'Block O1' overlooks the canal and guarded the Lanaye locks. It housed a 60 mm gun and machine guns. Underground galleries extend over beneath the hill, connecting the combat blocks and serving the underground barracks, power plant, ammunition magazines and other spaces.

Қызметкерлер

1940 жылы Эбен-Эмель фортын майор Йоттранд басқарды. Фортта шамамен 1200 бельгиялық сарбаз орналасқан, олар үш топқа бөлінді. Бірінші топ фортта тұрақты түрде орналасып, 200 техникалық персоналдан (мысалы, дәрігерлер, аспаздар, қару-жарақ техникалық мамандары, әкімшілік қызметкерлер) тұрды. Қалған екі топтың әрқайсысы 500 артиллеристтен құралды. Бейбіт уақытта бір топ бір аптаға фортта орналасса, екінші топ Вонк ауылында резервте тұратын, бұл ауыл шамалы қашықтықта орналасқан. Бұл екі топ әр апта сайын орын ауыстырып тұратын. Офицерлер мен сержанттарды қоспағанда, сарбаздардың көпшілігі мерзімді қызметке алынғандар еді. Олардың көп бөлігі резервте тұрған және 1939 жылы Польшаға жасалған шабуылдан кейін шақырылған. Сарбаздардың жаяу әскерлік дайындығы нашар болды, себебі олар тек артиллериялық деп есептелді.

1940 жыл

1940 жылы 10 мамырда неміс 7-ші флайерінің (кейін 1-ші фалшшәрмхер дивизиясы) 78 десантшысы қамалға және оның қаруларына шабуыл жасау үшін DFS 230 планерлерімен арнайы жоғары жарылғыш заттармен қаруланған күйі қонды. Қамалдың көптеген қорғаушылары толығымен дайындықсыз болды. Эбен-Эмаелдің түсуі Бельгия армиясы үшін ауыр соққы болды, одан ол қалпына келе алмады.

Қазіргі күн

Эбен-Эмель бекінісі қазір жалпы жұртқа ашық. Бұл әлі де әскери меншікте болғанымен, «Форт Эбен Эмель» қауымдастығы басқарып, экскурсиялар мен іс-шаралар ұйымдастырады.