Кіріспе
Атлантика қабырғасы (link=no) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританиядан күтілетін одақтас әскерлерінің шабуылына қарсы қорғаныс мақсатында 1942 және 1944 жылдар аралығында Германияның континенттік Еуропа және Скандинавия жағалауында салынған, жағалау бойындағы қорғаныс және бекіністердің кең ауқымды жүйесі. Атлантика қабырғасының құрылысын басқару және жұмысын Германия армиясы, Люфтваффе жер күштерінің көмегімен жүзеге асырды. Германия әскери-теңіз флоты (Крейгсмарин) жеке жағалау қорғаныс желісін ұстады, ол бірнеше теңіз қорғаныс аймақтарына бөлінген. Гитлер 1942 жылы Фюрерлік нөмірі 40 арқылы бұл бекіністерді салуға бұйрық берді. Оның құрылысына жарты миллионнан астам француз жұмысшысы жұмылдырылды. Бұл қабырға нацистік үгіт-насихатта жиі айтылды, онда оның өлшемдері мен күші көбінесе асыра көрсетілді. Бекіністерге алып жағалау артиллериясы, батареялар, минометтер және артиллерия кірді, ал мыңдаған неміс әскері оның қорғанысында орналасты. Бүгінде қабырғаның қираған қалдықтары оның салынған барлық елдерінде сақталған, бірақ көптеген құрылыстар жылдар өте теңізге құлап немесе бұзылып кеткен.
the film
The Atlantic Wall (link=no) was an extensive system of coastal defences and fortifications built by Nazi Germany between 1942 and 1944 along the coast of continental Europe and Scandinavia as a defence against an anticipated Allied invasion of Nazi occupied Europe from the United Kingdom, during World War II. The manning and operation of the Atlantic Wall was administratively overseen by the German Army, with some support from Luftwaffe ground forces. The Kriegsmarine (German Navy) maintained a separate coastal defence network, organised into a number of sea defence zones. Hitler ordered the construction of the fortifications in 1942 through his Führer Directive No. 40. More than half a million French workers were drafted to build it. The wall was frequently mentioned in Nazi propaganda, where its size and strength were usually exaggerated. The fortifications included colossal coastal guns, batteries, mortars, and artillery, and thousands of German troops were stationed in its defences. Today, ruins of the wall exist in all of the nations where it was built, although many structures have fallen into the ocean or have been demolished over the years.
Өмірбаян
1939 жылдың 1 қыркүйегінде нацистік Германияның Польшаға басып кіруімен Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. Екі күннен кейін Ұлыбритания және Франция Германияға соғыс жариялады. Дегенмен, Польшаның географиялық орналасуы одақтастарға тікелей араласуға мүмкіндік бермеді. Шабуыл басталғаннан кейін төрт апта өткен соң, немістер Польшаны толығымен басып алды. Осы жеңіске жеткеннен кейін бір айдың ішінде Адольф Гитлер Германияның Франция және Төмен елдер арқылы шабуылға дайын болуы керек екенін жариялаған директива берді. Алайда, Вермахттың Жоғары Бас Қолбасшылығы (OKW) дайындықтарға кем дегенде келесі жылға дейін уақыт қажет екеніне сенді. Қызу пікірталас барысында Гитлер өзінің ниетінен бас тарды және күтуге келісті. 1940 жылдың мамыр айында үш ірі неміс әскер тобы Франция мен Төмен елдерді алты аптадан да аз уақыт ішінде жаулап алды.
Жасау
Атлантика қабырғасы туралы шешім қабылдамас бұрын, бірнеше коммандостық шабуылдан кейін, 1941 жылдың 2 маусымында Адольф Гитлер Канал аралдарының карталарын сұрады. Бұл карталар келесі күні ұсынылды және 1941 жылдың 13 маусымында Гитлер шешім қабылдады. Аралдарға қосымша күштер жіберуді бұйырып, қорғаныс жеткіліксіз деп таныды – танкілер мен жағалау артиллериясы жетіспеді. Сондықтан, Тодт ұйымына (ОТ) әр үлкен аралда 200-250 нығайтылған бекініс салу тапсырылды. Жоспар ОТ-да жасалып, Гитлерге ұсынылды. 1941 жылдың 18 қазанында инженерлердің қажеттіліктерді бағалауын талқылаған фюрерлік кеңестен кейін, 1941 жылдың 20 қазанында бастапқы қорғаныс бұйрығы екінші бұйрықпен күшейтілді. Канал аралдарын 14 ай ішінде аяқталған, басып алу мүмкін емес бекініске айналдыру жоспарланған. Канал аралдарын нығайту жобасын басқару үшін XIV фортепионерлік қолбасшы құрылды. Алты айдан кейін, 1942 жылдың 23 наурызында Гитлер №40 Фюрерлік директивасын шығарды, ол «Атлантика қабырғасын» құруды талап етті. Ол теңіз және су асты кемелері базаларын қатаң қорғауға бұйрық берді. 1943 жылдың соңына дейін бекіністер негізінен порттар маңында шоғырланған, содан кейін басқа аймақтарда да қорғаныс күшейтілді. Бұл шешімді жүзеге асыру үшін әскери инженерлер мен ОТ жылдам ұйымдастырылуы керек болды. Үлкен мөлшерде цемент, болат арматурасы және броньдық плиталар қажет болды, сондай-ақ барлық материалдарды тасымалдау қажеттігі туды. Нацистердің насихатында, қабырға Норвегияның кейптен Испания шекарасына дейін созылған делінген.
Регламент жасау
Regelbau (стандартты құрылыс) жүйесі 600-дан астам бекітілген бункерлер мен казематтардың әрқайсысы үшін жоспарлар жинағын пайдаланды, олардың әрқайсысы нақты бір мақсатқа қызмет етті. Жаудың құрылыстары басып алынып, зерттелгеннен кейін жоспарлар жаңарып отырылды, тіпті олардың тиімділігін анықтау үшін кейбіреулері қиратылып сынақтан өтті. Оларға кіреберіс есігінің тік бұрышта орналасуы, броньды ауа тарту құрылғысы, болат есіктер, желдеткіш жүйесі, телефондар, ішкі қабырғалардың ағашпен қапталуы және авариялық шығу жолы сияқты стандартты элементтер кірді. 200-ден астам стандартталған броньдық бөліктер болды. Стандарттау жабдықтарды өндіруді, материалдарды жеткізуді, құрылыстың бюджеттік және қаржылық бақылауын, сондай-ақ құрылыс жобаларын жоспарлау процесін жеңілдетті. Жұмысқа білікті еріктілер, инженерлер, жобалаушылар және бақылаушылар тартылды, оларға лайықты жалақы төленіп, жақсы қарастырылды. Одан кейін, көбінесе ағаш шеберлері, сантехниктер, электриктер және металл жұмысшылары сияқты білікті техниктерден құралған ерікті жұмысшылар келді. Бұл жұмысшылар да жалақы алды, демалысқа шықты және оларға жақсы қарастырылды. Келесісі – біліктілігі жоқ, аз төленген және қатал қарым-қатынас көрген мәжбүрлі еңбек болды. Соңында, өте аз жалақы алып, нашар тамақтандырылған және өте қатал қарастырылған құл еңбегі пайда болды. Соғыстан кейін, нацистік оккупациямен байланысты жағымсыз естеліктерге байланысты қабырғаны сақтауға қызығушылық азайды. Жағалаудағы кейбір бекіністер құлап, суға батты, ал ішкі аймақтағылар негізінен орналасқан жерінің арқасында сақталды. Тодт батареясы – ең жақсы сақталған бөліктерінің бірі. 2011 жылы Германия, Нидерланды және Ұлыбританиядағы ұйымдар қабырғаны сақтау жөніндегі күш-жігерді жаңартты. Франция қабырғаны ұлттық ескерткіш деп жариялау қажет пе деген мәселе көтерілді, бірақ әзірге ешбір үкімет мұндай ниет білдірген жоқ.
Басқа жерлер
Қорғаныс қабырғасы толықтай бітірілмегенімен, Остенд, Ла-Манш аралдары, Схевенинген, Гаага, Катвийк, Нордвийк, Ден-Хелдер және Скандинавияда (әсіресе Дания мен Норвегияда) әлі де көптеген бекіністер сақталған.
Медиа
Атлантика қабырғасы және оның D күніне түсуді жоспарлаудағы маңызы Кевин Доэртидің "Villa Normandie" (Endeavour Press, 2015) романында баяндалған. Қабырғаның қазірге дейін сақталған көптеген құрылыстарын Джонатан Эндрю мен Стефан Ванфлетрен фотоға түсірген.