Кіріспе

1986 жылы Калифорния штатының Серритос қаласының үстінде болған әуедегі ұшақ соқтығысуы мен апаты.

Aeroméxico Flight 498 рейсі Мексика қаласынан (Мексика) Лос-Анджелеске (Калифорния, АҚШ) бірнеше аралық аялдамамен жоспарланған коммерциялық рейс болды. 1986 жылдың 31 тамызы, жексенбі күні, McDonnell Douglas DC-9 ұшағы Креймер отбасына тиесілі Piper PA-28 181 Cherokee (N4891F) ұшағының құйрық бөлігіне соқтығысып, Лос-Анджелес қаласының Серритос қалашығына құлап, DC-9 ұшағындағы 64 адамның, Piper ұшағындағы үш адамның және жердегі 15 адамның қаза болуына себеп болды. Жердегі сегіз адам жеңіл жарақат алды. Апатқа кінәлі деп Федералдық авиация басқармасы (FAA) мен "Чероки" ұшағының пилоты танылды. DC-9 ұшағының немесе оның экипажының әрекеттерінде ешқандай кемшілік табылмады.

Ұшақ

Ұшақтың үлкені, McDonnell Douglas DC-9-32, құйрық нөмірі XA JED және Hermosillo атымен белгілі болды. Ол 1969 жылғы сәуір айында Delta Air Lines компаниясына N1277L ретінде жеткізілді, ал 1979 жылғы қарашада Aeroméxico қызметіне қосылды. Ұшақ Мексика қаласынан Лос-Анджелес халықаралық әуежайына (LAX) Гвадалахара, Лорето және Тихуана қалаларында тоқтаулармен ұшып бара жатқан. N4891F – жеке меншіктегі Piper PA-28-181 Archer, ол Креймер отбасының меншігінде болды және Торренс қаласынан Калифорния штатындағы Биг-Беар-Ситиге бағыт алды. Piper ұшағын 53 жастағы Уильям Крамер басқарды. Оның 51 жастағы әйелі Кэтлин және 26 жастағы қызы Кэролайн да бортында болды. Олардың ұшағы Torrance қаласынан шамамен сағат 11:40-та ұшып кеткен. [[Тынық мұхиты уақыт белдеуі]] Крамердің 231 сағатқа жуық ұшу тәжірибесі болды және ол өткен жылы Вашингтон штатының Спокан қаласынан Оңтүстік Калифорнияға көшіп келген. 498-ші рейстің ұшқыштар экипажы капитан Артуро Вальдес Пром (46 жас) және бірінші офицер Хосе Гектор Валенсиядан (26 жас) тұрды. Капитанның DC-9 ұшағында 4632 сағат ұшу тәжірибесі болса, жалпы ұшу уақыты 10641 сағатты құрады. Бірінші офицер 1463 сағат ұшқан, оның ішінде 1245 сағаты DC-9 ұшағымен байланысты.

Аварияның қысқаша сипаттамасы

1986 жылдың 31 тамызында, жексенбі күні сағат 11:46 шамасында 498-ші рейс ұшағы 58 жолаушы мен 6 экипаж мүшесімен Лос-Анджелес қаласына түсе бастады. Сағат 11:52-де «Пайпер» ұшағының қозғалтқышы DC-9 ұшағының сол жақ көлденең қанатшасымен соқтығысып, «Пайпердің» кабинасының жоғарғы бөлігін қиратып, Крамер мен оның екі жолаушысының басын кесіп алды. Көлденең және тік қанатшаларының көп бөлігі бөлініп кеткен DC-9 ұшағы аударылып, дереу құлауға түсті. Ол Серритос қаласындағы Холмс даңғылы мен Рева шеңберінің жанындағы тұрғын үйлерге құлап, 13426 Ашворт Плейс мекенжайындағы үйдің ауласына соқтығысып, соққыда жарылды. Жарылыс DC-9 ұшағының сынықтарын Холмс даңғылы мен Карменита жолына шашыратып, тағы төрт үйді қиратты және жеті үйге зақым келтірді. Ұшақтағы 64 жолаушы мен экипаждың барлығы (жердегі 15 адамнан бөлек) қаза тапты; өрт келген зиянды күшейтті.

Тергеу және оның салдары

АҚШ Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңесінің (NTSB) тергеуі Piper ұшағының Лос-Анджелес әуе кеңістігінің басқару аймағына (TCA) (қазіргі B класты әуе кеңістігі) қажетті рұқсатсыз кіргенін анықтады. TCA әуе кеңістігі үшбұрышты секторынан тұрды, биіктігі Piper ұшағының жоспарланған ұшу бағытына дейін созылды. Piper ұшағы әуе қозғалысын басқару қызметімен (ATC) байланыспай, осы әуе кеңістігінің астынан легалды түрде ұша алатын еді, бірақ оның орнына TCA-ға көтерілді. ATC басқа бір рұқсатсыз жеке ұшақ – Grumman AA 5B Tiger ұшағының әуе кеңістікке тікелей солтүстіктен кіргеніне алаңдап, назары аударылған еді, ол да рұқсатсыз болды. Piper ұшағы C режиміндегі транспондермен жабдықталмаған, және ол талап етілмеген, ол биіктігін көрсетуге мүмкіндік беретін құрал еді. LAX әуежайы автоматты ескерту жүйесімен де жабдықталмаған. Екі ұшқыш та бір-бірін көрмегендіктен, ешқандай қауіпсіздік шараларын қолданбады, бірақ олар көру қашықтығында болды. Крамердің денесін қазғанда жүрегіндегі артериялардың айқын тұйықталуы анықталғаннан кейін, ол жүрек ұстамынан қаза тапты деген болжам пайда болды, бұл оны қабілетсіз қылып, соқтығысуға әкелді. Алайда, қосымша сот-медициналық сараптама бұл теорияны жоққа шығарды және Крамердің қатесі соқтығысуға себеп болған басты фактор екені анықталды. АҚШ әуе кеңістігіндегі ұшақтарды қозғалыс қақтығысын болдырмау жүйесімен (TCAS) жабдықтау және тығыз әуе кеңістігінде жұмыс істейтін жеңіл ұшақтарды биіктігін хабарлайтын C режиміндегі транспондерлермен жабдықтау талап етілді. Сот қазылар алқасы DC-9 ұшағының ешқандай кінәсі жоқ екенін шешті, керісінше Крамер мен FAA-ның екеуі де бірдей немқұрайлылықпен әрекет еткенін және жауапкершілікті тең бөлісетінін анықтады. Федералдық әуе қағидалары 14 CFR 91.113 (b) барлық ұшақтардың ұшқыштарын қарсы бағытта келе жатқан ұшақтарды "көру және қақтығыстан сақтану" үшін сергектік күйде болуға міндеттейді. АҚШ-тың 9-шы апелляциялық округтік соты Калифорния Жоғарғы сотының Thing v. La Chusa ісіндегі шешімін қолданып, күйеуі мен төрт баласының екеуі апат салдарынан қаза тапқан Тереза Эстрадаға эмоционалдық зиянды өндіріп алу құқығын кеңейтті. "Мейдей" теледокументальды фильмінде Эстрада жарылысты алыстан көргенін айтты; Thing шешіміне сәйкес, адам оқиға орнында болуы және зардап шеккен адамға келтірілген зиянды сезінуі керек. Ол бірнеше минуттан кейін үйі өртеніп, айналасында өртенген үйлер, көліктер мен ұшақ сынықтарымен қоршалған күйде келді. Залалдарды өтеу бойынша жеке сот процесінде Эстрада отбасына экономикалық зиян үшін 868 263 доллар (2024 жылы шамамен 1 908 674,77 доллар) және экономикалық емес зиян үшін 4,7 миллион доллар (2024 жылы шамамен 10,3 миллион доллар) төленді, оның ішінде эмоционалдық зиян үшін 1 миллион доллар (2024 жылы шамамен 2 198 268,00 доллар). 498 рейсінің нөмірі Мексика қаласының халықаралық әуежайынан МакКарран халықаралық әуежайына Монтеррей халықаралық әуежайы арқылы Aeroméxico Connect компаниясының Embraer 190 ұшағымен қайта қолданылды. 2018 жылдың ақпан айынан бастап бұл рейстің нөмірі тоқтатылды. Aeroméxico әлі де Лос-Анджелеске ұшады, бірақ "646 рейсі" нөмірімен, Боинг 737 Next Generation немесе Боинг 787 Dreamliner ұшақтарын пайдаланады.

Танымал мәдениетте

Discovery Channel Canada / National Geographic телесериалдарының Mayday сериалдарының 4-ші маусымында "Көзден тыс" деген атақпен эпизодта оқиға жайлы айтылған. Апат 8-ші маусымда "Жүйе бұзылуы" деген жинақ эпизодында тағы да көрсетілді. Осыған ұқсас оқиға Breaking Bad сериалының "ABQ" эпизодында бейнеленген. Сериалдың басты кейіпкерінің аты нағыз өмірдегі апаттағы әуе қозғалысын басқарушы Уолтер Уайтпен бірдей. Ол Why Planes Crash телешоуының 1-ші маусымындағы 5-ші бөлімінде "Соқтығысу бағыты" деп аталатын эпизодта көрсетілген. 2022 жылдың тамызында KNBC "498 рейстің апаты" деген бағдарлама жасады, оны репортер Хети Чанг жүргізді. Ол DC-9 ұшағы құлаған ауданда тұрған және Piper Cherokee ұшағы құлаған мектепте оқыған 7 жасар бала болған. Апат туралы жаңалықтар арасында Чанг оның ата-анасымен, көршілерімен (соның ішінде DC-9 жарылған 13426 Ashworth Place мекенжайында тұрған адаммен) және алғашқы көмек көрсетушілермен апатты есінде сақтаулары туралы сұхбаттасты.