Кіріспе

Хёрст қамалы — Англияның Хэмпшир графтығында, 1541 және 1544 жылдар аралығында Генрих VIII салдырған артиллериялық бекініс. Ол корольдің Франция мен Киелі Рим империясының басып кіруіне қарсы жағалауды қорғау жобасының бір бөлігі болды және Солент су жолының батыс кіреберісін қорғады. Алғашқы қамалда орталық мұнарасы мен үш бастионы болды, ал 1547 жылы 26 зеңбірекпен жабдықталды. Оның үлкендігіне байланысты оны ұстау қымбатқа түсті, бірақ ол жағалаудағы ең қуатты бекіністердің бірі болды. 1640 жылдардағы Англия азамат соғысы кезінде Хёрст парламент тарапынан басып алынды және 1649 жылы өлім жазасына кесілгенге дейін король I Чарльзды уақытша ұстау үшін пайдаланылды. 18 ғасырда да қолданылып келді, бірақ уақыт өте келе тозығы жетіп, контрабандистер жиі келіп-кетіп тұратын орынға айналды. Франциямен болған революциялық және Наполеон соғыстары кезінде жөндеу жұмыстары жүргізілді, сондай-ақ қамал 24 фунттық (10,8 кг) зеңбіректерді орналастыруға мүмкіндік беру үшін жаңартылды. 1850 жылдары жаңадан басып кіру қаупі туды, нәтижесінде 32 фунттық (14,5 кг) қару-жарақ орнатылып, қамалдың екі жағында жаңа зеңбірек батареялары салынды. Алайда, технологиялық прогресс осы қорғаныстарды жылдам ескірді, ал 1861 және 1874 жылдар аралығындағы жұмыс кезегінде ескі қамалдың қасында екі ұзын, гранитпен қапталған батареяда алпыс бір зеңбірек орны құрылды. Оларда өте ауыр қарулар, соның ішінде 12,5 дюймдік, 38 тонналық (317 мм, 39 000 кг) мылтықпен зарядталатын зеңбіректер орналастырылды. Ғасырдың соңына қарай олар да ескірді, олардың орнына жеңілдетілген, жылдам атуға қабілетті зеңбіректер орнатылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қамал Солент кіреберісін қорғау желісінің бір бөлігі болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайта қаруланды. Әскерилер 1956 жылы қамалды қолданудан шығарды, ол Министрліктер басқармасына берілді. 21 ғасырда Англия мұрасы және Хёрст қамалының достары бірлесіп оны туристік орталық ретінде басқарады, 2015 жылы шамамен 40 000 келуші келді. Жағалау эрозиясы үкіметтің араласуына қарамастан, үлкен мәселеге айналды. Хёрстта 18 ғасырдан бері төрт маяк салынды, олардың бірі, 1867 жылы ашылған биік маяк, әлі де жұмыс істеп тұр. 2021 жылдың қаңтар айында жергілікті БАҚ жағалау эрозиясының салдарынан қамалдың жөндеуге мұқтаж екенін хабарлады. Дүниежүзілік ескерткіштер қоры қамалды 2022 жылғы ең қауіпті ескерткіштер тізіміне қосты. 2022 жылдың қыркүйегінде Англия мұрасы жағалау эрозиясының нашарлауына байланысты қирау қаупін азайту мақсатында ағылшын қамалдарының алтауы үшін қаржы жинау науқанына қатысты. Олар қамалдың айналасындағы теңіз қабырғаларын жөндеу және нығайту үшін жеткілікті қаражат жинауды үміттенеді. Оңтүстік-батыста және Сассекс жағалауында қарапайым блокхаустар мен мұнаралар негізіндегі шағын қорғаныс құрылыстары болды, ал Англияның солтүстігінде тағы бірнеше әсерлі жұмыстар салынды, бірақ жалпы алғанда бекіністердің көлемі шектеулі болды. Мысалы, 1520 жылдары Хёрст қамалының болашақ орнына қарама-қарсы салынған Ворсли мұнарасы қуатты артиллерияны орналастыруға тым кішкентай болды және 1539 жылы сарапшылар оны "ең нашар ойластырылған нәрселердің бірі" деп атады. 1533 жылы Генрих Папа Павел III-пен Арагондық Екатеринаға қатысты ұзақ жылдардан бері жалғасып келе жатқан некесін ажырату мәселесі бойынша келіспеді. Екатерина Киелі Рим императоры V Карлдың әпкесі болды, ол ажырасуды жеке қорлық ретінде қабылдады. Нәтижесінде 1538 жылы Франция мен Империя Генрихке қарсы одақ құрды, ал Папа екі елді Англияға шабуыл жасауға шақырды. Англияға шабуыл жасау әлдеқашан анық болды. Жауап ретінде Генрих 1539 жылы "құрылғы" деп аталатын жарлық шығарды, онда "басып кіру кезінде мемлекетті қорғау" және Англия жағалауында бекіністер салу туралы нұсқаулар берілді. Хёрст қамалы Соленттың батыс кіреберісін қорғау үшін салынды, бұл су жолы Англия арнасынан Портсмуттегі теңіз базасына және Саутгемптон суы арқылы Саутгемптонның маңызды портына дейін созылды. Қамал сол кездегі лорд-адмирал Уильям Фитцуильям және Уильям Полет Солент бойындағы қорғанысты күшейту үшін салуды ұсынған төрт бекіністің бірі болды; қалғандары Ист және Уэст Каус және Калшотта орналасқан. Ол Уайт аралынан 0,75 миль (1 км) қашықтықта орналасқан Хёрст Спитте салынды. Уақытша жер қамалдары орнатылды, ал қалған үш қамал аяқталғаннан кейін 1541 жылы қаржылық бақылаушы Джон Миллдің және, мүмкін, бас шебер Томас Бертидің басшылығымен Хёрстте жұмыс басталды. Берти 1542 жылы қамалдың капитаны болып тағайындалды және жұмыс 1544 жылдың қаңтарында 3200 фунт стерлингке жуық шығынмен аяқталды. Нәтижесінде орталық мұнарасы мен үш бастионы бар, қоршаумен қоршалған тас артиллериялық бекініс салынды, онда 71 зеңбірек орналастыруға болатын. Алайда 1547 жылы Хёрст 26 артиллериялық құралмен жабдықталды - төртеуі мыс және қалғаны темірден жасалған, олардың ішінде екі сакер, бір кулверин, бір жартылай зеңбірек, бір қысқа зеңбірек, екі жартылай кулверин, алты портпиес, төрт шамыршық, екі жартылай шамыршық және жеті негіз болды, олардың үшеуі жұмыс істемейтін. 1559 жылғы сараптама Хёрст қамалының материктен аралға күштерді жіберу үшін маңызды екенін көрсетті, сондай-ақ он бір мыс және темір зеңбірекпен, сондай-ақ тоғызы бұзылған зеңбірекпен, қолға ұсталатын қарулармен, садақ-жебелермен, найзалармен және айбалталармен жабдықталғанын атап өтті. Сараптамада қамалдың қанаттық қорғаудың болмауы және дөңгелек қабырғалары болғандықтан шабуылға осал екені, сондай-ақ оның үлкендігіне байланысты гарнизонды ұстаудың қымбатқа түсетіні, капитан, оның орынбасары, он екі зеңбірекші, тоғыз сарбаз және күзетші қажет екені айтылды. Сонымен қатар, Франциядан басып кіру қаупі азайды және 1558 жылы тұрақты бейбітшілік орнатылды; үкіметтің алаңдаушылығы оңтүстік жағалауынан Англияның оңтүстік-батысындағы испандық қауіпке ауысты. 1569 жылға қарай, Томас Карю Хёрсттің капитаны болған кезде, оннан кем зеңбірек болды, бірақ жеті жыл бұрынғыдай гарнизон сақталды. Оның ұлы, сэр Томас Горджес, өз кезегінде капитан болды және 1593 жылы қамалдың зеңбірек платформалары жөндеуге мұқтаж екенін хабарлады.

17 ғасыр

1600 жылдардың басында Англия Франция және Испаниямен бейбіт қарым-қатынаста болды, ал елдің жағалау қорғанысына онша мән берілмеді. Горджестер әулеті Хёрсттегі капитандық лауазымын сақтап қалды, ал сэр Эдвард Горджес 1610 жылы бұл қызметке кірісті, бірақ қамалға көңіл бөлмеді. 1628 жылы қамал фламанд кемелерінің Солент арқылы өтуіне тосқауыл қоя алмады, себебі қамалдың жиырма жеті зеңбірегінің төртеуі немесе бесеуі ғана жұмыс істеді, ал фортта олар үшін оқ-дәрі де, ұңғын да болмады. 1635 жылы үкімет қамалдың барлық мыс зеңбіректерін, әсіресе кемелерде тезірек және қауіпсіз оқ атуға болатындықтан, темір зеңбіректермен ауыстырды. 1642 жылы Англияда Карл I және Парламент тарапынан қолдау көрсетушілер арасындағы Азамат соғысы басталғанда, қамал капитан Ричард Суонли, Парламенттің жақтасы, басқаруына өтті.

18 ғасыр

Хёрст қамалы 18-ғасырда әскери база ретінде қолданыла берді, бірақ сонымен қатар францискандық дін қызметкері, отец Пол Аткинсонды ұстауға да пайдаланылды. Англияның моральдық жағдайына алаңдаушылық тудырып, құрылған шіркеуге қауіп төнді деген оймен, 1700 жылы "католик дінінің одан әрі таралуын болдырмау" туралы заң қабылданды; Хёрст осы заң бойынша сотталған дін қызметкерлерін ұстау үшін Корольдік кеңес таңдады. Аткинсон осылай ұсталған жалғыз адам болған болуы мүмкін, ол 1700 жылдан бастап 29 жыл бойы қамалға қамалып, соңында онда қайтыс болды. Хёрст қамалының маңында 1670-жылдардан бері контрабандамен байланысты проблемалар болды, және олар 18-ғасырда да жалғасты. 1729 жылы салық қызметі Саутгемптоннан контрабандаға қарсы операцияларға көмектесу үшін кең әрі ауыр яхта, "Хёрст" атты кемені жалдады, оның экипажына мылтықтар, тапаншалар және қылыштар берілді. Проблемалар шешілмей, ғасыр соңында бұл орын Джон Стритер атты жаман әйгілі қылмыскер басқаратын контрабандистердің кездесу орнына айналды. Қамал тоқырап қалды, ал 1770-жылдардан 1790-жылдардың басына дейінгі есептерде форттың қаруларын қираған бастиондарға орнату мүмкін емес екені және судың шіріген қабырғалар арқылы сіңіп жатқаны туралы көптеген мәселелер тіркелді. 1793 жылы қамал жағалаудағы барлық форттардың ішінде "ең нашар күйде" деп танылды, ал оның барлық қарулары қолдануға жарамсыз болды. Жөндеуге рұқсат берілді, бірақ іс жүзінде аз жұмыс жасалды. 1793 жылы Франциямен революциялық соғыс басталды, нәтижесінде қамал кеңінен жаңғыртылды. 1794 жылы 647 фунт стерлинг жұмсалып, жөндеу жұмыстары жүргізілді, содан кейін келесі жылы қорғанысты генерал-майор тексерді. 16-ғасырға салынған қамал сол кездегі стандарттар бойынша әлі де мықты бекініске ие болды, бірақ ол жаудың соғыс кемелерін жою үшін қажетті ауыр қаруларды немесе артиллериялық батареяларды қолдана алмады. Оның орнына, 1795 жылы қамалдың қасында әрқайсысы бес 36 фунттық (16,3 кг) қарумен жабдықталған екі жаңа қару батареясы салынды, ал ескі фортта тағы он сегіз 9 фунттық (4 кг) қару орнатылды; бұл қарулардың барлығы француздардан алынған.

180058

1803 жылы Франциямен соғыс қайтадан жақын болды. Бірқатар талқылардан кейін, 16 ғасырдағы қамалды алты 24 фунттық (10,8 кг) зеңбірек орнатуға бейімдеуге келісілді; шатыры күмбезделді және ғимараттың бойымен өтетін орталық тас бағана орнатылды, сол кездегі жұмыстың құны 4 122 фунт стерлинг шамасында бағаланды. Тарихшы Эндрю Сондерс осыдан кейін пайда болған ғимаратты сол кезде оңтүстік жағалауда салынып жатқан әртүрлі Мартелло мұнараларымен салыстырады. 1795 жылғы тұзды ауадан зақымданып, шіріген 1795 жылғы зеңбірек орналасқан жерлерді алмастыру үшін екі уақытша зеңбірек батареясын салу ұсынылды, бірақ жоспар қамалдың қайта құрылуына назар аудару үшін қабылданбады. Жұмысты әскерилер мен азаматтық мердігерлер бірлесіп орындады және 1806 жылдың соңына қарай аяқталды. Жаңартылған қамал Наполеон соғыстарында белсенді рөл атқармады, бірақ 1809 жылы Испаниядағы Пиреней соғысынан жарақаттанған сарбаздарға арналған аурухана ретінде пайдаланылды. 1812 жылы қамалдың жанына екінші маяк, Жоғары маяк орнатылды. Хёрст қамалына ресми қызығушылық 1840 жылдары қайтадан артты, себебі қабықшалы зеңбіректер мен бу кемелерінің пайда болуы француздардың оңтүстік жағалауға сәтті шабуыл жасауы мүмкін деген жаңа қауіпті тудырды. Бұрынғыда, желкенді кемелер тек толқындарға қарсы қозғалғанда ғана қамалдан баяу өте алатын, бұл оларды қамалдың зеңбірекке оңай нысанаға айналдырды; бу кемелері жылдамдықты сақтап өтуге қауіп төндірді. 1850 және 1851 жылдардағы әскери есептер мен сараптамалар қару-жарақты едәуір арттыру қажеттігін, соның ішінде көбірек және ауыр зеңбіректерді қосу қажеттігін көрсетті. 1852 және 1856 жылдар аралығында 6 725 фунт стерлингтен астам шығынмен жақсарту жұмыстары жүргізілді. Қамал 32 фунттық (14,5 кг) зеңбіректерді орнатуға бейімделді, теңізге қараған бастиондар мен қабырғалар кірпіштен жасалған казематтармен және жаңа зеңбірек орналасқан жерлермен нығайтылды, ал бекініс кездейсоқ шабуылдан қорғау үшін тереңдетілді. Қамалдың батыс және шығыс жағында екі батарея салынды, олар құм мен топырақпен қоршалған және ескі қамалмен капонирлер деп аталатын жабық жолдармен байланысты; батыс батареяның жанында жерден шабуылдардан қосымша қорғаныс үшін казарма блогы салынды. Нәтижесінде Хёрст қуатты бекініс ретінде қайта құрылды, онда он төрт 32 фунттық зеңбірек, он бес 8 дюймдік (203 мм) қабықшалы зеңбірек және екі 32 фунттық каронада болды; соғыс кезінде бұл үшін 440 адамдық команда қажет болды, ал бейбіт уақытта 105 сарбаздан тұратын гарнизон болды. Форт Альберт Уайт аралында су арқылы қолдау оғын беру үшін салынды. 1852 жылы Уайт аралы Электр компаниясы қаланы материктегі Кейхейвенмен және аралдағы Сконс Пойнтпен байланыстыратын арнайы брондалған телеграф кабелін төседі; екі жылдан кейін Электр телеграф компаниясы қаланы Саутгемптонмен байланыстырды. Хёрст Солентке кіретін кемелерге телеграфтық хабарламаларды жіберу үшін жалауларды пайдаланды. Жарылғыш қабықтарды атуға қабілетті бұрандалы, артқы жүктемелі зеңбіректердің және брондалған соғыс кемелерінің пайда болуы Хёрсттің зеңбірек пен бекіністерін жеткіліксіз етіп көрсетті. Хёрст жақсы қорғалған казематтарда жаңа ауыр RML зеңбіректермен жабдықталды. Бұл қаруларды қайта жүктеу баяу болды, сондықтан қамал жылдам өтетін жау кемелерін ату мүмкіндігіне ие болуын қамтамасыз ету үшін ескі қамалдың екі жағына қарудың екі ұзын батареясы салынды, батыс қанатында 37 зеңбірек орны және шығыс қанатында 24 орны болды. Жұмыс барысында батареяларды қосымша темір қалқандармен нығайту туралы шешім қабылданды. Жұмыстың жалпы құны 211 000 фунт стерлингті құрады; ол 1861 жылы басталды, жұмыстың көп бөлігі 1870 жылы аяқталды, ал қосымша темір қалқан 1874 жылы орнатылды. Бейбіт уақытта қамалға 131 офицер мен сарбаз орналасты, бірақ барлық қарулар толыққан жағдайда оны едәуір күшейту қажет болар еді. Форт толық қару-жараққа ие болмаса да, 1881 жылы он 12,5 дюймдік, 38 тонналық (317 мм, 39 000 кг) бұрандалы, мундштукпен жүктелетін (RML) зеңбірек, он бес 10 дюймдік, 18 тонналық (254 мм, 18 000 кг) RML зеңбірек, бес 9 дюймдік, 12 тонналық (228 мм, 12 000 кг) RML зеңбірек және 3 64 фунттық (29 кг) зеңбірек болды, олардың барлығы күшті арсеналды құрады. 1860 жылдары екі жаңа маяк салынды. Біріншісі - қамалдың батыс қанатының артқы қабырғасына салынған "Төменгі жарық". 1880 және 1890 жылдары теңіз артиллериясының күші де, соғыс кемелерінің жылдамдығы да артты, бұл 1888 және 1893 жылдар аралығында қамалға қосымша инвестиция салуға әкелді. 2250 қабық сақтауға арналған қалпақ журналы бетонмен нығайтылды, ал ескі қамалдың оңтүстік бастионы қосымша қорғаныс үшін құм мен бетонмен толтырылды. Жаңа 6 фунттық (2,7 кг) жылдам атуға қабілетті зеңбіректер шығыс қанатының соңындағы батареяға орнатылды, оларға қолдау көрсету үшін пулеметтер қосылды, бұл оларға жылдам қозғалатын кемелерді, әсіресе жаңа торпедолық катерлерді нысанаға алуға мүмкіндік берді. 12 фунттық (5,4 кг) зеңбіректерге арналған қосымша орналасқан жерлер салынды, соның ішінде қамалдың үстіндегі біреуі. 1916 жылы Дублиндегі Пасха көтерілісінде атқыланған жетекшілердің бірі Томас Кларк Хёрст қамалында дүниеге келген.

20 және 21 ғасырлар

Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Хёрст қамалында 1870 жылдары орнатылған қару-жарақтар ескірген. Тарихшы Коадтың айтуынша, он жетісі сақталған, "ескірген мылтықтар жинағы сияқты" бірге сыммен байланысқан, бірақ форт өзінің жаңа жылдам ату қаруларына тәуелді болды. Сол желіге кіретін басқа да артиллериялық позициялар: Клиф-Энд, Уорден-Пойнт, Нью-Идлс және Фрешвотер-Редутт батареялары. 1911 жылы "әлсіз жарық" жаңа темір маякпен ауыстырылды. Келесі жылы 37 сарбаздық құрам 129 жағалау батареясы Корольдік артиллериясы деп қайта аталды, содан кейін Бофорс әуеге қарсы пулялар орнатылды. Батыс жағында "Директор мұнарасы" деп аталатын мұнара салынды. 1956 жылы Хёрст қамалының барлығы Құрылыс министрлігінің қамқорлығына берілді. 1983 жылы "Англия мұрасы" мемлекеттік агенттігі құрылған кезде ол қамалдың бақылауын өз қолына алды. 1996 жылы Хёрст қамалының достары қаланың күнделікті басқаруын өз мойнына алды, ал English Heritage сайттың басқа да аспектілерін жалғастырды. 2015 жылы қамалға жылына шамамен 40 000 адам келді. Қамал Ұлыбритания заңдары бойынша ежелгі ескерткіш ретінде қорғалады. 1867 жылы салынған Жоғары маяк әлі де қолданыста және ІІ дәрежелі мұражай ретінде қорғалған. Спит және оған іргелес жағалау СССИ ретінде қорғалады. Спит жағалау эрозиясына ұшырайды, ол біртіндеп жағалауға қарай жылжып келеді, бұл процесс 1852 жылғы батыс қанаттың батареясы мен казармаларының қалдықтарын жалмап, кейде кейінірек қамалдың негіздерін ашып көрсетеді. Бұл эрозия 1940 жылдан бері айтарлықтай өсті, себебі Борнмут пен Крайстчерч қалаларының жанындағы жамбас тосқауылдары салынды, бұл жергілікті жартастардан шашылған қиыршық таспен спиттің табиғи жаңартылуына кедері келтірді. Үкімет 1960 жылдары спитті қазіргі орнында тұрақтандыруға тырысып, қамал мен көрші қалаларды қорғау үшін, 1990 жылдары қиыршық тас төселіп, 21 ғасырда жұмыстар жалғасты. 2013 жылдың басында эрозия қамалдың шығыс бөлігін зақымдады, бұл жаңа алаңдаушылықтарға әкелді. 2021 жылдың қаңтар айында жергілікті БАҚ жағалау эрозиясынан зардап шеккен қамалдың жөндеуге мұқтаж екенін және 26 ақпан күні шығыс қанатының қабырғасы ішінара құлап кеткенін хабарлады. Келесі айда қабырғаның зақымдалған бөлігін тұрақтандыру үшін шейін мен гранит қолданылып, қорғаныш қақпағын салу жұмыстары басталды, ол сол жылдың маусым айында аяқталды. English Heritage толық жөндеу жұмыстары "көп айлар" алатынын хабарлады. 2021 жылдың қазан айында қамал мен маяк Англиядағы 142 нысанның бірі болып, үкіметтің Мәдениетті қалпына келтіру қорынан 35 миллион фунт стерлингтік гранттың бір бөлігін алды. 2022 жылдың қыркүйегінде ол жағалау эрозиясының нашарлауына байланысты жойылу қаупін азайту үшін English Heritage ұйымдастырған қаржы жинау науқанына енгізілген алты ағылшын қамалының бірі болды. Олар қамалдың айналасындағы теңіз қабырғаларын жөндеу және нығайту үшін жеткілікті қаражат жинауға үміттенеді. Ол орталық мұнарадан және солтүстік-батыс, солтүстік-шығыс және оңтүстік жағындағы үш бастионнан тұрады, жалпы ауданы шамамен белгілі. Орталық қамал бекіністің қалған бөлігіне кіреберіс болып табылады және 1873 жылдан бері қақпа арқылы кіруге болады. XVI ғасырдағы қамалдың орналасқан жері 1860 жылдары толтырылған. Бірінші және екінші қабаттардағы бөлмелер бастапқыда гарнизонның тұрғын үйін құру үшін бөлінген, бірақ қазір ашық кеңістіктер. Екеуінде де жеңіл қару-жарақтарды сақтауға арналған сегіз терезе бар; бірінші қабаттағы бөлме сыртқы қабырғаларға ату мүмкіндігі үшін жеткілікті биіктікте орналасқан. Салынған кезде қамал үш көпір арқылы сыртқы бастиондармен байланысқан. Оның жертөлесінде, бірінші қабатында және төбесінде үш деңгейлі қару-жарақ орналасқан, олар 19 ғасырда ауыр қару-жарақтар мен мылтықшыларға арналған жер ретінде бейімделген. Бастион 1852 жылы салынған сыртқы капонермен байланысқан, ол жақын қорғаныс үшін мылтық тесіктері бар жабық жол. Солтүстік-шығыс және оңтүстік-шығыс бастиондары бір қабатты ғана, бастапқыда екі деңгейлі қару-жарақ орналасқан, олар да 19 ғасырда ауыр қаруларды қолдау үшін бейімделген.