Швецияның Нерке қаласы – Өребру — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Швецияның Нерке аймағындағы қала.

Оребро (,/əːr//ə/'/b//r//uː/ URəBROO,) – Швецияның алтыншы ірі қаласы, Оребро муниципалитетінің орталығы және Оребро округінің астанасы. Қала Нерке жазығында, Хелмарен көліне жақын, кішкентай Свартан өзенінің бойымен бірнеше шақырым ішке қарай орналасқан. Қаланың халқы шамамен 126 000 адамды құрайды. Оребро – елдің ірі ішкі көлік торабының бірі, сондай-ақ маңызды логистикалық және коммерциялық орталық. Ореброда Оребро университеті, ірі университет клиникалық ауруханасы, ортағасырлық қамал, Густавсвик су паркі, бірнеше ірі сауда орталықтары және Хелмарен көліне жақын орналасқан Осет және Риннингевикен табиғи қорығы бар. Оребро қаладан 10 км (6 миль) оңтүстік-батысқа қарай орналасқан Оребро әуежайымен және Мяларен және Батыс магистральдық теміржол желілерімен байланысады.

Этимология

Оребро атауы қала орналасқан Свартан өзені арқылы өтетін көпірге сілтеме жасайды. "Öre" префиксі "өр" – "қиыршық тас (жаға)" сөзінен туындаған.

Тарих

Оребро 1404 жылға дейін өзінің Патшалық жарғысын және қалалық құқықтарын алды. Бұл орын Скандинавия орта ғасырларында табиғи сауда орталығы болды және 13 ғасырда жазбада айтылған. Ерте заманнан сақталған ескі ғимараттардың ішінде бірнеше рет өзгеріске ұшыраған қалалық шіркеудің негізі бар. Қаланың табиғи орталығы – Свартан өзеніндегі аралда орналасқан Оребро қамалы, ол қаланы солтүстік және оңтүстік бөліктерге бөледі. Бұл қамал 13 ғасырдың соңында Бергер Ярл басшылығымен салынды, содан кейін 1560 жылдары король Густав Ваза тұсында қайта жаңартылып, кеңейтілді. 1529 жылы Оребро синоды осы жерде өткізілді. Оребро тарихындағы маңызды оқиғалардың бірі – 1810 жылы Ореброда өткен ұлттық мәжіліс, онда Жан Батист Бернадот Швецияның тәж мұрагері болып сайланды. Оребро сауда қаласы болғанымен, 19 ғасырдың екінші жартысына дейін кішкентай болып қалды, содан кейін ұлттық аяқ киім өндірісінің ірі орталығы ретінде қарқынды дамыды.

Климат

Öребро, Мәларделен маңындағы басқа да аймақтар сияқты, ылғалды континенттік климатқа (Köppen Dfb) ие, суға және Гольфстримға жақындығы оны жұмсартады, бұл оны мұхиттық климатпен шатыстыруға мүмкіндік береді. Жазғы температуралар кейде 30 °C (86 °F) жоғарылайды, бірақ әр жыл сайын емес, ал қыста 5 °C (41 °F) жоғары температуралар сирек кездеседі, дегенмен мұзсыз түндер де болады. Шілде айының орташа ең жоғары температурасы ауа райына байланысты 20 °C (68 °F) пен 26 °C (79 °F) аралығында, 2002–2021 жылдар аралығында шамамен 23.5 °C (74 °F) құрайды. Шілдедегі орташа ең төменгі температура 12.3 °C (54 °F) шамасында, теңіз жағалауындағы аймақтардан әлдеқайда салқын. Қаңтар айының орташа ең жоғары температурасы осы кезеңде 0.7 °C (33 °F), ал орташа ең төменгі температурасы -5 °C (23 °F) құрайды. Суық қыстарда Öреbro қарға толы болады. Örebro, жағалау аймақтарына қарағанда, қатты аязға бейім, температура 20 °C төмендеп немесе одан да төмендеуі мүмкін. SMHI статистикасына сәйкес, мұндай жағдай әр қыста кездеседі. Стаңцияның ауылдық жерде орналасуы температураны қалалық аймаққа қарағанда бұрмалауы мүмкін, ол да біршама төменде және Хелмаренге жақын орналасқан. Әсіресе түнгі ең төменгі температураны ескерсек, қала орталығында шағын қалалық жылу аралдық әсер пайда болуы мүмкін. Дегенмен, климат жылдан жылға өте өзгеріссіз. Мысалы, 2010 жылдың желтоқсанында күндізгі орташа температура 9 °C (16 °F) болды, ал бірнеше жыл бұрынғы 2006 жылдың желтоқсанында орташа температура 4.3 °C (40 °F) болды. Ең жылы ай – 2018 жылдың шілдесінде 21.8 °C (71 °F), ал ең суық ай – 1987 жылдың қаңтарында 12.8 °C (9 °F) болды. Örebro көбінесе қысқы айлардың көп бөлігінде қармен жабылмайды, күндізгі температура нөлден сәл жоғары болады – 59-шы ендіктің солтүстігіндегі ішкі аймақ үшін ерекше ерекшелік. Батыс Атлантиканың орташа әсері соншалықты күшті, сондықтан ішкі аймақтағы Örebro, Балтық теңізіндегі Норрталье қаласынан гөрі жұмсақ қысқа ие, ол да біршама солтүстікке орналасқан және ұқсас ауылдық метеостанцияға ие. Ең жоғары температура 1975 жылдың 7 тамызында 36 °C (97 °F) ыстық толқыны кезінде тіркелді, бұл солтүстік ендіктер үшін өте жоғары температура. ХХІ ғасырдағы рекордтық жылу – 2022 жылы тіркелген шілде айының барлық уақыттағы рекорды 35.9 °C (97 °F). Тарихқа енген ең төменгі температура 1966 жылдың ақпанында -30 °C (22 °F) болды. Ресми SMHI статистикасына сәйкес, 2010 жылдан кейін бірнеше айлық рекордтар орнатылды, атап айтқанда ақпан, наурыз, мамыр, шілде, қазан, қараша және желтоқсан айларының рекордтық ең жоғары температуралары, сондай-ақ 2010 жылы тіркелген ең суық желтоқсан температурасы мен айы. Жылдың көп бөлігінде ылғалдылық жоғары, бірақ жаз айларында жеткілікті түрде төмендейді. Осыған қарамастан, жаз әдетте ыстық және салқын континенттік ауа жүйелерінің қақтығысынан туындаған қатты дауылды жаңбырдың көп болуына байланысты жауын-шашынның ең көп түсетін мезгілі болып табылады. 2015 жылы қысқы күн тоғысында 13.1 °C (56 °F) температурасы тіркелді, бұл күннің аз болуындағы ішкі аймақ үшін өте жылы көрсеткіш. Оңтүстік Швеция таулы аймақтарының жаңбыр көлеңкесімен қоршалмағандықтан, ылғалды батыс ауасы Балтық теңізіндегіден көп жауын-шашынға себеп болады. Жазғы конвекция және қала орталығының тегіс жер бедері төменгі аймақтардың су тасқынына әкелуі мүмкін. Осының нәтижесінде, Örebro Швецияда су тасқынына ең осал аймақтардың бірі деп саналады және 2023 жылы рекордтық ылғалды жаз кезінде бірнеше оқиға тіркелді.

Örebro, like the rest of the area close to Mälardalen, has a humid continental climate (Köppen Dfb) that is made milder by the proximity to water and the Gulf Stream which makes it interchangeable with oceanic climates. Summer temperatures occasionally exceed 30 °C (86 °F) albeit not yearly, and temperatures above 5 °C (41 °F) are rare in winter, although frost free nights sometimes occur. July average high temperatures generally range from 20 °C (68 °F) to 26 °C (79 °F) depending on weather patterns, with a 2002–2021 mean high of around 23.5 °C (74 °F). July lows averaged 12.3 °C (54 °F), sizeably cooler than seaside areas. January averaged 0.7 °C (33 °F) average highs in the same timeframe, with average lows of 5 °C (23 °F). During cold winters, Örebro receives plenty of snowfall. Örebro is far more prone than coastal areas to really harsh frosts with temperatures approaching or below 20 °C ( 4 °F) happening almost every winter according to SMHI statistics. The station's setting in a rural location might skew temperatures somewhat compared to the urban area which is also at a slightly lower elevation and nearer Hjälmaren. Especially when considering overnight lows this could result in a small urban heat island effect in downtown. However, the climate is very variable from year to year. For example, December 2010 was record cold with a daily mean of 9 °C (16 °F), whilst December 2006 only a few years before had a mean of 4.3 °C (40 °F). The warmest month on record is 21.8 °C (71 °F) in July 2018 and the coldest on record is 12.8 °C (9 °F) in January 1987. Örebro is often without snow cover for large parts of the winter months when daytime temperatures hover just above freezing – an exceptional feature for an inland area north of the 59th latitude. The westerly Atlantic moderating influence is strong enough that far inland Örebro has milder winters than the near coastal town Norrtälje, located slightly farther north on the Baltic Sea with a similar rural weather station. The highest ever recorded temperature was set on 7 August 1975 during an intense heatwave with 36 °C (97 °F), which is a very high temperature for such northerly latitudes. During the 21st century, the record heat is the all time July record of 35.9 °C (97 °F) set in 2022. The lowest recorded temperature in recorded history was set in February 1966 with 30 °C ( 22 °F). Several monthly records were set after 2010 according to official SMHI statistics, namely the record highs of February, March, May, July, October, November and December as well as the coldest December temperature and month on record, that was set in 2010. Humidity is high for most parts of the year, but adequately lower during summer months. In spite of this summer is generally the time that gets the most precipitation due to clashes between hot and cool continental air systems causing heavy thunderstorm rainfall. In 2015, a 13.1 °C (56 °F) reading was recorded around the winter solstice which was a very warm reading for an inland area in the low sun season. Being unshielded by the South Swedish highlands rain shadow, moist westerly air results in higher precipitation than on Baltic Sea locations. Summer convection and the flat topography of downtown can result in flash floods of low areas. Resulting from that, Örebro has been deemed one of the most vulnerable areas in Sweden to flooding and saw several incidents in a record wet summer in 2023.

Қызықты жерлер

Ореброның ескі қаласы Вадкопинг, Svartån өзенінің жағасында орналасқан. Онда 18 және 19 ғасырларда салынған көптеген ағаш үйлер, сондай-ақ мұражайлар мен көрмелер бар.

Футбол

Örebro SK қазіргі уақытта Супереттанда ойнайды. Karlslunds IF қазіргі уақытта 1-ші дивизионның Солтүстік тобында ойнайды. BK Forward қазіргі уақытта 2-ші дивизионның Солтүстік Свеаланд тобында ойнайды. Örebro Nordic қазіргі уақытта 4-ші дивизионның Örebro тобында ойнайды. Rynninge IK қазіргі уақытта 2-ші дивизионның Оңтүстік Свеаланд тобында ойнайды. Örebro Syrianska IF қазіргі уақытта 2-ші дивизионның Оңтүстік Свеаланд тобында ойнайды. FK Bosna 92 қазіргі уақытта 3-ші дивизионның Батыс Свеаланд тобында ойнайды. Adolfsbergs IK қазіргі уақытта 4-ші дивизионның Örebro тобында ойнайды. IFK Örebro қазіргі уақытта 4-ші дивизионның Örebro тобында ойнайды. IK Sturehov қазіргі уақытта 4-ші дивизионның Örebro тобында ойнайды. Axbergs IF қазіргі уақытта швед футболының 6-шы дивизионының Солтүстік тобында ойнайды.

Жылдамдық жолы

Қалада Оребро әуежайының жанындағы Оребро моторстадионы деп аталатын мотоциклдермен жүргізілетін жарыстар алаңы бар, онда "Vikingarna" командасы өнер көрсетеді. Бұл команда Швецияның мотоциклдермен жүргізілетін командалық чемпионатында қатысады. Бұрын олар екі жерде жарысқан: Адольфсбергтегі ескі Оребро моторстадионы (1949 жылдан шамамен 1965 жылға дейін) және Тренгенс ИП (шамамен 1967 жылдан 1975 жылға дейін). 1954 жылы Адольфсберг трассасында мотоциклдермен жүргізілетін әлем чемпионатының іріктеу турында жарыс өткізілді.