Кіріспе

Польшалық нейрофизиолог Ежи Конорский (1 желтоқсан 1903 жылы Лодзь қаласында, Польша Конгресі – 14 қараша 1973 жылы Варшавада, Польша) – Иван Павловтың еңбектерін екінші рет шартты рефлекстер мен оперативтік үйренуді ашу арқылы одан әрі дамытқан поляк нейрофизиологы. Ол сондай-ақ, «әже клеткасына» ұқсас гностикалық нейрондар тұжырымын ұсынды. Ол нейропластикалық қабілеттер терминін енгізіп, осыған қатысты теориялық идеяларды жасады, олар кейін Дональд Хебб ұсынған идеяларға ұқсас болды.

Екіншілік шартты рефлекстер

Ол және Стефан Миллер Варшавада медицина студенттері болып оқыған кезде, Павловтың ашқан жаңалығына қосымша, сыйақымен басқарылатын тағы бір шартты рефлексті ұсынды. Бұл "II типті шартты рефлекстер" немесе екінші деңгейдегі шартты рефлекстер деп белгілі болды. II типті шартты рефлекстер қазір оперативті немесе құралдық үйрену деп аталады. Ол осы жұмысын сипаттаған хатын Павловқа жібергенінің нәтижесінде екі жыл Павловтың зертханасында жұмыс істеді. Дегенмен, Павлов құралдық үйренудің (Конорский Павловтың "I типті" үйренуінен ажырату үшін "II тип" деп атады) өзінің I типті үйренуінен ешқандай маңызды жағынан ерекшеленбейтініне ешқашан көнбеді. Б. Ф. Скиннер мен Конорский арасында осы екі үйрену түрі туралы пікір алмасу да болды. Скиннер бастапқыда оперативті үйренуді I тип, ал Павловтық үйренуді II тип деп атаған. Коннорский жаңсақтықтың алдын алу үшін өз номенклатурасын қайта қарауға келісті.

Нейропластикалық

Конорский нейрофизиолог Лилиана Любинскаға үйленді, ол Луи Лапиккеден докторантура алған. Конорский, Любинска және Миллер Ненцкидің эксперименталды биология институтында зертхана құрды. Любинскамен бірлесіп жұмыс істеу арқылы Конорскийдің нейрофизиология туралы білімі кеңейгеннен кейін, ол кондиционирлеудің нейрондық механизмдеріне назар аударды. Конорский мидағы нейрондар арасындағы бұрыннан бар байланыстардың кондиционирлеу арқылы қалай өзгеретінін зерттеді. Ол Хебб ұсынған сияқты, уақыт бойынша бірдей белсенділікке ие болу әлеуетті байланыстарды нақты қоздырғыш байланыстарға айналдырады деген идеяны ұсынды. Егер бір кірістің қоздырылуы оның байланысты байланысындағы әлсіреумен бір уақытта болса, тежегіш байланыстар пайда болады. Синапстар қолданылу арқылы күшейеді деген бұл идея Батыста Дональд Хеббтің Хебб синаптары теориясында да айтылған.

Әже клеткалары

Конорский нейробиология ғылымында екі маңызды ұғымды алғашқылардың бірі болып ұсынды (батыс ғалымдары да оларды тәуелсіз түрде ұсынған). Батыстағы "әже шарұғы", Конорский оны "гностикалық бірлік" деп атады. Осы туралы ол 1967 жылы жарық көрген кітабында толыққанды түсіндірген.

Жарияланымдар

Ол оқыту туралы екі маңызды кітаптың авторы болды: «Шартты рефлекстер және нейрондық ұйым» (1948) және «Мидың интегративтік қызметі» (1967). Бірінші кітабында ұзақ мерзімді нейрондық пластикалық өзгерістер нәтижесінде ассоциативтік оқытудың алғашқы теорияларының бірі ұсынылды. Екінші кітабында ол бұрынғы теорияларын маңызды түрде қайта қарастырып, ассоциативтік оқыту және қабылдау мен мотивацияның нейробиологиясы саласындағы жұмыстарды біріктірді.

Екінші дүниежүзілік соғыс және Сталин

Польшаның Варшава қаласындағы эксперименталды биология институты Ненцкидің нейрофизиология бөлімі оның үшін құрылған еді, бірақ ол 1939 жылы Польшаға жасалған шабуылдың алғашқы күндерінде қиратылды. Ол Англияға барып, онда тұратын ағасына қосыла алмады. Конорский Кеңес Одағына қашып үлкерді, онда ол Грузиядағы Қара теңіз жағалауындағы Сухумидегі приматтар зертханасының директоры болып тағайындалды. Германияның Кеңес Одағына басып кіруі салдарынан зертхана Тбилисиге көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігін ол орталық нерв жүйесінің жарақаттарын емдеумен Сухумиде өткізді. Соғыстан кейін ол Ненцки институтына нейрофизиология бөлімінің меңгерушісі болып оралды. 1948 жылы Кембридж университетінің баспасы оның «Шартты рефлекстер және нейрондық ұйымдастыру» кітабын жариялады. 1949 жылы, Сталиннің билігінің шарықталу кезінде, Павловтың туғанына 100 жыл толуына арналған Ленинградтағы конференцияда оның кітабы айыпталды және қабылданбады. 1951 жылы, оны қолдау үшін Крыницада ұйымдастырылған конференцияда, бұл 40 минут бойы үзіліссіз қол соғу және ықыласпен көрсетілді. Сталиннің қайтысымен оның қудалануы аяқталды.

Мұра

Кейіннен Конорский Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі болды. Оның қайтысынан кейін оның ықпалы едәуір артты және қазір ол аспаптық шарттаудың жатқандағы механизмдерін жүйелі түрде зерттеген алғашқы ғалым ретінде мойындалды. Көптеген адамдар оны ең маңызды теориялық нейробиологтардың бірі деп есептейді.