Кіріспе

FN 303 – Fabrique Nationale de Herstal компаниясы жасаған және өндірген жартылай автоматты, азаматтық зиян келтірмейтін тәртіпсіздікке қарсы қолданылатын қару. FN 303, 15 оқты барабаннан оқ ату үшін қысылған ауаны пайдаланады. Ол нысананы қауырсынды жарақаттарсыз, тек соққы арқылы қабілетсіз ету үшін жасалған, және көбінесе тәртіпсіздікті бақылау және өлімге әкелетін қаруларды қолданудан аулақ болу қажетті жағдайларда қолданылады. 303-ті иықтан реттелетін аспаптарды қолданып атуға болады, немесе оның түйінді бөлігі алынғанда, көптеген шабуылды мылтықтарға түтік астында орнатуға болады (осы конфигурацияда ол M303 деп аталады). Сондай-ақ, ол телескоптық, лазерлік аспаптар және тактикалық шамдар сияқты көптеген коммерциялық қару аксессуарларына сәйкес келетін Picatinny рельсімен бірге келеді. FN, оқ атар құрылғыға арналған аксессуарлар жиынтығын сатады, оларға тактикалық жилеттер, иыққа ілгіштер, тасымалдау қаптары және газ компрессорлары кіреді. Ол белгілі бір қашықтыққа дейін дәл атуға мүмкіндік береді. FN сонымен қатар, сол калибрдегі, жеті оқты барабаны және газ баллоны бар FN 303 P пистолетін де шығарады.

Тарих

FN 303 Монтерей шығанағы корпорациясының XM303 деп аталған жобасы негізінде жасалған. Даму тобы екі бояулы допқа қатысты дизайн және өндіріс фирмаларының дизайнерлері мен зерттеушілерін қамтыды, соның ішінде Airgun Designs. Прототипі UBTPS, яғни «Доңғалақ астындағы тактикалық бояу жүйесі» деп аталды. Бұл конструкцияны M16 мылтығына бекітуге болады және ол бірден қолжетімді кең ауқымды жауап беру мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін, қауіпсіз емес және қауіпті қару жүйелерін біріктіретін қару ретінде жобаланды. Жеке нұсқасы да әзірленді. UBTPS айналмалы доңғалақтан тұратын дүңгіршікпен жабдықталған, бұл дүңгіршіктерді ауыстыру қажеттілігінсіз, әртүрлі оқ-дәрілерді пайдалануға және таңдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қажетті массаны қамтамасыз ету үшін висмутпен салмақталған оқ-дәрі жасалды, бұл UBTPS-ке тиісті қашықтықта нысананы алу талаптарына жетуге мүмкіндік берді.

Қару-жарақ

FN 303 қанатты тұрақтандырылған шар тәрізді снарядты атып шығарады. FN компаниясы мәліметінше, қанатты тұрақтандырылған конструкция стандартты бояу шарларына қарағанда жоғары дәлдік береді. Шардың алдыңғы жартысы – уытсыз, ұсақ түйіршікті висмут қабығынан жасалған, ол соққыда фрагменттеліп, тесіп өтуден зақымдануды болдырмауға арналған. Шардың артқы жартысында бірнеше түрлі түсті кодталған сұйық заттардың бірі орналасқан:

Оқу/Соққы (мөлдір): қосымша заттары жоқ, уытсыз гликоль негізі, оқу мақсатында және соққының сезімі қажет болған жағдайда қолданылады. Тұрақты бояу (сары): күдіктілерді кейіннен анықтау үшін белгілеуге арналған латекс негізіндегі полимер бояу. Жуылатын бояу (күлгін): стандартты бояу шарларындағыдай, гликоль негізіндегі суға ерігіш флуоресцентті қызғылт пигмент, күдіктілерді уақытша белгілеу үшін қолданылады. Oleoresin capsicum (қоңыр): 5 миллион SHU деңгейіндегі 10% OC (бұрыш газбен шашырату) қосылған гликоль негізі, нысаналарды қауырсыздандыру үшін қолданылады. Снарядтың массасы , бастапқы энергиясы .

Қауіпсіздік

2004 жылдың қазан айында Массачусетс штатының Бостон қаласында Бостон полициясының (BPD) қызметкері атқан FN 303 оғы Виктория Снелгроувтың көзіне тиіп, шамамен 12 сағаттан кейін қайтыс болды. Денсаулық сақтау органдарының сараптамасы көрсеткендей, оқ көздің артындағы сүйекте 1,9 см-лік тесік жасап, тоғыз бөлікке бөлініп, миының оң жақ бөлігіне зақым келтірген. BPD жүргізген келесі тексерулерде FN 303-тің дәлдігі шамамен 300 оқ атқаннан кейін "қалды" деген қорытынды жасалды. Бұл мәнді куәгер ретінде қару қолданған полицей растады, ол бұқаралық тәртіпсіздікке қатысушы, бөтелке лақтырып жатқан адамды нысанаға алғанын және жанындағы адамға тигенін білмегенін айтты. Бостон қаласы мен FN Herstal компаниясына қарсы 15 миллион долларлық өлімге байланысты азаматтық сот ісі 2006 жылдың шілдесінде келісіммен аяқталды. 2007 жылы BPD қалған FN 303 қаруларын жойды, олар күтілгеннен гөрі күштірек және қауіптірек екенін мәлімдеді. 2009 жылдың 11 мамырында Люксембург қаласында Arcelor ғимаратының алдындағы наразылық акцияларында бұл қаруды алғаш рет жергілікті полиция қолданды. RTL телеарнасының операторы қолынан жарақат алды, бір саусағы сынды. 2013 жылдың 2 маусымында Түркияның Анкара қаласында Гези саябағындағы наразылықтар кезінде наразылық білдіруші "пластик оқтан" бетіне жарақат алды, кейіннен бұл жарақат FN 303 қаруын полиция қолдануынан болған деп хабарланды. 2015 жылдың 6 желтоқсанында Финляндиядағы Тәуелсіздік күніне арналған демонстрацияларда полиция қарсы наразылық білдірушілерге қарсы FN 303 қаруын қолданды, нәтижесінде біреуі оқ сынықтарынан көзіне жарақат алды. 2019 жылғы зерттеу FN 303 қаруының зертханадан тыс жағдайда тиімділігі айтарлықтай төмендегенін көрсетті. Операциялық жағдайларды физиологиялық және психологиялық стресс тудыру арқылы, сондай-ақ сілекейдегі кортизол деңгейін өлшеу арқылы модельдеу жүргізілді. Дәлдік және пайдаланудың қарапайымдығы бақылау тобымен салыстырғанда төмен болды.

Пайдаланушылар

: Буэнос-Айрес қалалық полициясы қолданады. : DSU терроризмге қарсы күрес тобы, Police de Liège (PAB), Антверпен жергілікті полициясы. : Құрлық әскерлері мен әскери полицияда қолданылады. Ішкі істер министрлігінің қызметінде. Екі рет қолданылды – бір рет наразылық білдірушілер полиция бөлімшесіне заңсыз кірген кезде, ал екінші рет 2007 жылдың қараша айындағы тәртіпсіздіктер кезінде. : Финляндия полициясы қолданады. Полиция 2015 жылдың 6 желтоқсанында «Vapaus pelissä» атты расистікке қарсы демонстрацияға қарсы бірінші рет қолданды, бір адамды көзінен жарақаттады. : Айчи префектурасының полициясын қоса алғанда, кейбір арнайы тергеу топтары пайдаланады. 2009 жылы 2000 дана пулемет сатып алынды. : Люксембург Ұлы Герцогтығы полициясының арнайы бөлімі. Гелдерланд провинциясы сатып алған бір пулеметті олардың орман қорғаушылары De Hoge Veluwe ұлттық паркінде қасқырларды қорғау үшін пайдаланады. : 2018 жылы Polícia de Segurança Pública сатып алған 200 дана пулемет. : Сингапур полициясының жағалау күзетінің арнайы тапсырмалар эскадрильясы және Сингапур түрме қызметінің SPEAR арнайы бөлімшесі қолданады. : 2021 жылдың қыркүйек айында Корольдік Тайланд полициясының Метрополитен полиция бюросының жанындағы Қорғау және көпшілікті бақылау бөлімі қолданды. : Түркия Республикасы Ішкі істер министрлігінің Жылдам әрекет тобы (Çevik Kuvvet). : АҚШ армиясы, АҚШ әскери-теңіз күштері, АҚШ теңіз жаяу әскерлері, АҚШ жағалау күзеті және АҚШ әуе күштері қолданады. Сондай-ақ Портленд полициясының бюросы қолданады.