Кіріспе

Итальяндық заңгер және фотограф (1855–1941)

Секондо Пиа (9 қыркүйек 1855 – 7 қыркүйек 1941) – итальяндық заңгер және әуесқой фотограф. Ол 1898 жылғы 28 мамырда Туриннің киелі жөрімшегінің алғашқы суреттерін түсіргенімен әйгілі. Ол оларды дамытып жатқанда, фотосуреттерде киелі жөрімшектегі адамның оң бейнесі және суреттің айқын түсірілімі көрсетілгенін байқады. Оның киелі жөрімшектен алған суреті Рим-католик шіркеуімен Исаның қасиетті бетіне құрмет көрсетудің бір бөлігі ретінде бекітілді. Пиа Пьемонт облысының Асти қаласында дүниеге келген, сонымен қатар өнер мен ғылымға қызығушылық танытқан адвокат болған. 1870-ші жылдардың басында ол жаңа фотография технологиясын зерттеуге кірісті, ал 1890-шы жылдары қалалық кеңесші және Туриннің әуесқой фотографтар клубының мүшесі болды. Ол Туринде танымал фотографқа айналды, ал оның басқа фотосуреттерінің мысалдары қазір Турин кино мұражайының тарихи коллекциясының құрамына кіреді. Пиа 1890 жылдары электр шамдарын қолдану арқылы фотография саласындағы пионер деп есептеледі, себебі шамдар он тоғызыншы ғасырдың соңында жаңалық болды, ал Томас Эдисонның сенімді шамдары 1879 жылы ойлап табылды.

Фотографтың кездейсоқтығы

Кездейсоқ жағдайда, Секондо Пиа қазіргі заманғы синдонология саласындағы (Туриннің киелі шапанының ғылыми зерттеуі) алғашқы қадамын жасады. 1898 жылы Турин қаласы Турин соборының 400 жылдығы мен Савой үйінің пайдасына Италияның 1848 жылғы Statuto Albertino конституциясының 50 жылдығын тойлады. Мерекелік шаралар аясында қасиетті өнер көрмесі жоспарланды. Киелі шапанды көпшілікке көрсету үшін Италия королі Умберто I-нің рұқсаты қажет болғандықтан, оның орнына шапанның шынайы көшірмелерін салу үшін екі суретші шақырылды. Бұл суреттер жасалды, бірақ олар көрмеге пайдаланылмады. Киелі шапан комиссиясының төрағасы Барон Манно корольден шапанды көпшілікке көрсетуге рұқсат сұрады, сондай-ақ Секондо Пианың көмегімен шапанды суретке түсіру құқығын сұрады, бұл көрмені жарнамалауға көмектесер еді. Король шапанды көрмеде көпшілікке көрсетуге келісім берді, кейіннен оны суретке түсіруге де рұқсат берді. Сол кезде Савой үйі Туринде орналасқан, ал шапан корольге тиесілі болғандықтан, ол бұрыннан Туринде болды. Шапанның айнала бұрылып қарағанда көрінетін, айқын кері бейнесі бар екені әлі ешкімге белгілі болған жоқ, себебі шапанның әлсіз бет бейнесін жалаң көзбен анық көру немесе тану мүмкін емес еді. Секондо Пиа көрменің ресми фотографы болып соңғы сәтте тағайындалды. Сегіз күндік көрме басталуға азық қалғанда, оның ұсынған фотосуретін жарнамалық науқанға қосуға кеш болды. Дегенмен ол шапанның алғашқы суретін түсіру мүмкіндігін пайдаланды.

Атақты сурет

1898 жылы 25 мамырда ашылу салтанатынан кейін және көрмені түскі уақытта жабу кезінде Пиа Турин соборында жабдықтарды орнатты. Санно Саларо әкесі мен собор күзетінің бастығы, лейтенант Феличе Фино да сол жерде болып, суретке түсіруге қатысты. Бұл электр шамдарын қолданып фотосурет түсірген алғашқы реттердің бірі еді. Пиа үшін фотосессияны ұйымдастыру және қажетті жабдықтарды дайындау қиындық тудырды, бірақ ол әрқайсысы шамамен 1000 канделаға жететін екі электр шамды орнатуға қол жеткізді. Соборда электр болмағандықтан, Пиа портативті генератор қосты. Сессия барысында туындаған ыстыққа қарамастан, ол бірнеше кадр түсірді, бірақ түскі үзілістен кейін собор есіктері ашылғанда сессия тоқтатылды. Аталған сессиядан алынған кадрлар дамытылғаннан кейін сәтті болмады. Үш күннен кейін, 28 мамыр күні кешке, шамамен сағат 21:30-да Пиа екінші рет келіп, тағы бірнеше кадр түсірді. 25 мамырдағы тәжірибесіне сүйене отырып, ол экспозиция уақытын және жарықтандыруды өзгертті. Түн ортасында үш адам кадрларды дамыту үшін қайта оралды. Пиа кейіннен қараңғы бөлмеде фототабақты құлатып, сындырып жіберуге асыққанын айтты, себебі оның үстінде көзбен көрінбейтін адамның бейнесі мен бет-әлпеті анық көрінді.

Қазіргі уақыттағы өзгерістер

1898 жылы 2 маусымда көрме аяқталып, киелі шапан патшалық шіркеудегі табытына қайтарылды. 13 маусымда Генуяның «Il Cittadino» газеті Пияның суретін жариялады, ал бір күннен кейін бұл оқиға «Corriere Nazionale» ұлттық газетінде жарияланды. 15 маусымда Ватиканның «Osservatore Romano» газеті осы оқиға туралы хабар таратты. Келесі бірнеше жылда Пияның суретіне қатысты көптеген пікірталастар болды, оның жұмысындағы қателіктер туралы айыптаулар, суреттерді өңдеу және т.б. талқыланды. Осы уақытта Пияның суретіне рұқсат берген Италия королі Умберто I 1900 жылы шілдеде қаза тапты және оқиғаның толыққанды дамуын көре алмады. Секондо Пиаға 1931 жылы кәсіби фотограф Джузеппе Энридің шапанды суретке түсіруі арқылы нақты қолдау келді, оның нәтижелері Пияның жұмысын растады. Энридің суреті алғаш рет көрсетілгенде, Секондо Пиа, ол кезде жетпістен асып, көруге келгендердің арасында болды. Пия Энридің суретін көргенде, жеңілдеп дем алды деген хабар бар. Пия суретке түсірген бейненің шығу тегі туралы ғылыми және діни талқылаулар мен пікірталастар жалғасты. Діни тұрғыдан алғанда, 1939 жылы Пияның негативті бейнесі Миландағы монахиня Мария Пьерина Де Михели Исаның қасиетті бейнесіне деген католиктердің құрметінің бір бөлігі ретінде «Киелі Бет» медалін жасау үшін пайдаланылды. Рим папасы Пий XII осы құрбандықты және медальді бекітті, ал 1958 жылы Исаның қасиетті бейнесінің мейрамын барлық рим католиктері үшін Күнәдан тазару күнінен бұрынғы сейсенбіде (Ас шаршауынан бұрынғы сейсенбі) деп жариялады. Секондо Пияның алғашқы суретінің 100 жылдығына орай, 1998 жылы 24 мамырда Папа Иоанн Павел II Турин соборын аралады. Сол күні жасаған сөйлесінде ол «Киелі шапан – Құдайдың сүйіспеншілігінің де, адамзаттың күнәсінің де бейнесі» деді және оны «әр дәуірдегі кінәсіздердің азаптарының символы» деп атады. Ғылыми жағынан алғанда, 2004 жылы Лондонның Физика институтының оптикалық журналында 2002 жылы шапанды қалпына келтіру кезінде қолданылған жаңа бейнелеу техникалары туралы мақала жарияланды. Бейне және киелі шапан туралы ғылыми пікірталастар халықаралық конференцияларда жалғасуда.