Кіріспе
Американдық автопушка
M230 Cannon – 30 мм (30×113 мм), бір түтік электрмен жұмыс істейтін автопушка, қаруды ату арасында циклге қосу үшін сыртқы электр қуатын (оқ-дәрінің өрт сәтінде пайда болатын газдың кеңеюіне немесе кері соққысына қарамастан) қолданады. Ол бастапқыда Калифорния штатының Калвер-Сити қаласында «Hughes Helicopters» компаниясымен жобаланған және жасалған. 1973 жылдың сәуірінде бағдарлама прототиптен (A үлгісі) 30 мм-лік WECOM байланыстырылған оқ-дәрілерін сынақтан өткізді. 1975 жылдың қаңтарында C үлгісі қосылды, ол ұсынылып отырған «Advanced Attack Helicopter YAH 64» үшін байланыссыз нұсқа болды; вертолет AH 64 Apache ретінде қабылданды, C үлгісі стандартты қару ретінде пайдаланылды. Байланыстырылған оқ-дәрілер нұсқасы AH 1S Cobra-да M230E1 ретінде пайдалануға арналған, бірақ кейіннен тоқтатылды. Қарудың ашық бұранданы тазалау және екі рет оқ атудың алдын алу үшін оңтайлы қауіпсіздік жүйесі бар. Атылған гильзалар қарудың төменгі жағынан шығарылады. AH-64 құралындағы қосалқы гидравлика қаруды жылғастыру үшін қолданылады. Көктетілгені гидравликалық құрылғының орта сызығында, айналу нүктесінің алдында орналасқан бір гидравликалық жетек арқылы қамтамасыз етіледі. Гидравликалық қуат жоғалған жағдайда, қару өз ортасынан көктемнің күшімен 11 градусқа көтерілген бұрышпен қайта оралады. Бұл қосалқы ұшқыш станциясының астында орнатылған қарудың қатты қону кезінде ұшқыштар станцияларының арасындағы кеңістікке түсуіне мүмкіндік береді. «Apache» 12 ПАК деп аталатын құрылғыда 1200 оққа дейін тасымалдай алады, оны «Meggitt Defense Systems, Inc.» компаниясы жобалап, өндірген. Алайда, АҚШ армиясының «Apache» машиналары тек 300 оқ тасымалдай алады, себебі оларда арнайы ішкі отын бакі бар – «Robertson IAFS» (экипаждар арасында «Robby Tank» деп белгілі). Оқ-дәрілерді арнайы жердегі жабдықтарды пайдаланатын қару-жарақ мамандары «Apache» машинасына тиейді: ұшаққа орнатылған моторлы тиегіш және арнайы оқ-дәрілерді тасымалдауға арналған науа. M230, «ADEN» және «DEFA» пушкаларында қолданылатын 30×113 мм оқ-дәрілерін атуға болады, бірақ АҚШ «Apache» машиналары мыс (ADEN) немесе болат (DEFA) корпустарына қарағанда жеңіл қорытпадан жасалған жеңіл 30 мм оқ-дәрілерін қолданады. M230 оқ-дәрілерін «ADEN» немесе «DEFA» оқ-дәрілеріне арналған қаруларда атуға болмайды. Жеңіл салмақты 30 мм оқ-дәрілер үш түрге бөлінеді: M788 оқ-дәрілері (мұрын бөлігінде көк жолағы бар), M789 оқ-дәрілері (қара жолақтың үстінде сары жолағы бар) және M799 оқ-дәрілері (сары жолақтың үстінде қызыл жолағы бар). АҚШ армиясы M799 HEI оқ-дәрілерін қолданбайды, себебі оқ-дәрі қару түбінде жарылу қаупі бар. M789 – АҚШ «Apache» машинасының негізгі тактикалық оқ-дәрісі, екі мақсатты жоғары жарылғыш (HEDP) оқ-дәрі патроны. Әрбір оқ-дәріде пішікті зарядтық қаптамаға мөрленген жарылғыш заряд бар. Пішікті заряд 500 метр қашықтықтағы біртекті броняны тесіп өте алатын металл сәулесіне айналады. Сондай-ақ, оқ-дәрі соққанда фрагменттерге айналып, тиісті қорғанысы жоқ, тік тұрған адамдарды 2 метрге дейінгі қашықтықтағы оптималды жағдайларда өлтіруге қабілетті.
M230LF және MAWS
Orbital ATK ұсынған M230LF – Apache автокөмегінің күштірек нұсқасы. Оның мүмкіндіктеріне: қауіпсіз ату жүйесі, тізбектелген оқ-дәрілерді тиімді пайдаланатын жекелендірілген дозалау құрылғысы және ұзартылған ұзындықтағы ствол кіреді, бұл M789 HEDP және НАТО стандартындағы 30 мм ADEN/DEFA снарядтарымен бірдей қуаттылықты және бастапқы жылдамдықты қамтамасыз етеді. Ату жылдамдығы минутына 200 оққа дейін төмендеді, ал жалпы ұзындығы қысқартылды. Бұл тізбекті қару патрульдік қайықтар мен құрлықтағы көліктерге орнатылатын жабық мұнараға қойылуы мүмкін. АҚШ Әскери-теңіз күштерімен бірлесіп әзірленген MAWS (Modular Advanced Weapon System) жеңіл қару жүйесі ашық орналасқан қашықтан басқарылатын M230LF-ты қолданады. Ол сенсорлық экраннан, екі тұтқа немесе джойстик арқылы және кеңейтілген түсті теледидардан қашықтан басқару консолі (ROC) арқылы басқарылады. 2015 жылдың ақпанында Oshkosh Defense және ATK компаниялары Oshkosh M ATV MRAP көлігінде M230LF-тың атыс демонстрациясын өткізді, бұл жеңіл тактикалық көліктер үшін орташа калибрлі қару жүйесінің тиімділігін көрсету мақсатында жасалды. Тірі атыс демонстрациясы жылдам қозғалыс кезінде дәлдіктің артуын және M ATV-дегі қарудың тиімділігін көрсетті, ол Electro Optic Systems (EOS) R400S Mk2, үш осьті тұрақтандырылған қашықтан басқарылатын қару станциясына (RWS) орнатылған. RWS-ге орнатылған M230LF тұрақтандырғышы ауыр соғыс машиналарын ғана емес, жолдан тыс өту қабілеті жоғары және MRAP деңгейінде қорғаныспен қамтамасыз етеді, сонымен қатар опциялық Stinger зымырандарын да ұсынады. Oshkosh сондай-ақ M230LF-ты L ATV-ге орнатып, АҚШ Армиясының жеңіл барлау машинасы (LRV) рөлін орындау үшін пайдаланды. Австралиялық Electro Optic Systems компаниясы да M230LF-ты өзінің "Slinger" қорғаныс жүйесінде қолданады. Бұл жүйенің дрондарға қарсы қолданылуы жоспарлануда, ол радар және түрлі сенсорларды пайдаланып нысананы іздеп, бір оқпен жояды. Жалпы салмағы 400 кг-дан аспайды және оны жүк көлігіне орнатуға болады, бұл зымыранға негізделген жүйелерге қарағанда дрондарды жоюдың тиімді әдісін ұсынады. 2023 жылдың 2 қазанында EOS Украинаға дрондардың өсу қаупіне қарсы күресу үшін бірнеше "Slinger" жүйесін жіберетіні расталды.
Stryker A1 M-SHORAD
2018 жылдың 28 ақпанында АҚШ армиясы "Страйкер" машиналарына сенсорлар мен қарулар орнатылып, жаңартқышқы қысқа мерзімді әуе шабуылына қарсы (M SHORAD) қажеттілігі қанағаттандырылатынын хабарлады. Бұл Еуропадағы ресейлік ұшқышсыз әуе кемелеріне (ҰАҚ) қарсы анықталған қабілетсіздікке жауап ретінде жасалды. 2018 жылдың маусым айында армия миссиялық жабдықтар жиынтығын жеткізу үшін Leonardo DRS компаниясын таңдады, ол Moog Inc. компаниясымен бірлесіп, көлік құралына қайта конфигурацияланатын біріктірілген қару платформасын (RIwP) енгізді. Жүйе Stinger оқ-дәрілік контейнерімен және Longbow Hellfire зымыран ұңғымаларымен жабдықталуы мүмкін, сондай-ақ 30 мм M230LF тізбекті пулеметімен, 7,62 мм коаксиалды пулеметімен, сонымен қатар кинетикалық емес жою мүмкіндіктерімен және Rada бортындағы көп миссиялық гемисфералық радарымен жабдықталған. Армия DRS компаниясын таңдады, өйткені қайта конфигурацияланатын мұнараның икемділігі даму мүмкіндіктерін және баламалы қару опцияларын ұсынады, ол қолданыстағы көлік платформасына минималды түрде әсер етеді, себебі армия "Страйкер" машиналарын парктегі барлық машиналармен үйлесімді етуге тырысады, сондай-ақ ол экипажға броняның ішінде оқ-дәрілерді қайта жүктеуге мүмкіндік береді. 2022 жылға дейін барлық 144 M SHORAD жүйесін жеткізу жоспарлануда. Мұнараның әр жағына төрт оқтан тұратын Stinger контейнері немесе екі Hellfire зымыранын орнатуға болады, ал M230LF және Stinger оқ-дәрілерін шатырдан ашылатын люктер арқылы жартылай қорғалған күйде қайта жүктеуге болады. Жүйе сондай-ақ көлікке қарсы қосымша рөлді де атқара алады, өйткені 30 мм-лік зеңбірек M2 Брэдлидегі 25 мм-лік зеңбіректен үлкен, ал Hellfire зымыраны жердегі көліктер әдетте қолданатын TOW зымырандарынан ұзаққа дейін жете алады.
MADIS
2020 жылдың қыркүйегінде АҚШ теңіз жаяу әскерлері Kongsberg компаниясымен JLTV машинасына XM914 RWS-ті сынақтан өткізу және қабылдау үшін келісімшарт жасасты. Бұл жүйе XM914E1 30 мм-лік қарумен, 7,62 мм-лік бір осьті пулеметпен және Stinger зымырандарымен жабдықталған. Marine Air Defense Integrated System (MADIS) жүйесі АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің 2000 жылдардың ортасында пайдаланудан шығарған AN/TWQ 1 Avenger қондырғысының орнын толтырады. Оған екі JLTV машинасы кіреді: біреуі 30 мм-лік қаруы, 4 зымырандық Стингер блогы және оптикалық сенсоры бар мұнажамен, ал екіншісі RPS 42 360 градустық радары, 7,62 мм M134 көп атулы пулеметі және EO/IR сенсорларымен жабдықталған. Екеуінде де Modi II электрондық қарсы шаралар жүйесі және иыққа арналған Stinger зымырандары бар. Белгісіз көлемдегі және мерзімсіз жеткізілім (IDIQ) шарты 2021 жылдың қазан айында қол қойылды.
Агностикалық қару-жарақ жүк көлігі
2023 жылдың 4 сәуірінде АҚШ Украинаға Ресейдің басып кіруі кезінде Украинаның қауіпсіздікке көмек көрсету бастамасының қаражатының бір бөлігі ретінде "ұшқышсыз жүйелерге қарсы 30 мм қарулы жүк көлігін" қосты. Northrop Grumman Agnostic Gun Truck – азаматтық пикапқа орнатылған M230LF құралынан тұрады. Үш батареялық жиынтықтан, әрқайсысы үш қарулы жүк көлігінен және бір мобильді іздеу, бағыттау және залал келтіру (M ACE) жүйесінен тұрады; M ACE құрамында дронды анықтауға, оны іздеуге және идентификациялау камераларына мүмкіндік беретін тікбағанға орнатылған 3D радары бар. Радар қаруды нысанаға бағыттайды, ол M1211 жоғары жарылғыш, жақын жердегі өзін-өзі жоятын оқ-дәрілерін 2-сыныпқа дейінгі ұшқышсыз жүйелерге қарсы қолдануға қабілетті. AGT келісім-шартқа қол қойылғаннан кейін 30-90 күн ішінде жеткізілуі тиіс еді, бірақ тамыздың басында сатып алу процесіндегі кешігулер жүк көліктерінің толық құрамын құрастыруға кедергі келтірді. Олар 2023 жылдың қазан айына дейін "тез арада" жіберілуі тиіс еді.