Кіріспе

Американдық теолог және ғалым (1939 жылы туған)

Джон МакЭлфатрик Фрейм (8 сәуір 1939 жылы туған) – зейнеткер американдық христиан философы және кальвинистік теолог, оның еңбегі эпистемология және презуппозициялық апологетика, жүйелі теология және этика салаларында ерекше танымал. Ол Корнелиус Ван Тильдің ойларын зерттеп, сынға алған маңызды ғалымдардың бірі.

Басқа ғалымдармен қарым-қатынас: айтыс және сын пікірлер

Фрейм тарихи теологиялық бағыттарға сынды көзқарасымен белгілі, соның ішінде Дэвид Ф. Уэллс, Дональд Блуш, Марк Нолл, Джордж Марсден, Д. Г. Харт, Ричард Мюллер және Майкл Хортон сияқты ғалымдарды сынаған. Фреймнің сындық талдауларының ең маңыздысы – «Махеннің жауынгер балалары», алғаш рет Алистер Э. Макграт және Евангелие теологиясы: динамикалық байланыс (Патерностер Пресс, 2003) еңбегінде жарияланған. Соңғы кезде Фрейм Хортонның «Құдайсыз христиандық» кітабын да ұқсас талдаумен қарастырды. 1998 жылы ол сол кездегі кітапханашы Д. Г. Хартпен студенттер ұйымдастырған құлшылықтың реттеуші принципі тақырыбында пікір алмасты.

Көп көзқарас эпистемологиясы

Фрейм 1987 жылы жарияланған "Құдайды тану туралы ілім" атты еңбегінде христиандық эпистемологияны жасады. Осы еңбегінде ол үш тұрғылықты немесе көп тұрғылықты деп атаған ұғымды дамытады, онда әрбір тану актісінде танушы үш нәрсемен ("тұрғылықтармен") үнемі байланыста болады: танушының өзі, танымның нысаны және танымға жетудің өлшемдері немесе критерийлері. Оның пікірінше, әр тұрғылық басқаларымен тығыз байланысты, сондықтан біреуін тану арқылы екінші екеуін де танисың. Оның шәкірті және әріптесі Верн Пойтресс осы идеяны ғылым және теология салаларында одан әрі жетілдірді. Реформациялық теолог Мередит Клайн бұл көзқарасқа сын айтып, Пойтресс пен Фреймнің көп тұрғылықтылықты Клайнның және Грег Л. Бахсеннің келісімдік теологиясы (әсіресе теономия) арақатынасына қатысты олардың пікірінше, дұрыс емес қорытындыларға әкелген тәсілмен қолданғанын түсіндірді.

Алдын ала болжамдар

Ван Тилдің бұрынғы студенті ретінде Фрейм христиан апологетикасының презуппозициялық мектебін қолдайды. Ол презуппозицияны былай анықтайды:

Христиандық емес ойдағы рационализм мен иррационализм

Фрейм, ұстазы Корнелиус Ван Тильдің ойын дамыта отырып, "Құдайға арналған Апологетика" және "Корнелиус Ван Тиль: Оның ой-пікіріне талдау" атты еңбектерінде христиандық емес барлық ой-пікірді рационализм мен иррационализмнің бір-бірімен алмасуы ретінде жіктеуге болатынын айтты.

Рационализм

Осы тұрғыда Фрейм рационализмді – шекті адам санасын шындық пен жалғанның соңғы стандарты ретінде орнатуға жасалған кез келген әрекет деп анықтайды. Бұл тәуелсіз акыл-ойының қалыптасуы Құдайдың табиғатта және Киелі кітаптағы Өзін ашуын қабылдамау контекстінде жүзеге асады; рационалист, осы мағынада, адам санасы шындықты толық және түгелдей түсіндіре алады деп мәлімдейді. Бірақ Фрейм «толық түсіндірмелер» демегенде, бұл жүйелердің толық білімді іздеуін білдірмейді; керісінше, ол христиандық емес ойдың тарихының (әсіресе, оның назары Батыс философиясына шоғырланған болса да) – барлық нәрсені қамтитын жүйелер құруға жасалған түрлі әрекеттердің тарихы екенін айтады (ерекше метафизика, эпистемология және құндылықтар теориясы). Фреймнің пікірінше, шындықты түсіндіруге жасалған әрекеттердің мысалдары Платон мен Аристотельдің форма/материя дуализмінде, номиналистер мен реалистердің жалпы және жеке ұғымдардың мәртебесі жөніндегі тартысында, ал Сократтан бұрынғы философтардың «барлығы [от, су, атомдар, т.б.]» деген пікірінде кездеседі. Тағы да мысалдарға Декарттың сана/дене дуализмі, Спинозаның Құдай немесе табиғат, Лейбництің монадтар туралы ілімі, Плотиннің «Бір» және оның эманация туралы ұстанымдары, британдық эмпиристердің білім мен мүмкіндікті эмпирикалық тұрғыдан расталатын нәрсемен шектеуге тырысуы, Канттың ноумендер мен құбылыстар әлемі және Гегельдің диалектикасы жатады.

Марапаттар мен мойындау

Белхейвен колледжі 2003 жылы Фреймге құрметті дивин дәрежесін берді.

Жеке өмір

Фрейм 1984 жылы Мэри Грейс Каммингске үйленді және екі ұлы мен үш келіншегі бар. 2017 жылы ол Флорида штатының Орландо қаласында тұрды.