Кіріспе

Американдық журналист

Генри Вудфин Грейди (24 мамыр 1850 – 23 желтоқсан 1889) – американдық журналист және шешен, ол АҚШ Азамат соғысынан кейін Конфедерация штаттарын Одаққа қайта интеграциялауға көмектесті. Грейди «Жаңа Оңтүстік» деген терминді өнегелеп, Оңтүстіктің өнеркәсіптеуіне үлкен үлес қосты. Ол замандастары мен Шавин және Галфин авторларының пікірінше, қоғамдық қайраткер, саяси стратегияшы және тартымды сөйлеуші, ал Атланта журналисі Фредерик Аллен оны көреген адам деп бағалаған. Дегенмен, қазіргі заманда Грейдидің Азамат соғысынан кейінгі Оңтүстікте ақ үстемдіктің қажеттігі туралы аргументтері оның мұрасын күмәнді және ашық түрде нәсілшіл деп қарауға әкелді. Грейдидің есімі бірнеше мектептерден, соның ішінде Атлантадағы бұрынғы Грейди орта мектебінен алынып тасталды. Грейди – Федералдық резерв төрағасы Юджин Роберт Блэктің қайнағасы және банкир, Дүниежүзілік банк президенті Юджин Р. Блэк ағаның әкесі болды.

Ерте өмір

Жасөспірім кезінде Генри Грейди туған штаты Джорджиядағы қатыгез Азамат соғысын бастан өткізді. Оның әкесі Уильям Сэммонс Грейди Конфедерация армиясының офицері болды және Кратер шайқасында алған жараларынан көз жұмды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, оны анасы Анна Афина қаласында (Джорджия) тәрбиеледі. Ол Джорджия университетінде сол заманғы оңтүстік джентльменінің классикалық білімімен тәрбиеленді (1868 жылы өнер бакалавры). 1867 жылы ол Phi Kappa әдеби қоғамының мүшесі болды, содан кейін Вирджиния университетінде заңды оқыды, бірақ грек және англосаксон тілдері, тарих және әдебиетке ерекше қызығушылық танытты, бұл оны журналистика саласына бастады. Грейди өмір бойы Чи Фи қауымының берілген мүшесі болды. Ол Джорджия университетіндегі Чи Фи қауымының Эта бөлімінің негізін қалаушысы болды. 1882 жылы ол 1871 жылы Чи Фи қауымының Солтүстік және Оңтүстік бөлімдері біріккеннен кейін Оңтүстіктен шыққан тұңғыш Ұлы Альфа (Ұлттық Президент) болып сайланды.

"Жаңа оңтүстік" ораторы және өкілі

Грейди саяси шешендік өнерге деген зор құштарлығы үшін мақталды (ол тыйым салуды және мүгедек немесе қарт конфедерациялық әскерлерге арналған Джорджия ардагерлерінің үйін қолдады), жаңа бейбітшілікке берілгендігі және жақсы білінетін юмор сезімі үшін. Бостон қаласындағы үлкен жиынға Грейди: «Мен сөйлеуді мұрамен алғанмын: әкем ирландиялық, ал анам – әйел адам болған», – деді. Осы юмор сезімі Грейдиге бірнеше қиын жағдайдан өтуге көмектесті. Бірде солтүстік элитасының кешінде ол жеңілістен кейін қайта құрылуға бел буған Жаңа Оңтүстікке солтүстік инвестицияларының жарқын болашағы туралы сөз қозғады. Грейди көрермендердің арасында генерал Уильям Т. Шерманды байқады, ол теңізге жасаған танымал жорығында Джорджияның көп бөлігін, әсіресе Атлантаны жеңіп, өртеп жіберген янки әскерінің батыры еді. Грейди бір сәтке де ойланбастан, генералға ризашылығын білдіріп, грузиялықтардың Шерманды қабілетті әскери қолбасшы деп есептейтінін, бірақ «отқа қатысты біршама бейжай» екенін айтты. Тағы бір сөйлеуінде Грейди оңтүстік көрермендерін Грузияның экономикалық кемшіліктері деп санайтын мәселелерге жұмсақ сын жасағысы келді. Ол оларды статистикамен мазаламады, керісінше, мәнді ойларын түсіндіретін әңгімелермен көңілдерін көтерді. Ол былай деді:

«Мен бірде штатымның Пикенс округіндегі жерлеу рәсіміне қатыстым. Бұл жерлеу өте қайғылы болды. Ол кедей, «бір тізгіш» киген адам еді, оның шалбары қойнағының астынан, ал екінші жағынан тізесіне дейін жетті – ол деколте киімдерді ұнатпады. Оны мәрмәр карьерінің ортасына жерледі: оның қабірін жасау үшін қатты мәрмәрды кесіп өтті, бірақ оның үстіне қойылған кішкентай қабір тасы Вермонттан әкелінді. Оны қарағайлы орманның ортасына жерледі, бірақ қарағайдан жасалған табыт Цинциннатиден келді. Оны темір кеніне жақын жерге жерледі, бірақ табытындағы шегелер мен қабірді қазған қашаудың темірі Питтсбургтен әкелінді. Оны жер бетіндегі ең жақсы қой жайылымының жанына жерледі, бірақ табытқа оралған жүн және оның тоқымалары Солтүстіктен келді. Оңтүстік осы жерлеуге жер бетінде ешқандай нәрсе бермеді, тек мәйіт пен қазылған шұңқыр ғана. Олар оны жерледі, және табынына топырақ төгілді, оны Нью-Йорк пальтосына, Бостон аяқ киіміне, Чикагодан әкелінген шалбарға және Цинциннатиден келген көйлекке орап жерледі, оған басқа әлемге алып кету үшін ештеңе қалдырмады, оның өмір сүрген елі мен төрт жыл бойы күрескен елі еске түсірмейтіндей, тек тамырындағы қанның суықтығы мен сүйектегі миы ғана қалды. «Джорджия тарихы» журналы бұл оқиғаны аяқтап, Пикенс округіндегі карьерлердің өсуіне Грейдидің реакциясын атап өтті. Ол өзінің көптеген сөздерінде айтқан қабірдің карьерлердің бірінен жүз метрден аз қашықтықта екендігімен мақтанды. «Журналдың» мәліметінше, Грейди өзінің индустриялық тұрғыдан тәуелсіз Жаңа Оңтүстік туралы көзқарасының іске асуын көру үшін жеткілікті ұзақ өмір сүргенін сенді. Грейдидің беделі соншалықты өсті, ол Джорджия заң шығарушы жиналысын тоқтатуға рұхсат алған жалғыз мүше емес болды. Бұл оқиға президент сайлауы кезінде Гровер Кливлендтің жеңісімен байланысты болды. Жақсы жаңалық заң шығарушы орган отырысы кезінде сағат 11-де келді. Грейди қуанышынан, бұл хабарды Капитолийге жеткізді. Ол күзетшіні ескермей, сенаторлық үнмен: «Спикер мырза, Америка халқынан хабар!» деп айқайлап, палатаға кірді. Оның ниетін түсінген спикер Грейдиге өз қасында орын берді. Алайда, Грейди спикердің үстеліне қадам басып, спикердің балғасын ұстап алып, «Америка халқының атынан, осы палатаны жиырма бес жылдан кейін сайланған алғашқы демократ президенттің құрметіне тоқтатылған деп жария етемін!» деп айқайлады.

Ақ нәсілді басымдық

Грейдидің Жаңа Оңтүстік туралы түсінігі ақтардың қараларға қарағанда әлеуметтік үстемдігіне негізделген, оның өз сөздері бойынша: Грейди 1888 жылы «Оңтүстіктегі ақ нәсілдің үстемдігі мәңгі сақталуы керек, ал негр нәсілінің үстемдігіне барлық жерде және барлық қауіп-қатерлерге қарсы тұру керек, өйткені ақ нәсіл – үстем нәсіл. [Бұл мәлімдеме] англосаксондық жүректерді қуаттандыратын қанмен мәңгі бірге жүреді» деді. Грейдидің ақтардың қараларға қарағанда үстемдігін жақтағаны бұл алғашқы рет емес. 1887 жылы Далласта өткен Техас штатының жәрмеңкесінде сөйлеген сөзінде Грейди былай деді: Массачусетс университеті Амхерст журналистикасының профессоры Кэти Робертс Форд мұны былай түсіндіреді: «Грейди Оңтүстік және Солтүстік ақтарын біріктірген болуы мүмкін, бірақ ол елді біріктірген жоқ. Керісінше, ол афроамерикандықтарды Солтүстік пен Оңтүстіктің одағынан және осы одақтың ұлттық демократиялық жобасынан шеттетуге себеп болды». Ол 1889 жылғы Рождество күні отбасының қаржылық жағдайына байланысты Оукленд зиратындағы досының мазарында жерленді. Біраз уақыттан кейін Вествью зираты ашылған соң, оның денесі сол жерге қайта жерленді.

Мұра мен құрмет

Джорджия және Оклахома штаттарындағы Грейди округі оның құрметіне, сондай-ақ Алабама штатының Грейди қаласы да оның атымен аталыпты. Атлантадағы оның есімімен аталған орындарға Грейди Мемориалдық ауруханасы, қазір бұзылған Генри Грейди қонақ үйі және Джорджия университетінің Генри В. Грейди журналистика және бұқаралық коммуникация колледжі кіреді. Генри У. Грейди орта мектебі 2020 жылдың желтоқсанында Грейдидің ақ нәсілшілдік идеологиясына байланысты Мидтаун орта мектебі деп қайта аталды. Қала 1891 жылы оның құрметіне мүсін орнатты. 1906 жылы Атлантада болған нәсілдік дүрбелең кезінде наразылық жасағандар үш афроамерикалық құрбанның денелерін мүсіннің табанына қойды. 2023 жылдың қыркүйегіне қарай, мүсін әлі де Атланта қаласының орталығындағы Мариетта көшесінде тұр. Басқа орындардың қатарында Флорида штатының Тампа қаласындағы Генри Вудфин Грейди бастауыш мектебі бар. Хьюстон қаласындағы Генри В. Грейди орта мектебі 2016 жылы қайта аталды. 1931 жылы Грейди Грузия газеттерінің Даңқ залына енгізілген алғашқы адам болды және суретші Стеффен Томас салған бюст арқылы есте қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Либерти" кемесі Грузияның Брансуик қаласында салынды және оның құрметіне аталды. 2020 жылдың маусым айында Атлантадағы Грейди отбасының қабір орны зардап шекті.