Кіріспе

Чикаго, Иллинойс штатының саясаткері (1922–1987)
Еврей Киелі кітабының профессоры

Гарольд Ли Вашингтон (15 сәуір 1922 – 25 қараша 1987) – Чикаго қаласының 51-ші мэрі болған американдық заңгер және саясаткер. Вашингтон 1983 жылғы сәуірде қала мэрі сайланған тұңғыш афроамерикалық болды. Ол 1983 жылғы 29 сәуірден 1987 жылғы 25 қарашаға дейін мэр қызметін атқарды. Чикагода туып, Бронзвилл ауданында өскен Вашингтон, Рузвельт университеті мен Солтүстік-Батыс университетінің құқық мектебін бітіргеннен кейін Чикагоның 3-ші округіндегі жергілікті саясатқа, Чикагоның кенттік әкімі және болашақ конгрессмен Ральф Меткалфтың жетекшілігімен қатысты. Вашингтон 1981-1983 жылдары АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі болды, ол Иллинойс штатының бірінші округін өкілдік етті. Вашингтон бұрын 1965 жылдан 1976 жылға дейін Иллинойс штатының Сенатында және Иллинойс штатының Өкілдер палатасында қызмет еткен.

Шығу тегі

Гарольд Ли Вашингтонның ең ерте атасы Изам/Ишэм Вашингтон 1832 жылы Солтүстік Каролинада құл ретінде дүниеге келген. 1864 жылы ол Кентукки штатының Падука қаласында 8-ші АҚШ Түсті Ауыр Артиллериясының L ротасына қабылданды. 1866 жылы әскерден босатылғаннан кейін ол әйелі Ребекка Нилмен бірге Кентукки штатының Баллард округінде фермалық шаруашылықты бастады. Олардың алты баласының бірі – 1875 жылы туған Изам/Исом МакДэниел (Мак) Вашингтон. 1896 жылы Мак Вашингтон 1878 жылы Миссисипиде туған Арбелла Уикске үйленді, ол Массак округінің тұрғыны болған. 1897 жылы олардың тұңғыш ұлы Рой Л. Вашингтон, қала әкімі Вашингтонның әкесі, Кентукки штатының Баллард округінде дүниеге келді. 1903 жылы екі отбасы да Иллинойс штатының Массак округіне көшкеннен кейін көп ұзамай, аға Вашингтон қайтыс болды. Біраз уақыт фермада жұмыс істегеннен кейін, Мак Вашингтон Африкалық Методисттік Епископалдық (АМЕ) шіркеуінің пасторы болды және 1952 жылы әйелі қайтыс болғанға дейін Иллинойс штатындағы көптеген шіркеулерде қызмет етті. 1953 жылы И.М.Д. Вашингтон ақсақал қайтыс болды. Рой Лоуренсвиллде (Иллинойс штаты) орта мектепте оқып жүргенде, жақын жердегі Карьер Миллс қаласынан Бертамен танысты және екеуі 1916 жылы Харрисбургте (Иллинойс штаты) үйленді. Олардың тұңғыш ұлы Рой-младший отбасы Чикагоға көшіп барғанға дейін Карьер-Миллсте дүниеге келді, ал Рой Кент заң колледжінде оқыды. Адвокат болған ол қаладағы алғашқы қара нәсілді сайлау округінің жетекшісі және методист пасторы болды. 1918 жылы қызы Женева, ал екінші ұлы Эдвард 1920 жылы дүниеге келді. Берта отбасын тастап, әнші ретінде табыс табуға кеткен болуы мүмкін. Берта қайтадан үйленді және тағы жеті балаға ие болды, оның ішінде Рамон Прайс суретші болды және ақырында Африкалық Америка тарихының ДюСабл мұражайының бас кураторы болды. Гарольд Вашингтон 20-ғасырдың басында және ортасында бүкіл Орта Батыс үшін қара мәдениетінің орталығы болған Чикагоның Бронзвилл ауданында өсті. Эдвард пен Гарольд әкесінің қасында қалды, ал Рой мен Женеваны әжесі мен әжесі тәрбиеледі. 1928-1932 жылдары Милуокидегі Сент-Бенедикт-де-Мур пансионатында оқығаннан кейін, Вашингтон ДуСабл орта мектебінде оқыды, ол сол кезде жаңадан құрылған, нәсілдік сегрегацияланған мемлекеттік орта мектеп еді және оның алғашқы түлектерінің қатарында болды. 1939 жылы қала бойынша өткен жеңіл атлетика жарысында Вашингтон 110 метрлік кедергілер сайысында бірінші, ал 220 метрлік кедергілер сайысында екінші орын алды. Орта мектептің үшінші және төртінші курстары арасында Вашингтон оқуды тастап кетті, өйткені ол енді оқу бағдарламасы оны қиындыққа салмайды деп мәлімдеді. Ол біршама уақыт ет өңдеу зауытында жұмыс істеді, содан кейін әкесі оған АҚШ Қаржы министрлігінің қалалық бөлімшесінде жұмыс табуға көмектесті. Ол жерде ол Нэнси Дороти Финчпен танысты, ол көп ұзамай үйленді; Вашингтон 19 жаста, ал Дороти 17 жаста еді. Жеті айдан кейін, 1941 жылдың 7 желтоқсанында жапондықтардың Перл-Харборды бомбалауымен АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты.

Әскери қызмет

1942 жылы Вашингтон соғысқа қатысу үшін АҚШ армиясына әскерге шақырылды және негізгі дайындықтан кейін, нәсілдік бөлінген АҚШ әскери әуе корпусы инженерлік бөлімінің құрамында шетелге жіберілді. 1944 жылы Филиппинге американдық әскер шабуылдағаннан кейін, Лейте аралында және кейін Лусон аралында Вашингтон бомбалаушылар, жауынгерлік ұшақтар, жанармай құю ұшақтары және зақымдалған ұшақтарды жөндеуге арналған ұшу-қону жолақтарын салумен айналысқан бөлімнің құрамында болды. Соңында Вашингтон әскери әуе күштерінде бірінші сержант шеніне жетті.

Рузвельт колледжі

1946 жылдың жазында 24 жастағы, соғыс ардагері Вашингтон Рузвельт колледжіне (қазіргі Рузвельт университеті) оқуға түсті. Вашингтон басқа жергілікті колледждерге қабылдануға рұқсат етілмеген студенттердің басқа топтарымен бірге оқыды. Жергілікті есептер бойынша, Рузвельт колледжінің студенттерінің шамамен 1/8-і қара нәсілді, ал 1/2-сі еврейлерден тұрған. Студенттердің толық 75%-і «дискриминациясыз прогрестік қағидалар» негізінде оқуға түскен. 1946 жылы колледж Аудитория ғимаратына көшкеннен кейін Вашингтон Рузвельт студенттік кеңесінің үшінші президенті болып сайланды. Оның басшылығымен студенттік кеңес колледж басшылығына Рузвельт факультеті комитеттерінде студенттердің өкілдігін қамтамасыз ету туралы өтініш жасады. 1948 жылдың көктемінде, жаңадан құрылған Ұлттық студенттер қауымдастығының алғашқы аймақтық отырысында Вашингтон және тағы тоғыз делегат колледж факультеттерінде студенттердің өкілдігін және студенттерге арналған «Құқықтар туралы заңды» ұсынды; екі ұсыныс та сәтсіз аяқталды. Келесі жылы Вашингтон штаттың астанасы Спрингфилдке Иллинойс заң шығарушыларының «ұлтқа қарсы элементтерді» тексеруіне наразылық білдіру үшін барды. Тексеру нәтижесінде Коммунистік партияға тыйым салынып, мұғалімдерден «сенімділікке ант беруді» талап ететін болар еді. Ол студенттердің заң жобаларына қарсылығын ұйымдастырды, бірақ олар 1949 жылдың соңында қабылданып алынды. Вашингтон 1949 жылдың тамызында бакалавр (B.A.) дәрежесін алды. Рузвельттегі қызметімен қатар, ол Phi Beta Sigma бауырластығының мүшесі болды.

Солтүстік-Батыс университетінің заң мектебі

Вашингтон содан кейін Чикагодағы Солтүстік-Батыс университетінің құқық мектебіне түсуге өтініш берді және қабылданды. Осы кезеңде Вашингтон Дороти Финчтен ажырасты. Кейбір мәліметтер бойынша, Гарольд пен Дороти Вашингтон соғыс кезінде шетелге жіберілгеннен кейін, некеде тұрған алғашқы жылы бір-бірінен суықтап қалған. Басқалары екеуін де жас және басбұзар деп санайды, қарым-қатынас бастапқыда-ақ сәтсіздікке ұшырады. Вашингтонның тағы бір досы Гарольдты "үйленуге жарамайтын" деп есептеді. Ол қайтадан үйленбеді, бірақ басқа әйелдермен қарым-қатынасын жалғастырды; оның ұзақ жылдар бойы қызмет еткен хатшысы: "Егер Гарольдпен қарым-қатынас құрған әрбір әйел қалалық әкімшіліктің бір жағына жиналса, ғимарат ЛаСалл көшесіне бес дюймға батып кетер еді!" дейді. Солтүстік-Батыс құқық мектебінде Вашингтон өзінің тобындағы жалғыз афроамерикалық студент болды (топта алты әйел болды, олардың бірі - Доун Кларк Неч). Рузвельттегідей, ол мектеп саясатына қатысты. 1951 жылы, соңғы курсында ол Жас адвокаттар қауымдастығының (JBA) қазынашысы болып сайланды. Бірақ бұл сайлау көбінесе формалдық сипатта болды, ал Вашингтонның JBA-ға Солтүстік-Батыста көбірек өкілдік беруге жасаған тыңысыулары көп нәтиже бермеді. Университетте Вашингтон Nu Beta Epsilon студенттік бауырластығына қосылды, себебі ол және бауырластықты құрайтын этникалық азшылық өкілдері басқа студенттік бауырластықтардан ашық түрде шеттетілді. Жалпы алғанда, Вашингтон Рузвельттегі жылдарындағы белсенділіктен қалысқан жоқ. Ол кешкі және демалыс күндері жұмыс істеп, GI Bill бойынша алған табысын толықтырды. 1952 жылы құқық магистрі (JD) дәрежесін алды.

Алғашқы саяси мансап

1951 жылдан бастап 1965 жылы алғаш рет сайлауға түскенге дейін Вашингтон 3-ші округ әкімінің кеңсесінде, бұрынғы олимпиадалық спортшы Ральф Меткалфтың кеңсесінде жұмыс істеді. 1952 жылы Ричард Дэйли партия төрағасы болып сайланды. Дэйли партия комитетінде Уильям Доусонның жақтасы С.С. Уимбушты Меткалфпен алмастырды. Меткалф басшылығымен 3-ші округ 1955 жылы мэр Дэйлидің сайлаудағы жеңісіне маңызды үлес қосты және 1961 жылы Демократтардың басымдығы көрсеткіші бойынша қала бойынша бірінші орынға ие болды. Меткалфпен жұмыс істеген кезде Вашингтон 3-ші округтің Жас демократтар (ЖД) ұйымын құруды бастады. ЖД құрылтайларында 3-ші округ афроамерикалықтардың мүддесін қорғайтын көптеген қаулылар ұсынуға тырысты. Көп ұзамай, басқа афроамерикалық ЖД ұйымдары өз ұйымдарын қалай басқаруға кеңес алу үшін 3-ші округ штаб-пәтеріне келе бастады. Рузвельт колледжіндегідей, Вашингтон радикализмнен сақтанып, өзгерістерді енгізу үшін партия арқылы жұмыс істеуді жөн көрді. Жас демократтармен жұмыс істеген кезде Вашингтон Мэри Элла Смитпен танысты. Олар келесі 20 жыл бойы кездесіп, 1983 жылы Вашингтон Смитқа үйлену ұсынысын жасады. Чикаго Сан Таймс газетіне берген сұхбатында Смит Вашингтонды үйленуге мәжбүрлемегенін айтты, өйткені ол саясат Вашингтонның бірінші махаббаты екенін білген, «Ол саяси жаратылыс еді. Ол осымен өмір сүрді және мен неке туралы ойлар күте тұруға тиіс екенін білдім. Мен бұл туралы алаңдаған жоқпын. Мен сол күннің келетінін білдім» деді. 1959 жылы Ал Дженни, Гас Савидж, Лемуэль Бентли, Беннетт Джонсон, Люстер Джексон және басқалар Чикаго Негр сайлаушылар лигасының құрылтайшылары болды, бұл қаладағы алғашқы афроамерикалық саяси ұйымдардың бірі. Лиганың алғашқы сайлауында Бентли қалалық хатшы лауазымына 60 000 дауыс жинады. Лиганың қолдауы қалалық кеңесте тәуелсіз дауыс берген Леон Депрестің қайта сайлануында шешуші рөл атқарды. Вашингтон Лиганың негізін қалаушыларымен жақын достық қарым-қатынаста болды және олармен уақыт-уақыт жұмыс істеді. Лига Анна Лэнгфорд, Уильям Кузинс және А.А. «Сэмми» Рейнер сияқты Дэйли машинасына қатыспаған кандидаттарды сайлауға көмектесті. 1963 жылы ұйым нәсілдік интеграцияға көшті және қалалық конференцияда «Сайлауда наразылық» қозғалысын құрды, онда Вашингтонның тәуелсіз кандидаттары афроамерикалық қауымдастықта қолдау тауып, бірнеше әкімшілік лауазымдарды жеңіп алды. 1983 жылы «Сайлауда наразылық» Вашингтонның мэрлікке үміткер болуына зор ықпал етті. Ол кезде ЖД тәуелсіз кандидаттарға жеңіліп жатқан еді.

Иллинойс үйі (19651976)

Мемлекеттік заң шығарушы орган халық санағы талап еткендей, он жылда бір рет округтерді қайта бөле алмағаннан кейін, 1964 жылы Иллинойс штатының өкілдер палатасына сайлау Иллинойс штатының өкілдер палатасының барлық 177 мүшесін сайлау үшін жалпы штаттық ауқымда өткізілді. Республикашылар мен демократтар 118 үміткерді ғана тіркегендіктен, тәуелсіз дауыс беру топтары үміткерлерді іріктеуге тырысты. Негролық сайлаушылар лигасы 59 үміткерден тұратын "Үшінші тізімді" құрды және 1964 жылдың 27 маусымында тізімнің құрылуын жариялады. Содан кейін Дейли Адлай Стивенсон III және Вашингтонды қамтитын тізім жасады. "Намақ қолдардың" жеткіліксіздігіне байланысты Иллинойс сайлау комиссиясы Үшінші тізімді қабылдамады. Сайлауда Вашингтон жеңіске жеткен демократтардың тізімінен сайланды. Вашингтонның Иллинойс штатындағы жылдары Демократиялық партия басшылығымен керісіп-тартысқа толы болды. 1967 жылы Иллинойс штатының тәуелсіз сайлаушылары (IVI) оны Иллинойс палатасындағы ең тәуелсіз заң шығарушылардың төртіншісі деп таныды және "Жылдың үздік заң шығарушысы" атағын берді. Оның заң шығарушылардың дауысын басқаратын "ақымақ картасына" наразылығы партия басшыларының назарын аударды, олар Вашингтонды заң шығарушы лауазымынан алуға тырысты. Вашингтон қара полиция қызметкері және Афроамерикандық патрульшілер лигасының (AAPL) негізін қалаушылардың бірі Рено Робинсонды қолдады. AAPL-дің мақсаты – басымдылықпен ақ полиция бөлімінің қалған бөлігінен қара офицерлерге қарсы бағытталған расизмге қарсы күрес жүргізу болды. Топ құрылғаннан кейін Робинсон ұсақ бұзушылықтар үшін жазаланды, қызметтен шеттетілді, қайтадан жұмысқа орналастырылды, содан кейін полиция бас штабының артындағы бір блокқа түнгі ауысымға жіберілді. Робинсон Вашингтонға полицияның қатыгездігін бақылайтын патрульдік және офицерлерден тұратын азаматтық тексеру кеңесін құруға рұқсат беретін заң жобасын жасауды сұрады. Қара тәуелсіздер де, ақ либералды заң шығарушылар да полиция күшіндегі Дейлидің ықпалына қарсы тұрудан қорқып, заң жобасын қолдамады. Оның Өкілдер палатасындағы жылдары қара нәсілділердің құқықтарын қорғауға бағытталды. Ол әділ тұрғын үй туралы заң бойынша жұмысты жалғастырды және мемлекеттік әділ еңбек практикасы комиссиясын (FEPC) күшейтуге тырысты. Сонымен қатар, ол 1964 жылғы азаматтық құқықтар туралы федералды заңдағы жұмыспен қамту және тұрғын үй ережелерін күшейтетін мемлекеттік азаматтық құқықтар туралы заңды әзірледі. Оның алғашқы сессиясында барлық заң жобалары комитетке жіберілді немесе қарастырылмады. Рузвельт колледжінде болған кездегідей, Вашингтон парламенттік тактиканы қолданды (мысалы, дауыс беру кезінде сәтсіздікке ұшырауға тиіс түзетулерді жазу), бұл оған көп жеңілдіктер алу үшін келіссөздер жүргізуге мүмкіндік берді. Вашингтон салық төленгеніне қарамастан, салық декларациясын тапсырмағаны үшін айыпталды. Ол кінәлі деп танылып, 36 күндік түрме жазасына кесілді (1971 жыл).

Вашингтон сонымен қатар азаматтық құқықтар қайраткерлерінің құрметіне заң жобаларын қабылдады. Ол өзінің ұстазы Меткалфтың құрметіне резолюция қабылдады. Ол сондай-ақ Сельма қаласында (Алабама штаты) сегрегациялық топ өлтірген унитариандық дін қызметкері Джеймс Рибтің құрметіне резолюция қабылдады. 1968 жылы Мартин Лютер Кингтің қазасынан кейін ол Кингтің туған күнін мемлекеттік мерекеге айналдыруға бағытталған бірқатар заң жобаларын ұсынды. Біріншісі ұсынылып, кейін қабылданбады. Ол ұсынған үшінші заң жобасы, губернатор Ричард Огилви қол қойғаннан кейін қабылданды, доктор Кингтің туған күнін Иллинойс мемлекеттік мектептерімен атап өтетін мереке күніне айналдырды. 1973 жылға дейін ғана Вашингтон Сенаттағы Партидің көмегімен заң жобасын қабылдатып, губернатордың қол қоюына қол жеткізе алды.

1975 жылғы спикерлік науқан

Вашингтон спикерлік лауазым үшін көбінесе символдық науқан жүргізді. Ол тек өзінен және Льюис А. Х. Колдуэллтен ғана дауыс алды. 1967 жылдың 5 қаңтарында Вашингтоннан бұл мәселені түсіндіруді сұраған хат жіберілді. Көптеген шақырулар мен сотқа шақыруларға жауап бермегеннен кейін комиссия 1968 жылдың 18 наурызында бес жылға қызметін тоқтатуды ұсынды. 1969 жылдың 10 шілдесіне дейін айыптауларға ресми жауап келмеді. Өзінің жауабында Вашингтон: «Кейде жеке мәселелер сол кездегі өмірдің толық картинасына қарағанда үлкейіп кетеді және маңызды нәрселер ұмытылады» деді. 1970 жылы Чикаго адвокаттар қауымдастығының басқару кеңесі Вашингтонның лицензиясын бес жыл емес, тек бір жылға тоқтату туралы шешім қабылдады; алты клиент арасындағы жалпы сома 205 доллар құрады. 1971 жылы Вашингтон төрт жыл бойы салық декларациясын тапсырмағаны үшін айыпталды, бірақ Ішкі кіріс қызметі (IRS) он тоғыз жылға жететін дәлелдері бар екенін мәлімдеді. Сот судьясы Сэм Перри «Бұл істің менің сот залына жеткеніне қынжылғанын» айтты. Вашингтон салықтарын төлегенімен, декларация тапсырмағаны себепті ол мемлекетке барлығы 508 доллар қарыз болды. Әдетте, IRS мұндай істерді азаматтық сотта немесе өз бюрократиясы арқылы қарастыратын. Вашингтон «кінәлі емеспін» деп мәлімдеді және Кук округі түрмесінде қырық күнге, 1000 доллар айыппұлға және үш жылға бас бостандығынан айырылды.

Иллинойс Сенатының орындық үшін науқан

1975 жылы Сенаттың төрағасы Парти зейнеткерлікке шығуға құқылы болды және Сенаттан кетуге шешім қабылдады. Дели мен Тейлор бастапқыда бас тартқанмен, Партидің әрекетімен Вашингтон аталған орынға үміткер болып тағайындалды және партияның қолдауын алды. Дейли Вашингтонның 1975 жылы Дали қолдаған Клайд Чойтқа қарсы өткізген символдық сайлауға наразы болды (Вашингтон бар болғаны екі дауыс жинаған). Ол кейіннен жалпы сайлауда жеңіске жетті.

1980 жылғы Адам құқықтары туралы заң

Иллинойс штатының Сенатында Вашингтонның басты назары 1980 жылғы Иллинойс штатының Адам құқықтары туралы заңын қабылдауға бағытталды. Заң шығарушылар штаттағы адам құқықтарына қатысты барлық заңдарды қайта жазып, «раса, тері түсі, дін, жыныс, ұлттық тегі, шежіресі, жасы, отбасылық жағдайы, дене немесе психикалық мүмкіндіктері, әскери статусы, сексуалдық бағдары немесе жұмыстан шығарылу себебінің әскери қызметке байланысты болуы» негізінде кемсітушілікті шектеді. Бұл заң жобасының бастауы 1970 жылы Иллинойс штатының Конституциясын қайта жазумен байланысты. Жаңа Конституция барлық мемлекеттік органдар мен ведомстволарды тиімділік үшін қайта ұйымдастыруды талап етті. Республикалық губернатор Джеймс Р. Томпсон 1978 жылы қайта сайлану алдында беделсіз ведомстволарды қайта ұйымдастырды. 1979 жылы екінші мерзімінің басында, штат тарихындағы губернаторлыққа кандидатты ең көп дауыспен таңдағаннан кейін, Томпсон адам құқықтарын қайта ұйымдастыруды ұсынды. Заң жобасы кейбір агенттіктерді біріктіріп, таратып, бірқатар саяси лауазымдарды жоятын болды. Кейбір демократ заң шығарушылар Вашингтон, Томпсон және республикалық заң шығарушылар қолдаған кез келген шараға қарсы шықты. Адам құқықтары көп жылдар бойы демократтар тарапынан көтерілген және қолдау көрсетілген науқандық мәселе болды. Томпсонның кеңесшілері заң жобасын Вашингтонға және басқа афроамерикандық заң шығарушыларға, заң шығару органына ұсынғанға дейін жеткізді. Вашингтон заң жобасына қатысты кейбір заң шығарушылардың алаңдаушылығын ескере отырып, 1979 жылдың сәуірінде оны қолдамай тұрып, түзетулер енгізді. 1979 жылдың 24 мамырында заң жобасы Сенатта 59 дауыспен 1 қарсы, екі дауыс беруші қатысып, алтысы қатыспады. Сенаттағы жеңіске Томпсонның кеңесшісі Вашингтонның «тыныш және қақтығысқа ұрынбаған ұсынымы» себеп болғанын айтты. Алайда, заң жобасы Палатада тоқтап қалды. Штат өкілі Сьюзан Катания әйелдерге кредит карталарын пайдалануда кепілдік беруге мүмкіндік беретін түзетуді қосуды талап етті. Бұл күш-жігерге кейін АҚШ сенаторы болған Хайд-Парк өкілі Кэрол Мозли Браун көмектесті. Штат өкілдері Джим Тейлор мен Ларри Буллок заң жобасын тоқтатуға тырысу үшін жүзден астам түзетулер енгізді, соның ішінде АҚШ Конституциясына енгізілген алғашқы он түзетудің мәтіні де болды. Катанияның түзетуімен заң жобасы Палатада қабылданды, бірақ Сенат түзетуді қабылдаудан бас тартты. 1979 жылдың 30 маусымында заң шығару органы жұмысын аяқтады. Демократиялық партияның 1982 жылы қайта сайлануға қарсы шығатынын күткен Вашингтон өзінің бірінші мерзімінің көп бөлігін қайта сайлану науқанына жұмсады, көбінесе Чикагоға үгіт-насихат жүргізу үшін қайтып оралды. Вашингтон көптеген дауысқа қатыспады, бұл мәселе 1983 жылы мэр сайлауында көтерілді. Вашингтонның Конгрестегі маңызды жетістігі – Дауыс беру құқығы туралы заңды ұзартуға қатысты заң шығару болды, оған қарсылар тек төтенше жағдайда ғана қажет деп мәлімдеді. Конгрессмен Генри Хайд сияқтылар Дауыс беру құқығы туралы заңның күшін әлсіретуге бағытталған түзетулер ұсынды. Ол әлеуметтік бағдарламаларға үлкен қысқартуларға қарсы шыққандықтан «ессіз» деп айтылғанымен, Associated Press саяси тілшісі Майк Робинсон Вашингтонның заңды қабылдау кезінде «тыныш және ойлы» жұмыс істегенін атап өтті. Оңтүстікте Дауыс беру құқығы туралы заңға қатысты тыңдаулар кезінде Вашингтон афроамерикандықтардың дауыс беруіне кедергі келтіретін тактикалар туралы (тіркеуді ертерек жабу, сауаттылық сынақтары және сайлау округтерін өзгерту) сұрақтар қойды. Түзетулер енгізілгеннен кейін Вашингтон дайын сөздерден сөйледі, риторикадан аулақ болып, мәселелерді талқылады. Нәтижесінде түзетулер жеңіліске ұшырады және Конгресс Дауыс беру құқығы туралы заңды ұзартуды қабылдады. 1982 жылы қайта сайлануға бет бұрған кезде Вашингтон 1-ші округте өзінің танымалдығын нығайтты. Джейн Бёрн өзінің науқаны үшін Вашингтонға қарсы тұра алатын бірде-бір күшті үміткерді таба алмады. Ол сайлауға қатысу үшін 250 мың қол жинады, бірақ оған тек 610 қол (өткен сайлаудағы сайлаушылардың 0,5%-ы) қажет болды. Конгреске қайта сайлануы шешілген соң, Вашингтон өзінің назарын Чикаго мэрлігіне арнады.

1983 жылғы Чикаго қаласының әкімі сайлауы

1983 жылғы 22 ақпандағы Демократиялық партияның мэрлік сайлауында 100 000-нан астам жаңа сайлаушы тіркелді, олардың арасында Жозе Ча Ча Хименес басқарған, латиноамерикандық реформаланған "Жас Лордтар" коалициясы да болды. Солтүстік және Солтүстік-Батыс жағында қолданыстағы мэр Джейн Бёрн көш бастады, ал болашақ мэр Ричард М. Дейли, марқұм мэр Ричард Дж. Дейлидің ұлы, екінші орынды иеленді. Гарольд Вашингтонның Оңтүстік және Батыс жақтарында үлкен қолдауы болды. Оңтүстік-Батыс жағындағы сайлаушылар Дейлиді басым көпшілікпен қолдады. Вашингтон 37% дауыспен жеңіске жетті, ал Бёрн 33%, Дейли 30% дауыс жинады. Демократиялық праймериде жеңіске жету Чикагода сайлауға тең саналғанымен, Вашингтон алғашқы жеңісінен кейін республикалық қарсыласы, бұрынғы штат заң шығарушысы Бернард Эптонға (бұрын номиналды кандидат деп есептелген) көптеген жоғары лауазымды демократтар мен олардың округтік ұйымдары қолдау көрсеткенін анықтады, соның ішінде Кук округі Демократиялық партиясының төрағасы, алдерман Эдвард Врдоляк та олардың қатарында болды. Эптонның үгіт-нақылдарында Вашингтонның табыс салығын уақтылы тапсырмағаны (салық төленген, бірақ декларация берілмеген) туралы айтылды. Вашингтон болса, Чикагодағы қамқорлық жүйесін реформалау және экономика қиын кезеңде жұмыс орындарын құру бағдарламасын енгізу қажеттігін баса көрсетті. 1983 жылғы 12 сәуірде өткен мэрлік сайлауда Вашингтон Эптонды 3,7% айырмамен, 51,7% - 48,0% есебімен жеңіп, Чикаго қаласының мэрі болды. Вашингтон 1983 жылғы 29 сәуірде мэрлік қызметке кірісіп, келесі күні Конгресс депутаты лауазымынан бас тартты.

Бірінші мерзім және Кеңес соғыстары

Қала әкімі болған кезінде Вашингтон Чикагоның Хайд Парк ауданындағы Хэмптон Хаус пәтерлерінде тұрды. Ол Ұлы көлдердегі тәжірибелі экологиялық белсенді Ли Боттстың басқаруымен қаланың алғашқы экологиялық істер департаментін құрды. Вашингтонның алғашқы мерзімі "Кеңес соғыстары" деп аталған қалалық кеңеспен қақтығысқа толы болды, бұл сол кездегі танымал "Жұлдызды соғыстар" фильмдеріне сілтеме жасап, Чикаго қаласына "Көлдегі Бейрут" деген есімді әкелді. 29 алдерменнен тұратын қалалық кеңес көпшілігі Вашингтонның заң жобаларын қабылдаудан бас тартып, оның кеңестер мен комиссияларға өкілдерді тағайындауына кедергі келтірді. Алғашқы мерзімдегі қиындықтар қала халқының азаюы және Чикаго көлік тасымалдау басқармасының (CTA) жолаушылар санының күрт төмендеуі болды. Қылмыс деңгейінің жалпы өскені туралы айғақтар нақты емес еді. "29-шы", сондай-ақ "Врдоляк 29" деп белгілі болған топты Врдоляк (Кук округі Демократиялық партиясының төрағасы және алдермен) мен Қаржы комитетінің төрағасы Эдвард Берк басқарды. Парктерді басқарушы Эдмунд Келли де мэрге қарсы болды. Үшеуі "Эддилер" деп танылды және оларды жас Дейли (қазіргі штат прокуроры), АҚШ конгрессмендері Дэн Ростенковски мен Уильям Липински, сондай-ақ Демократиялық партияның көп бөлігі қолдады. Вашингтонның қалалық кеңестің алғашқы отырысында, оған қолдау білдірген 21 алдерменмен бірге, кворум қалыптасқаннан кейін отырыстың залынан шығып кетті. Врдоляк пен қалған 28 алдермен комитет төрағаларын сайлап, әртүрлі комитеттерге мүшелерді тағайындады. Кейіннен Вашингтон және басқалар ұсынған сот арыздары Жоғарғы сот судьясы Джеймс С. Мюррей тарапынан қабылданбады, себебі тағайындаулар заңды түрде жасалғаны анықталды. Вашингтон вето құқығы арқылы басқарды. "29-шы" Вашингтонның ветосын жою үшін қажетті 30 дауысқа ие болмады; әйелдер мен афроамерикалық алдермендер "Эддилердің" қысымына қарамастан Вашингтонды қолдады. Сонымен қатар, сотта Вашингтон қалалық кеңес шекараларын қайта бөлу мәселесін кері қайтару үшін күшті күш салды, бұл мәселе Byrne әкімдігі кезінде туындаған еді. 1986 жылғы қосымша сайлауда Вашингтон қолдаған кандидаттардың бірінші турда жеңіске жеткені қалалық кеңесте кем дегенде 24 жақтасты қамтамасыз етті. Алты аптадан кейін Марлен Картер мен Луис Гутьеррес екінші турда жеңіске жеткеннен кейін, Вашингтонға қажетті 25 алдермен жиналды. Қалалық кеңестің төрағасы ретіндегі дауысы оған 25-25 тең дауысты бұзуға және өзінің бағдарламаларын жүзеге асыруға мүмкіндік берді.

1987 жылғы сайлау

Вашингтон 1987 жылғы 24 ақпандағы Демократиялық партияның мэрлік сайлауының бірінші кезеңінде бұрынғы мэр Джейн Бёрнді 7,2% дауыспен, 53,5% қарсы 46,3% есебімен жеңіп, 1987 жылғы 7 сәуірдегі мэрлік сайлаудың екінші кезеңінде Врдолякты (Иллинойс Ынтымақтастық партиясы) 11,8% дауыспен, 53,8% қарсы 42,8% есебімен жеңіп, Солтүстік-Батыс университетінің бизнес профессоры Дональд Хайдер (Республикалық партия) 4,3% дауыс алып, мэр ретінде екінші мерзімге қайта сайланды. Кук округінің мүлікті бағалаушысы Томас Хайнс (Чикагоның бірінші партиясы), Дейлидің жақтасы, мэрлік сайлауға 36 сағат қалғанда сайлаудан бас тартты. Вашингтонның екінші, қысқа мерзімінде «Эддилер» көп бөлігін жоғалтты: Врдоляк республикашыл болып кетті, Келли өкілеттігінен алынды, ал Берк Қаржы комитеті төрағалығынан шеттетілді.

Саяси білім беру жобасы (СБЖ)

1984 жылдың наурызынан 1987 жылға дейін Саяси білім беру жобасы (PEP) Вашингтонның саяси құралы ретінде қызмет етіп, Вашингтонның өзінің және оның саяси одақтастарының сайлау кампанияларын ұйымдастырды. 1984 жылы Гарольд Вашингтон Саяси білім беру жобасын құрды. Бұл ұйым қала әкімі кеңсесінен тыс, Вашингтонның сайлау саясатындағы мүдделерін қолдады. PEP 1984 жылы штат бойынша өтетін сайлауға саяси кандидаттарды ұйымдастыруға көмектесті және Вашингтонның 1984 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияға «өз партиясының сүйікті ұлы» ретінде президенттік кандидат ретінде қатысуын ұйымдастырды. PEP саяси байланыстарын Луис Гутьеррес және Хесус «Чуй» Гарсия сияқты кандидаттарды қолдау үшін пайдаланды, оның ішінде далалық жұмыстар, сайлаушыларды тіркеу және сайлау күні дауыс беруді бақылау жүргізілді. Олар сайланғаннан кейін бұл кеңесшілер Вашингтон мен оның қарсыластары арасындағы беймәлімдіктің шешілуіне көмектесті. PEP-тің күш-жігерінің нәтижесінде Вашингтонның қалалық кеңесіндегі заң жобалары маңызды үлкен жетістіктерге қол жеткізді және 1987 жылғы мэр сайлауына жақындағанда оның халыққа танымалдығы артты. 1987 жылғы мэр сайлауына дайындық ретінде PEP Мэр Вашингтонды қайта сайлау комитетін құрды. Бұл ұйым кампания үшін қаржы жинады, кампаниялық іс-шаралар өткізді және еріктілерді үйлестірді. Жозеф Гарднер және Хелен Шиллер сияқты PEP қызметкерлері кейін Чикаго саясатында жетекші рөлдер атқарды. Ұйым Гарольд Вашингтонның қайтысынан кейін таратылды. Гарольд Вашингтонның Саяси білім беру жобасының құжаттары – ұйымның жұмысын егжей-тегжейлі көрсететін мұрағаттық жинақ. Ол Чикаго қалалық кітапханасының арнайы жинақтарында, Харольд Вашингтон кітапхана орталығында, Чикаго, Иллинойс штатында сақталады.

ДуСабл саябағы

Вашингтон мэрлік қызметін атқарып жүрген кезінде, коммерциялық учаскені қаланың құрметті негізін қалаушы Жан Батист Пуант дю Сабль атымен аталатын ДуСабль паркіне қайта жаңарту жоспарын жариялады. Жоба әлі толыққан жоқ, бірнеше бюрократиялық өзгерістерге және кедергілерге тап болды, қазіргі уақытта оны DuSable Heritage Association басқарып отыр.

Өлім және жерлеу

1987 жылғы 25 қарашада сағат 11:00-де Чикаго өрт сөндіру бөлімінің жедел жәрдем қызметкерлері қалалық әкімдікке шақырылды. Вашингтонның баспасөз хатшысы Алтон Миллер қала әкімімен мектеп тақтасының мәселелерін талқылап жатқанда, Вашингтон кенеттен үстеліне құлап, есінен танып қалды. Кабинетте оны қайта тірілтуге келген әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, жедел жәрдем оны Солтүстік-Батыс Мемориалдық ауруханасына жеткізді. Оны қайта тірілтуге жасалған басқа да талпыныстар нәтижесіз болды және Вашингтон сағат 13:36-да қайтыс болды.

Дейли Плазада Уэстсайдтың «Адамзатты мекен» жобасының директоры Патрик Кин Чикаго тұрғындарының басқа жиынына Вашингтонның қайтыс болған уақытын хабарлады. Оның өлімі туралы жаңалықты естігендердің алғашқы реакциясы ошару мен қайғы болды, себебі көптеген афроамерикандықтар Вашингтонның олардың алаңдаушылықтарын білдіретін Чикагодағы жалғыз жоғары лауазымды шенеунік деп сенді. Оның қайтысынан кейін президент Рональд Рейган Вашингтонды "1980-жылдары еліміздің ең ірі қалаларының бірін басқарған, адал және ашық ойлы көшбасшы" деп сипаттады. 1987 жылғы 27-29 қараша аралығында мыңдаған чикаголықтар қалалық әкімдіктің вестибюлінде өткен қоштасу рәсіміне қатысты. 1987 жылғы 30 қарашада пастор Б. Герберт Мартин Чикагодағы 119-шы көше мен Эшленд даңғылында орналасқан Христос Универсалды ғибадатханасында Вашингтонның жаназасын өткізді. Жаназадан кейін Вашингтон Чикагоның оңтүстік жағындағы Оук Вудс зиратына жерленді.

Аңыздар

Вашингтонның қайтысынан кейін оның қалай өлгені туралы әртүрлі әңгімелер тарала бастады. 1988 жылғы 6 қаңтарда Вашингтонның жеке дәрігері доктор Антонио Сенат, Вашингтонның денесінде кокаин болды деген негіссіз болжамдарды және оның өліміне қылмыстың қатысы болды деген пікірді жоққа шығарды. Кук округінің сот-медициналық сарапшысы Роберт Дж. Стейн Вашингтонға аутопсия жасап, оның жүрек талмасынан қайтыс болғанын анықтады. Вашингтонның салмағы белгілі болған жоқ, бірақ ол гипертония, жоғары холестерин деңгейі және жүректің үлкейіп кетуімен күресіп жүрген. 1988 жылғы 20 маусымда Алтон Миллер Вашингтонның есірткіге қатысты салдары теріс болғанын және оның өлімінен бұрын уланбағанын мәлімдеді. Доктор Стейн Вашингтонның денесінде тек лидокаин болғанын, ол жүрек талмасынан кейін жүректі тұрақтандыру үшін қолданылатын дәрі екенін айтты. Бұл дәрі Вашингтонға жедел жәрдем қызметкерлері немесе Норт-Уэстерн Мемориал ауруханасының дәрігерлері тарапынан берілген. 1983 жылғы жалпы сайлауда Вашингтонның қарсыласы болған Бернард Эптон 18 күннен кейін, 1987 жылғы 13 желтоқсанда қайтыс болды.