Кіріспе
XIX ғасырдың ортасында Манукау портының жағалауы негізінен каури ағаштарын кесу үшін пайдаланылды. 1855 жылдың желтоқсанында Джон Бишоп пен Томас Канти, корольдік жарлық арқылы аймақты сатып алған жер брокері Джон Лэнгфордтан 227 акр жерді сатып алды. Ерте қоныс көшкендердің көпшілігі каури ормандарынан ағаш жинады. Титирангидегі алғашқы жер иесі Джон Келли болды, ол 1848 жылы 103 акр жерді сатып алды. Титиранги мен оның төңірегіндегі аумақтың көп бөлігі 1860 жылдары егіс жері ретінде дамыды. Титирангидің оңтүстігіндегі елді мекендер үшін сыртқы әлеммен байланыс көбінесе Манукау портындағы доктар арқылы жүзеге асырылды, бұл елді мекендерді Онехунга портына қосып тұрды. 1902 жылы жергілікті инженер Генри Аткинсонның ұсынысымен Жоғарғы Нихотупу тоғанының ағаштан жасалған алғашқы нұсқасы салынды, ол Оклендті тұрақты сумен қамтамасыз етуге арналған. Аткинсон жоба үшін Титирангиде жерді сыйға тартты, ол тоғаннан Титирангиге, содан кейін Окленд қаласына су құбырын тартуды қамтыды. Тоғанның құрылысы 1923 жылы аяқталды. Титиранги Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін негізінен егіс жері болып қала берді, содан кейін аймақтағы шаруалардың саны күрт азайды және жергілікті өсімдіктер аймақты қайта мекендеуге бастады. Титиранги қалашығы 1910 жылдары Scenic Drive (бұрынғы Exhibition Drive) құрылысында жұмыс істеген жұмысшыларға тұруға орын қажет болғандықтан қарқынды дамыды. Exhibition Drive 1914 жылдың 24 қаңтарында ашылды. ХХ ғасырдың басында Вуд-Бей, Френч-Бей және басқа да Манукау портының жағажайлары Окленд тұрғындары үшін танымал демалыс орындарына айналды. 1930 жылы Титиранги қонақ үйі (қазіргі Лопделл Хаус) заманауи қонақ үй ретінде ашылды, бірақ Батыс Оклендте алкогольге тыйым салынғандықтан алкоголь лицензиясын алуда қиындықтар туындады және ол жарты жылдан кейін жабылды. 1960 жылдары жолдардың жағдайы жақсарған сайын, қауымдастық көбірек қалалық сипатқа ие болды. Суретші Колин МакКахон 1950 жылдары Титирангидегі Отори шығанағында тұрды, осы кезеңде ол Титиранги пейзажынан шабыттанған көптеген туындыларын жасады. МакКахон үйі – суретшілердің резиденциясы. Суретшілер қатарында Тану Гого (2022), Эмили Карака, Моник Шриджер және Кора Аллан Уиклиф (2021), сондай-ақ Джуди Миллар, Эндрю МакЛеод, Джеймс Робинсон, Гэвин Хипкинс, Рохан Уэллеанс, Луиз Фонг, Ив Армстронг, Лиза Рейхана, Ава Сеймур, Энди Лелеисиуао, Джим Спирс, Лиен Чонг, Тим Вагг және Уэйн Юл бар.
География
Титиранги оңтүстігінде Манукау шығанағымен, батысында және солтүстік-батысында Уайтакер тауларының қалған бөлігімен, жабайы өсімдіктермен қапталған төбелермен шектеседі. Бұл үлкен Centennial Memorial Park және Оклендтің көп бөлігін сумен қамтамасыз ететін су жиналатын аймақтарды қамтиды. Уайтакерге апаратын басты жол, Scenic Drive, Титирангиден басталады. Шығыс және солтүстікке қарай бірнеше қалалық аудандар орналасқан. Уайтакер таулары Солтүстік аралдың батыс жағалауында, Тасман теңізінен соғатын бағытты желдің жолында жатыр, сондықтан көп жауын-шашын жауады. Жергілікті өсімдіктерде фантаил, туи, кереру немесе "орман көгершіні", морепорк, ақкөз, гекон және сирек кездесетін жергілікті бақалар сияқты көптеген туаған құстар мекендейді. Титирангидің ландшафты Манукау шығанағындағы Титиранги жағажайынан бастап Уайтакер тауларының 400 метрлік (1300 фут) биіктіктегі бөліктеріне дейін өзгереді. Аткинсон тауы Титиранги тауының етегінде, ауыл орталығынан көп алыс емес жерде орналасқан. 20 ғасырдың басында бұл жер Бішоп төбесі деп аталған. Мұнда Титиранги ауылының және Манукау мен Уайтемата шығанақтарының кең көрінісін ашатын қысқа саябақ бар. Сондай-ақ, ауыл орталығынан Титиранги жағажайына дейін жабайы өсімдіктер арқылы иіліп өтетін "Zig Zag Track" саябағы да бар. Exhibition Drive, жаяу жүргіншілер, жүгірушілер және велосипедшілер арасында өте танымал, ауыл орталығынан 1,5 км (1 миль) қашықтықта орналасқан.
Мәдениет
Титиранги өңірі Уайтакер тауларының табиғи бұталарында салынған үйлермен ерекшеленеді, кейде Манукау портына көрініс ашылады. Кейбір тұрғын үйлердің дизайны ерекше. Мысалы, кейбір үйлер айналасындағы ағаштардың тамырларына зиян келтірмей, бұталардың ішінде салынсын деп тіреулерге орнатылған. "Титиранги" атауы көбінесе Титиранги гольф алаңымен байланыстырылады. Алайда, бұл алаң жақын маңдағы Нью-Линн және Грин-Бэй қалаларының шекарасында орналасқан. Титирангиді қоршаған басқа да аймақтар: Оратиа, Нихотупу, Глен-Эден, Вудлендс-парк, Лэйнгольм және Вайатаруа. Бұл аймақ ұзақ жылдар бойы богемдік өмір салтымен танымал болды. Жаңа Зеландияның көптеген белгілі музыканттары, суретшілері, жазушылары және керамика шеберлері осы өңірде тұрады немесе тұрған. Олардың ішінде әнші-әндер авторы Тим Финн ("Мен ешқашан үміт етпедім" әнін осы жерде жазған), актриса Алма Эванс Фрик, жазушы Морис Шэдболт, феминист суретші Алексис Хантер, фотографтар Брайан Брейк және Дэвид Прентис, ақын Джон Казельберг, керамика шебері Лен Касл және шыны суретшісі Энн Робинсон бар. Суретші Колин МакКаонның бұрынғы үйі 1998 жылдан бері мұражай ретінде сақталған және суретшілер мен жазушыларға арналған резиденция қызметін атқарады. Титиранги жолы, Аткинсон жолы, Коху жолы, Сценный драйв және Хуиа жолын байланыстыратын дөңгелек алаңдағы мүсін көп жылдар бойы Титирангидің символы болды, бірақ ол даулы мәселе болып табылады. 1993 жылы студент-зергер Лиза Хиггинс жасаған бұл мүсін бастапқыда бес жылға орнатылуы тиіс еді, бірақ ол қалып қойды. Бұл Waitakere қалалық кеңесінің суретшілерді қоғамдық даму жобаларына тарту бағдарламасының бір бөлігі болды. Оның бастапқы қызғылт түсі 2009 жылы көкжасыл түске өзгертілді. Жанында орналасқан Te Uru Waitakere Contemporary Gallery – Батыс Оклендтің аймақтық өнер галереясы. Көптеген қысқа серуендер немесе таулы жолдар Уайтакерде Титирангиден басталады.
Білім
Титиранги мектебі – бастауыш (1-6 сынып) аралығындағы, барлық балаларға білім беретін мектеп. 2023 жылғы мәлімет бойынша мектепте оқушы саны ... (санды қосыңыз). Мектеп 1972 жылы құрылғанына 100 жыл толуын атап өтті, алайда мектеп тарихы шамамен 1845 жылға дейін жетеді. Ең жақын мемлекеттік орта мектептер: Грин-Бэй орта мектебі, Келстон ұлдар орта мектебі және Келстон қыздар колледжі.