Кіріспе
Филип Бернетт Франклин Эджи (1935–2008) – Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) офицері және 1975 жылғы «Компания ішінде: ЦРУ күнделігі» кітабының авторы, онда ЦРУ-дағы тәжірибесі туралы баяндалған. Эджи 1957 жылы ЦРУ-ға қабылданды және келесі он жылда Вашингтон, Колумбия округі, Эквадор, Уругвай және Мексикада қызмет етті. 1968 жылы Агенттік қызметінен кеткеннен кейін, ол ЦРУ практикасына белсенді қарсылас атанды. CounterSpy және CovertAction журналдарын құрушылардың бірі, ол 2008 жылдың қаңтар айында Кубада қайтыс болды.
Philip Burnett Franklin Agee ('/eɪ//dʒ//i/; January 19, 1935 – January 7, 2008) was a Central Intelligence Agency (CIA) case officer and writer of the 1975 book, Inside the Company: CIA Diary, detailing his experiences in the CIA. Agee joined the CIA in 1957, and over the following decade had postings in Washington, D. C., Ecuador, Uruguay and Mexico. After resigning from the Agency in 1968, he became a leading opponent of CIA practices. A co founder of the CounterSpy and CovertAction series of periodicals, he died in Cuba in January 2008.
Алғашқы жылдар
Эджи Мэриленд штатының Такома Парк қаласында дүниеге келді және Флорида штатының Тампа қаласында өсті. Эджи «Қашқында» атты еңбегінде «үлкен ақ үйдің жанында, эксклюзивті гольф клубына шектес, жақсы өмір сүрді» деп жазды. Тампаның иезуиттік орта мектебін бітіргеннен кейін, ол Нотр-Дам университетіне түсті және 1956 жылы үздік дипломмен бітірді. Джон Барронның «КГБ бүгін» (1983) кітабында Эджинің отставкаға кетуіне «әртүрлі себептермен, оның ішінде жауапсыз ішімдік ішуі, елшілік әйелдеріне жалғасып, әдепсіз ұсыныстар жасауы және қаржысын басқара алмауы» себеп болғаны айтылады. Эджи бұл айыптамалар оны қаралауға бағытталған жеке шабуылдар екенін мәлімдеді.
Кубаның құпия қызметімен байланысы бар деген айыптар
Ресейлік эмигрант Олег Калугин, бұрынғы КГБ қарсы барлау басқармасының басшысы, 1973 жылы Агидің Мексика қаласындағы КГБ резидентурасына жақындасып, “ақпараттық қазына” ұсынғанын мәлімдеді. Калугиннің сөзіне қарағанда, КГБ оның ұсынысына тым күдікпен қарады. Калугин жазғандай, Аги кейін кубалықтарға барды, олар оны “құшақ жайып қарсы алды”. Кубалықтар Аги берген ақпаратты КГБ-мен бөлісті, бірақ Калугин осы активке тікелей қол жеткізу мүмкіндігінен кейін өкінді. Аги Кубаның барлау қызметінен 1 миллион долларға дейін төлем алғаны айыпталды. Ол бұл айыптауларды жоққа шығарды, алғаш рет 1992 жылы Лос-Анджелес Таймс газетінде жоғары дәрежелі кубалық барлау офицері және дезертир бұл туралы мәлімдеген. Кейінірек Лос-Анджелес Таймс газетінде жарияланған мақалада Аги Куба барлауының тапсырысымен Мексикадағы ЦРУ бөлімінің бір қызметкерін нысанаға алу үшін ЦРУ бас инспекторының қызметкері болып белгілі болды. Осы оқиғаға сәйкес, Аги бір кездесуде ЦРУ офицерімен анықталды. Василий Митрохинның КГБ іс қағаздары “Компания ішінде: ЦРУ күнделігі” “A қызметімен және кубалықтармен бірлесіп дайындалғанын” көрсетеді. Алайда Митрохинның жазбаларында КГБ мен DGI Агидің мәтініне қандай үлес қосканы көрсетілмеген. Митрохин Агидің A қызметінің сұрауы бойынша, басылымға дейін Латын Америкасының коммунистік партияларына ЦРУ-дың енуі туралы барлық сілтемелерді жойғанын мәлімдеді. 1978 жылы Аги “Covert Action Information Bulletin” басылымын шығаруды бастады. Митрохинның деректеріне сәйкес, бюллетень КГБ-ның бастамасымен құрылған, оны басқаратын топты Бірінші бас басқарманың қарсы барлауы “бірге жинаған”, ал Аги КГБ немесе DGI-дің қатысы бар екенін білетін топтың жалғыз мүшесі болды. Митрохинның деректеріне сүйенсек, КГБ штаб-пәтері ЦРУ-ға қарсы материалдармен тұрақты түрде қамтамасыз ету үшін арнайы команда құрды. “Орталық барлау қызметінің директоры: барлау перспективалары, 1976-1981 жылдар” атты құжатты Агиге КГБ берді. Аги өз түсініктемесінде Орталық барлау қызметінің директоры Уильям Колбидің “Жасырын әрекеттер туралы ақпарат бюллетені” ЦРУ-ға ең үлкен қауіп төндіретін мәселелердің бірі екенін айтқанын атап өтті.
Мемориал
Құрама Штаттарда заңдық мәселелер туындағандықтан, "Компанияның ішінде" алғаш рет 1975 жылы Ұлыбританияда жарық көрді, ал Эджи сол кезде Лондонда тұрып жатқан еді. Эджи былай деді: "Мен қажетті қосымша ақпаратты таба алатыныма күмәнданып жүргенде, Куба Коммунистік партиясының өкілдері маған маңызды қолдау көрсетті". Лондонның "Evening News" газеті "Компанияның ішінде: ЦРУ күнделігі" кітабын "сыбайлас жемқорлық, қысым, кісі өлтіру және қастандықтардың қорқынышты суреті" деп сипаттады. "The Economist" журналы бұл кітапты "қашып құтылу мүмкін емес оқу" деп атады. Каирдегі бұрынғы ЦРУ станциясының бастығы Майлз Коупленд кітапты "жасырын жұмыстың ең толық есебі, мүмкін болатын ең толық есеп" деп атады және ол "қалыпты американдық немесе британдық 'іс жұмыскерінің' қалай жұмыс істейтінін шынайы көрсетеді. Барлығы да өте дәл көрсетілген" деді. Кітап АҚШ-та басылып шығуға дейін алты айға кешіктірілді, бірақ бірден бестселлерге айналды. Күнделік түрінде жазылған болғанымен, кітаптағы оқиғалар Эджидің естеліктері мен кейінгі зерттеулеріне негізделген. Эджи 1960 жылы Эквадорға алғашқы шетелдік тағайындамасын алғанын айтады, ондағы негізгі міндеті Эквадор мен Куба арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасты үзуге мәжбүр ету еді. Ол қолданған тәсілдерге пара беру, қорқыту, тыңдау құрылғыларын орнату және жалған құжаттар жасау кіргенін жазды. Эджи Эквадорда төрт жыл бойы Эквадор саясатына терең үңіліп, оның саяси құрылымын құлатқанын мәлімдеді. Кітаптың мұқабасында ЦРУ агенті Эджиге кітаптың жариялануын тоқтату мақсатымен берген тыңдау құрылғысы орнатылған теріс машинасының суреті бейнеленген. Эджиге көрсетілген қолдау, оның 1977 жылдың 3 маусымында Ұлыбританиядан Нидерландыға кетуіне кедергі болмады. Эджи сондай-ақ Нидерланды, Франция, Батыс Германия және Италиядан қуылды. АҚШ-тың Өкілдер палатасының Ақпарат комитеті бұл оқиғаны Кеңес Одағының арнайы қызметтері жасаған әуесқойлық деп мәлімдеді. 1978 және 1979 жылдары Эджи "Лақты жұмыс: Батыс Еуропадағы ЦРУ" және "Лақты жұмыс: Африкадағы ЦРУ" атты екі томдық кітап жариялады, онда 2000 ЦРУ қызметкері туралы ақпарат бар еді. 1979 жылы АҚШ үкіметі Эджидің АҚШ паспортын жойды. Мемлекеттік департамент оған паспортты жою туралы шешімге шағымдану үшін әкімшілік тыңдау өткізуді ұсынды, бірақ Эджи федералды сотқа шағым түсірді. Бұл іс Жоғарғы Сотқа дейін жетті, ол 1981 жылы Эджиге қарсы шешім шығарды. 1980 жылы Морис Бишоптың үкіметі Эджиге Гренада азаматтығын берді, ол осы аралда тұрып қалды. Гренада революциясының құлауынан кейін бұл қауіпсіз баспана жойылды, содан кейін Эджи Никарагуадағы Сандинист үкіметінен паспорт алды. Үкімет ауысқаннан кейін, бұл паспорт 1990 жылы жойылды, және ол әйелінің, американдық балерина Жизель Роберждің жұмыс істеп тұрған Германиядағы жұмыс статусына сәйкес, неміс паспортын алды. Кейін Эджи АҚШ-қа да, Ұлыбританияға да қайта қабылданды. Эджи өзінің өміріне толы саяхатын "Қашқында" атты автобиографиясында 1987 жылы сипаттады. Эджи әйесімен бірге негізінен Германияның Гамбург қаласында және Кубаның Гавана қаласында тұрып, 1990 жылдары Cubalinda.com саяхат сайтының негізін қалады. АҚШ президенті Джордж Буш Эджиді сатқын деп есептеді, ал Эджи мен оның достары Буштың Уэлч туралы айтқан сөздерін қабылдамады.