Кіріспе

Джеймс Хардести Кричфилд (30 қаңтар 1917 - 22 сәуір 2003) – АҚШ Орталық барлау агенттігінің офицері, Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия бөлімінің бастығына дейін көтерілген. Ол сондай-ақ 1970-ші жылдары ЦРУ-ның энергетика жөніндегі ұлттық барлау офицері болып қызмет етті. 1974 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін Таяу Шығыста энергетикалық саясат жөніндегі кеңесші болды, Оман сұлтаны Кабус сияқты клиенттерге қызмет көрсетті. Кричфилд Honeywell, Inc. еншілес компаниясы – Tetra Tech International компаниясының президенті болып жұмыс істеді.

Өмірбаян

Солтүстік Дакота штатының Хантер қаласында дәрігер мен мектеп мұғалімінің отбасында дүниеге келген ол, Солтүстік Дакота мемлекеттік университетінде оқыды, ROTC бағдарламасына қатысып, 1939 жылы бітірді. Оның інісі Ричард Кричфилд журналист және эссеші болды, ол көбінесе дамушы елдердегі ауылдар туралы жазды. Джеймс Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясында қызмет етті, бастапқыда Солтүстік Африкада, содан кейін Еуропа арқылы өтті, онда ол ең жас полковниктердің бірі болды, 36-шы жаяу әскер дивизиясының 141-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальонын басқарды. 1944 жылдың 12 желтоқсанында неміс шабуылына қарсы көрсеткен батылдығы үшін екі рет «Бронза жұлдызымен» және «Күміс жұлдызымен» марапатталды. Кричфилд 1948 жылы Орталық барлау агенттігіне (ЦРУ) қосылды. Оған Рейнхард Геленнен және оның Гелен ұйымынан – нацистік Германияның барлау органдарының мұрагерінен Кеңес Одағы туралы ақпарат жинау міндеті жүктелді. Бұл жұмыс соғыстан кейінгі Батыс Германияның барлау аппаратын құруға әкелді, соның ішінде нацистік соғыс қылмыскерлерін пайдалану да болды. Ол, тіпті, Тимоти Нафталидың «Foreign Policy» журналында жазғанынша, «Баас партиясын билікке алғаш рет әкелген 1963 жылғы ақпандағы төңкерісті ұйымдастыруға көмектескен» болуы мүмкін. Қасымның британдық және американдық иелігіндегі Ирак Мұнай Компаниясының концессиялық мүліктерін иеліктен шығаруы, сондай-ақ Кувейтке басып кіру туралы жасаған қауіптері АҚШ-тың көптеген шенеуніктерін оның үкіметін Таяу Шығыстағы американдық мүдделерге қатер деп қарауға мәжбүр етті. Кричфилд ЦРУ Баас партиясын «активті түрде қолдағанын» жоққа шығарды, бірақ ол «Багдадтағы 1963 жылғы төңкеріс туралы сол жылдары аймақтағы басқа да маңызды оқиғалар мен үкімет алмасуларына қарағанда жақсы хабардар болғанын» мойындады, түсіндіріп: «Біз Баас партиясының билікті басып алуға ұзақ, баяу дайындығын бақыладық» және «Бұл оқиғаның жарты жыл бұрын болатынын білдік». Архивтік мәліметтерге сәйкес, партияның жоғары лауазымды өкілі 1962 жылдың шілде айының ортасында ЦРУ-ға Баас партиясының бұрынғы төңкеріс жоспары туралы хабарлаған. ЦРУ-ға 1963 жылғы ақпандағы сәтті төңкеріс туралы нақты уақыты алдын ала айтылғанының дәлелі жоқ, бірақ ЦРУ-дың көп жылдық қызметкері Гарри Розицке кейіннен «ЦРУ-дың негізгі көзі, идеалды орыннан, төңкеріс уақытын нақты айтты және жаңа кабинет мүшелерінің тізімін ұсынды» деп мәлімдеді. Тағы бір бұрынғы ЦРУ шенеунігі Арчи Рузвельтпен бірге Қасымға қарсы әскери төңкеріс жасаудың жеке жоспарында жұмыс істегенін айтты, бірақ соңғысының өлімінен ол жоспар орындалмады. Бұл шенеунік «Баас партиясының іс-әрекеттеріне қатысы бар екенін жоққа шығарды». ЦРУ-дағы жұмысы үшін ол «Құрметті барлаушы» және «Жол көрсетуші» медальдарын алды. Оның бірінші әйелі Констанс Райх Кричфилд 1948 жылы жол апатында қайтыс болды. Луиза Митхофф Кричфилдпен некесі ажырасып, содан кейін 1970 жылдары ол ЦРУ офицері Лоис Мэтьюс Кричфилдпен танысып, үйленді. Джеймс Кричфилд Вильямсбургте, Вирджиния штатында ұйқы безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды және Арлингтон ұлттық зиратында жерленді. Оның өлімнен кейінгі естеліктері «Жаратылыстағы серіктестер» деген атпен 2003 жылы Naval Institute Press баспасында жарық көрді.