Кіріспе

1709–1780 жылдары өмір сүрген ағылшын саясаткері және грамматигі, американдық тіл білімі маманы Джеймс Харрис, FRS (24 шілде 1709 – 22 желтоқсан 1780) – ағылшын саясаткері және грамматигі. Ол 1751 жылы жарық көрген «Гермес» – жалпы грамматикаға арналған философиялық зерттеудің авторы.

Өмір

Джеймс Харрис Уилтширдегі Солсбериде, Джеймс Харрис (1674–1731) пен оның екінші әйелі Елизаветадан (шамамен 1682–1744), Шафтсберидің 2-ші графы Энтони Эшли Купердің қызы дүниеге келді. Ол Солсбери соборлық мектебінде және Оксфордтың Уадхэм колледжінде білім алды. Университетті бітірген соң ол Линкольн Иннге заң студенті ретінде қабылданды, бірақ оны адвокаттыққа даярламаған еді. 1733 жылы әкесінің қайтысы оған тәуелсіз қалталы болуға және Солсбери соборының жанындағы Малмсбери үйіне ие болуға мүмкіндік берді. Харрис округтік судья болды. Ол 1761 жылдан өліміне дейін Крайстчерчтен Парламент депутаты болды және 1774 жылдан 1780 жылға дейін Патшаның басқарушысы қызметін атқарды. Ол Джордж Гренвилл басқаруымен саяси лауазымдарға тағайындалды: 1763 жылдың қаңтарында адмиралтейство лорды, ал сәуірде – қазына лорды болды. 1765 жылы Гренвиллмен бірге қызметтен кетті. Ол 1780 жылдың 22 желтоқсанында Малмсбери үйінде қайтыс болды және 28 желтоқсанда Солсбери соборында жерленді, онда солтүстік трансептте оған ескерткіш орнатылған. Ол бірнеше пасторальдық өлеңдер жазды. Олардың бірі – «Деймон мен Амариллис» Дэвид Гаррикпен Drury Lane сахнасында әнші Томас Норристің дебюттік туындысы ретінде қойылды. Норрис бұрын Солсбери хорында әнші болған және Харристің қолдауында болған. 1741 жылы Джон Робартс, Рэднордың 4-ші графы, оған Елизавета Лег (1694–1734) жасаған Гендель музыкасының жинағын сыйға берді. Харристің хат алысқан достарының бірі лорд Монбодо болды, ол 1772 жылғы хатында эволюциялық ойдың алғашқы идеяларын жеткізді. Сэмюэл Джонсон Харристі «жақсы, мықты ғалым» деп тапты, бірақ оны «пиг» және «кокскомб» деп сипаттап, Харристің «Гермес» еңбегінде «өз жүйесін түсінбегенін» айтты.

Шығармалары

Грек және латын классикасына қызығушылық танытқан Харрис өзінің жазуларына әсер еткен қолжазбалар мен баспа басылымдарын іздеді, сондай-ақ оның еңбектеріне оның ағасы Шафтсберидің 3-ші графының шығармалары да ықпал етті. Харрис "Философиялық келісімдер" және "Филологиялық зерттеулер" атты еңбектерді де жариялады. Оның еңбектері 1801 жылы ұлы Джеймс жиналып, алдынан қысқаша өмірбаяны қосылды. Оның әйелі Елизаветаның хаттары да қолда бар.

Отбасы

1745 жылы Харрис Сомерсеттегі Сэндфордтан Джон Кларктың қызы Элизабетке үйленді. Олардың екі ұлы мен үш қызы болды. Дипломат, Джеймс Харрис, Мальмесберидің 1-графы – оның үлкен ұлы.