Кіріспе

Автомобильдің алдыңғы бөлігі

Автокөлік құралында радиаторды немесе қозғалтқышты қорғау үшін көліктің корпусындағы тесікті жабатын және ауаның кіруіне немесе шығуына мүмкіндік беретін бөлік – тоқтырғыш деп аталады. Көбінесе автомобильдердің алдыңғы жағында тоқтырғыш орнатылады. Merriam-Webster сөздігі тоқтырғышты "тосқауыл немесе экран құрайтын тор; әсіресе автомобильдің алдыңғы бөлігіндегі әсемдеу тор" деп сипаттайды. "Grille" сөзі жиі "grill" деп қате жазылады, бірақ "grill" – бұл тағам пісіру әдісін білдіреді. Тоқтырғыштардың басқа да жиі кездесетін орналасу орындары: алдыңғы бампердің астында, дөңгелектің алдында (жегілерді салқындату үшін), кабинаны желдету үшін капот астында немесе артқы қақпақта (артқы қозғалтқышты автомобильдерде). Тоқтырғыштар бұрынғы шағылдан қорғайтын қалқандардан пайда болды, олар көбінесе 1930 жылдардың басына дейін автомобильдерде қолданылатын радиаторларды қорғау үшін орнатылатын.

Дизайн

Автомобильдің алдыңғы бөлігі сатып алушыларды қызықтыруда маңызды рөл атқарады. Оның басты міндеті – қозғалтқыштың радиаторына салқындату ауасын жіберу. Дегенмен, көліктің "көрінісі оның дизайнының қызмет атқаруынан гөрі әлдеқайда маңыздырақ". Көліктердің алдыңғы жағындағы басты визуалдық элемент ретінде "шабыттанған тор дизайны көлікті тартымды етеді және автоөндірушінің тарихы мен беделімен байланыстырып, оның айқын бейнесін қалыптастырады". Тор көбінесе ерекше стильдік элемент болып табылады және көптеген маркалар оны өзінің негізгі брендтік идентификаторы ретінде пайдаланады. Мысалы, Jeep өзінің жеті тіліктері бар тор стилін сауда белгісі ретінде тіркеді. Rolls Royce өздерінің торларын қолмен орнатумен мәшһүр, олардың тік болуын қамтамасыз етеді. Өздерінің тор стилімен танымал басқа өндірушілердің арасында Bugatti-дің жылқы мойны, BMW-нің бөлінген бүйректері, Rover-дің хромдалған "тістері", Mitsubishi-дің 2008 Lancer және Lancer Evo X үшін ұшақ стиліндегі алға қарай иілген торлары, Dodge-тың көлденең тірегі, Alfa Romeo-ның алты тіліктері бар қалқаны, Volvo-ның қиғаш тірегі, Nissan-ның трапеция пішіндес хромды жиегі, Mazda-ның роторлық қозғалтқыш пішіні, Audi-дің салыстырмалы түрде жаңа, "бір кадрлы" тор, Pontiac-тың екіге бөлінген көлденең торы және соңғы буын Plymouth-тың жұмыртқа жәшігі сияқты торлары, сондай-ақ Lexus-тың шпиндель пішіндес торы бар. 1971 жылғы Plymouth Barracuda торы "сыр тілкейі" деп аталады. 2006 жылы Fusion моделінде ұсынылған Ford-тың үш тіліктері бар торы да ерекшеленеді. Ұзақ жылдар бойы ауамен салқындатылатын автомобильдерді жасап келген Porsche, осы дәстүрді сақтап, өзінің қазіргі сумен салқындатылатын көліктерінде "тордың" маңыздылығын азайтуды жалғастыруда. Кері стильдік үлгілер де кездеседі. 1930 жылдардың соңынан бастап Cadillac көлденең тіліктерден әртүрлі сызықтарға ауысып, жыл сайын көлікті жаңадан жасаудың қарапайым тәсілін ұсынды, себебі бұл маркада стандартты тор пішіні болмады. Кейде тор тіліктерінде сәндік трендтер пайда болады. Мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы жылдары көптеген американдық автокөлік өндірушілер көбінесе жұқа және жиі тор тіліктерін пайдалана бастады. "Billet" торы – бұл бастапқы OEM торының стилін немесе функционалдығын жақсарту үшін қолданылатын қосымша нарықтағы бөлшек. Олар әдетте ұшақтарда қолданылатын алюминийден жасалған, бірақ кейбіреулері бір қалың алюминий табағынан CNC станогында өңделеді. Активті ауа қақпақ жүйесі Hyundai Mobis компаниясымен 2021 жылдың 17 маусымында әзірленді. Радиатор торының негізінде жасалған бұл жүйе, суыту суының температурасына сәйкес қозғалады. Қозғалтқыш салқындатқышының температурасы жоғары болғанда, ауа сору арқылы салқындату тиімділігін арттыру үшін ауа қақпағы ашылады. Керісінше, температура төмендегенде ауа қақпағы автоматты түрде жабылып, ауа кедергісін азайтып, жанармай тиімділігі мен электр энергиясын үнемдеуге көмектеседі. Автомобильдерін жекелендіру үшін әуесқойлар көбінесе торды өзгертеді, мысалы, басқа маркадан тор тіліктерін алып орнатады. Тіпті үй иелеріне жөндеуге арналған сатылатын желдету торына арналған тесіктер бар металл парақтар да қолдан жасалған автомобильдердің торларын толтыру үшін қолданылған.

Электрлік көліктер

Электрлік көліктердің (ЭК) автомобиль нарығында пайда болуы, электр қозғалтқыштарының дәстүрлі жану қозғалтқышына қарағанда алдыңғы жағынан желдетуді аз немесе мүлдем қажет етпеуіне байланысты, тортқыш дизайнын түбегейлі қайта қарауға себеп болды. Алайда, көліктердің алдыңғы бөлігінде тортқыш болуына қатысты тұтынушылардың күтуі өте жоғары болғандықтан, Nissan сияқты компаниялар алғашқы тортқышсыз үлгілерге ара-бірлі пікірлер туғаннан кейін, ЭК дизайндарына сәндік тортқыштарды қайта енгізді. Дәстүрлі тортқыштарға ешқандай визуалды сілтеме қалдырмайтын дизайн көбінесе тек электрлік көліктерді ғана шығаратын жаңа автокөлік өндірушілерден, мысалы Tesla, Inc. немесе Rivian сияқты компаниялардан шығады, себебі олардың тортқыштарға қатысты белгілі бір тарихи бренд тілі қалыптасқан жоқ.

Тарих

Жылдар бойы автомобильдердегі радиатор торының дизайны әртүрлі болды. Бұл элемент алғаш рет 1903 жылы автомобильдерде пайда болды. Бірнеше жылдан кейін, арка пішіндес дизайн кең таралды және көп жылдар бойы автомобильдердің радиатор торы үшін стандартты дизайнға айналды. "Бөлінген" радиатор торы дизайны алғаш рет 1923 жылы Alfa Romeo спорттық машинасының үстінде пайда болды. 1930 және 1940 жылдары автомобиль өндірушілері радиатор торы дизайнында шығармашылыққа бой берді. Осы үлгілердің кейбіреулері қоңырау пішіндес (Buick, Chevrolet және Pontiac), екіге бөлінген және сәл иілген (Silver Arrow, Mercury, 1946 Oldsmobile), крест пішіндес (соғысқа дейінгі Studebaker Champion үлгілері, 1941 Cadillac, 1942 Ford) болды, ал Packard, Rolls Royce және MG TC үлгілері сияқтылары әлі де ескі арка пішіндес дизайнды сақтап қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін радиатор торы жаңа түрге енді. 1947 жылғы Buick, Studebaker және Kaiser машиналарының енгізілуінен кейін, дизайнның өзгеруіне байланысты радиатор торы қысқарып, кеңейді.