Кіріспе

Өрттен зақымдалған шатырлы үй, Батыс Клэндон, Суррей, Англия.

Клэндон Парк үйі – Суррейдегі Гилдфордқа жақын, Батыс Клэндон орналасқан, 18 ғасырдың басында салынған, I санаттағы Палладиандық сарай. Ол Клэндон паркінің оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан, бұл парк екі ғасырдан астам уақыт бойы Онслоу графтарының резиденциясы болған шаруашылық паркі. 1956 жылы үй мен бақшалар Ұлттық трастқа берілді, бірақ парк жеке меншікте қалды. Үйдің кейбір заттары мүліктік салық орнына трастқа сатып алынды. Итальяндық сәулетші Джакомо Леони жобалаған үйдің құрылысы шамамен 1730 жылы басталды, ал интерьерді 1740 жылдары континенттік мүсіншілер мен гипстеушілер аяқтады. Бұл үй Елизавета дәуіріндегі үйдің орнын басты. Парк 1781 жылы Ланселот «Кэпабилити» Браунмен көріктендірілді, ал үйдің екі жағында екі ресми бақ бар. Эпсом жолынан паркке және үйге баратын жолда Браун орнатқан, II* санаттағы, 18 ғасырға жататын, темірден жасалған қақпалар мен оның үстіндегі гербтік ою-өрнек, сондай-ақ Браунның өзі жобалаған қақпа үйлері (1776) орналасқан. Үйдің жанында Маори үйі орналасқан, ол Жаңа Зеландиядан тыс жердегі төрт үйдің бірі және 19 ғасырдың соңында Англияға әкелінді. Ұлттық трастқа берілгеннен кейін үй жұртшылыққа ашылғанға дейін қалпына келтірілді, содан кейін тойлар мен тарихи драмалардың түсірілім алаңына айналды. Клэндон Парк үйі 2015 жылдың сәуір айында өрт салдарынан қирады, себебі жертөледегі электрлік ақау болған болуы мүмкін. Ол «негізінен қабық» күйінде қалды, тек спикердің қабылдауы бөлмесінің ғана бір бөлігі зақымдалмады. Мыңдаған тарихи жәдігерлер, картиналар мен жиһаз ұлттық трагедия деп аталған өртте жоғалып кетті.

Тарих

Елизаветалық үй және Мерроудағы Темпл Корт фермасы 1641 жылы жақын орналасқан Саттон Плейстің сэр Ричард Уэстонынан Суррей округінің депутаты және оны қайта салған Томас Онслоудың 2-ші бароны Онслоудың арғы атасы, сэр Ричард Онслоу сатып алды. Онслоу отбасының көптеген мүшелері саяси мансапқа ұмтылды; олардың үшеуі, соның ішінде Артур Онслоу, Парламент палатасының спикері болды. Олардың портреттері кейін Клэндон үйіндегі спикердің кабинетіне ілінді. Үй шамамен 1730-33 жылдары (кейінгі дата жаңбыр суағыштарында көрсетілген) Томас Онслоу, 2-ші барон Онслоу, венециялық сәулетші Джакомо Леонидің жобасы бойынша салынды немесе толыққанды қайта салынды. Бұл ғимарат қызыл кірпіштен және тас әрленген тікбұрышты құрылыс. 1740 жылдары аяқталған Клэндон үйінің ішкі кеңістігінде фламанд мүсіншісі Майкл Рисбрактың мәрмәр ошақтары бар екі қабатты Мәрмәр зал және итальяндық-швейцариялық суретшілер Джузеппе Артари мен Багуттидің рококо стиліндегі гипстен жасалған төбелері болды. 1876 жылы үйдің басты фасадына порт-кошэр қосылды. 19 ғасырдың соңында Франсис, Онслоу графесі үйдің солтүстік жағында батып кеткен голланд бағын жасады. 1895 жылы үйді психикалық зерттеулер қоғамының атынан Бьют маркизі мен Ада Гудрич Фриер паранормальды құбылыстарға қатысты тексерді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Онслоу отбасы Клэндон үйінде соғыста жарақат алғандарға арналған аурухана құрып, оны басқарды.

Құлдық

Үйдің құлдықтан түскен пайданың бір бөлігімен салынғаны айтылады. Елизавета Найт өзінің байлығын ағасы Чарльз Найттан мұра еткен. Чарльз құл саудагері және плантация иесі болған. Елизавета Ямайканың шығысындағы Сент-Томас аймағындағы Уайтхолл аталған плантацияны және онда қант пен ром өндірген құл еңбекшілерді мұра етті. Елизаветаның күйеуі Томас Онслоу құл кемелерімен айналысқан кеме сақтандыру компаниясын құрған. Тарихшы Джеймс Лис Милн 1942 жылы үйді "ластанған және тозығы жеткен" деп сипаттады, ал Ұлттық қордың тарихи мүліктердің бұрынғы директоры Мерлин Уотерсон оның қорға келгенде "қатты тозығы жеткенін" айтты. Оның мерекелік залдары көбінесе бос болды, бірақ Онслоу отбасына тиесілі көптеген картиналар мен жиһаздың қатарсында, үйде 18 ғасырға тән фарфор, тоқыма және Сассон отбасының мүшесі Ханна Губбай сыйлаған жиһаз да болды.

1968 2014 жыл

Оны 1968 және 1970 жылдар аралығында интерьер дизайнері Джон Фаулер толыққанды қалпына келтіріп, қайта безендірді. Ол "бөлмелердің рухын және оның дәуірін бейнелеуге", тарихи егжей-тегжейді нақты көшіруге емес, тырысты. Ұлттық қордың кең жинақтарынан басқа да заттар әкелінді, сондай-ақ, мүлікпен ұзақ жылдар бойы байланысы бар ескі заттар да көрмеге қою үшін сатып алынды. Көптеген тарихшылар Фаулердің Клэндон үйіндегі дизайн шешімдерін сынады. Мерлин Уотерсон "таризхи жағынан дұрыс нәрсе туралы оған жеткілікті нақты нұсқаулар берілмегенін" мойындайды. Алайда, тарихшы және мұражай директоры Нил Коссонс: "[Фаулер] "реставратордың салқын қолынан" қашуға тырысты. Бұл интерьерлерде ешқандай үйлесімсіздік болған жоқ және олар сол дәуірдің романтикалық талғамына толық сәйкес келді". 2000 жылдарға қарай, үйде итальяндық комедиялық кейіпкерлердің Иво Форде Мейсен коллекциясы, Мортлейк гобелендері және басқа да құнды маталар мен кілемдер болды. Ұлттық қор мүлікті күтіп ұстаудың жоғары құнына байланысты үйге неке рұқсаты алды, соның салдарынан ол жергілікті тойлар үшін танымал орынға айналды. Сонымен қатар, ол әртүрлі түсірілімдер үшін, оның ішінде 2008 жылғы Кира Найтли жұлдыздықтағы "Герцогиня" фильмі үшін, жартылай немесе толығымен жалға берілді. 2012 жылғы English Heritage-тың "Қауіп астындағы мүліктер" тізімінде әлі де Онслоу графына тиесілі саябақ өте осал деп сипатталды, көптеген маңызды мәселелер бар және "дизайнның жалпы тұтастығына және үйдің айналасына әсер ететін дұрыс емес басқару". Көрсетілген бизнес-паркті дамыту мәселелері талқыланып жатыр. Өрт сөндіру және құтқару қызметі өрт толыққанды сөндірілгенге дейін тағы он күн бойы мүлікте болды, содан кейін өрттің себебін анықтау бойынша тергеу жұмыстарын бастады. Шатыр, төбелер және едендер жертөлеге құлап, бір ғана бөлме зақымсыз қалды. 1916 жылғы Сомма шайқасының бірінші күнінде ешкімнің жеріне тепкіленген футбол доптарының бірі мыңдаған тарихи заттардың арасында жойылды, бірақ жойылған деп есептелген алты Виктория кресінің көшірмелері болды – түпнұсқалары банк сақтау жағында сақталды. Қызметкерлер кейбір суреттер мен жиһаздарды құтқарып алғанымен, көптеген гобелендер мен фарфор бұйымдары зардап шекті. 18 ғасырдың басында Парламент спикері болған Ричард Онслоудың үлкен портреті жақтауынан кесілгеннен кейін сақталды. Қызметкерлердің бірінші кезекте құтқаруға басымдық берген заттарының бірі полктің туы болды.

Қайта қалпына келтіру жобасы

2016 жылдың қаңтар айында Ұлттық қор бірқатар негізгі бөлмелерді 18-ғасырдың түпнұсқа дизайнына қайта келтіретінін, ал «архитектуралық маңызы аз» жоғарғы қабаттарды көрмелер, шаралар мен қойылымдар өткізу үшін толығымен жаңартатынын жариялады. Қайта жаңарту жұмыстарының құны шамамен 65 миллион фунт стерлинг көлеміндегі сақтандыру төлемі есебінен қаржыландырылады. Қор өкілі бюджет тапшылығын жабу үшін жақтастарынан қайырымдылық көмек сұралатынын айтты. Алайда, 2017 жылдың қыркүйегінде қайта жаңартуға қарастырылып жатқан жобалау топтарының тізімі және олардың алғашқы ұсыныстары жарияланғанда бұл шешімнен бас тарды. 2017 жылдың желтоқсанында Allies және Morrison архитекторлары Clandon Park House-ты қайта жаңарту бойынша халықаралық жобалау конкурсының жеңімпазы болып бірауыздан таңдалды. 2022 жылы Қор бұрын жарияланған қайта жаңарту жобасын тоқтату ниетін мәлімдеді, себебі түпнұсқа элементтердің көп бөлігі сақталмағандықтан, тек спикердің қабылдау бөлмесін (өрттен зардап көрмеген жалғыз бөлме), сыртқы қабырғаларды және терезелерді қайта жаңартуға, ал үйдің қалған бөлігін қираған күйінде сақтап, 18-ғасырдың мәдени үйінің құрылысын көрсететін бірегей мүмкіндік беру үшін жаңа жолдармен көпшілікке қолжетімді етуге шешім қабылдады. Сонымен қатар, Қор айналасындағы елді мекеннің көрінісін ұсынатын жаңа шатырлы терраса, сондай-ақ мүмкін болатын жаңа сусын сататын орын салуды жоспарлап отыр. Жаңа Зеландиядан тыс жерде тағы үш маори үйі бар. Ұлттық қор маорилердің жиналыс үйін жөндеуден өткізді, жаңа шатыр жабылды, ою-өрнектер тазартылып, қайта боялды және жоғалған ою-өрнектер ауыстырылды. Шатыр сабанмен жабылған, себебі үйдің күлмен жабылған суреті дұрыс түсініксіздікке әкелді. Алғашқы шатыры ағаш қалқаншадан жасалған. Бұл жұмыстарға Жаңа Зеландия тарихи орындарының қоры және Британ мұражайымен кеңесілді. Бұл үй маори халқы үшін мәдени шаралар өткізу үшін маңызды орын болып табылады. Сесили Грейвсен өзінің «Адамдар мен басқа нәрселер арасында» (2010) атты тәжірибелік фильмінде Хинэмихинің мәнін және оның Лондон қаласындағы жергілікті және эмигрант маори қауымы үшін маңыздылығын зерттеді. 2012 жылғы жазғы Олимпиада кезінде Жаңа Зеландия құрамасы Хинэмихиге сапар жасады.

Суррейдің жаяу әскерлер мұражайы

Полковник Дж.У. Сеуэлл Ұлттық қормен келісіп, Клэндон-хауста Корольдік Суррей полкінің мұражайын қайта құру туралы келісімге келді. Музей 1981 жылы ашылды, онда форма киімдері, медальдар, қару-жарақ, регалиялар, фотосуреттер және естелік заттар қойылған. Полк архиві мен кітапханасы Уокинг қаласындағы Суррей тарихы орталығында орналасқан. 2001 жылы жаңартылғаннан кейін, 2011 жылдың шілдесінде Heritage Lottery Fund қорының қаржылық қолдауымен мұражай, Уэльс ханшайымының Корольдік полкі мен Корольдік Суррей полкінің мұражайларымен бірігіп, Surrey Infantry Museum атанды. Мұражайдағы медальдар коллекциясында алты Виктория кресі болды, оның ішінде: лейтенант Уоллес Даффилд Райтқа, Ланс-корпораль Леонард Джеймс Кивортқа, Корпораль Джон Макнамараға, Екінші лейтенант Артур Джеймс Теренс Флеминг Сэндске берілгендері де бар. Мұражай, жертөледе орналасқан болатын, өртте толығымен қирады.