Кіріспе

Ұшу офицері атағы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-әуе күштерінде қолданылған әскери шен. Бұл атақ сондай-ақ, бірнеше Ұлттар Достастығы елдерінің әуе күштерінде де болған, әсіресе әйел офицерлер үшін қолданылып, ұшу лейтенанты шенімен теңестірілген. Кейде «ұшу офицері» термині бүгінде әуе экипажының қызметкерлерінің лауазымдарын атау үшін қолданылады.

Ұшақ экипажының қызметі

Ұшу офицері – ұшақтың экипажының нақты функцияларға жауапты мүшесі. Ұшу офицері сапарды жоспарлау, бағыт бойында ұшқышқа кеңес беру және қауіптер мен кедергілерден сақтау үшін жауапты навигатор ретінде жұмыс істей алады. Сонымен қатар, ұшу офицері миссияны жоспарлау, уақытты анықтау, қауіп-қатерлерге ден қою, ұшақпен байланыс және қауіптерден аулақ болу сияқты ұшақтың миссиялық/қару-жарақ жүйелерін басқаруға жауапты болуы мүмкін. АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлерінде, сондай-ақ бұрынғы АҚШ Жағалау күзетінде әуедегі қару-жарақ және сенсорлық жүйелерді басқаруға жауапты офицерлер әскери-теңіз ұшу офицерлері деп аталады. Ұшу офицері атағы құқық қорғау авиациялық бөлімшелерінде ұшқыш ретінде қызмет ететін полиция қызметкерлеріне де қолданылады.

АҚШ әскері

Ұшу офицері – 1942-1945 жылдар аралығында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әуе күштерінде қолданылған шен. 1942 жылдың 10 қыркүйегінде бұл шен құрылды. 1942 жылдың 5 қарашасында әскери планер ұшқыштары оқуларын аяқтағаннан кейін ұшу офицерлері болып тағайындалды. Жаңа шеннің белгісі «көк қияр» деп аталды. Бұл шен Warrant Officer Junior Grade (WOJG) шенімен тең, яғни қазіргі Warrant Officer (НАТО шені: W 1). Әуе біліктілігіне қатысты оқудан сәтті өткен әскери қызметшілер мен авиация курсанттары ұшу офицерлері болып тағайындалды және ұшқыштар, навигаторлар, ұшу инженерлері, бомбашылар және планер ұшқыштары ретінде қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Әуе күштері ұшу офицері шенін қолдануды тоқтатты. Сол кездегі барлық ұшу офицерлері соғыс барысында офицерлік шендерге көтерілді немесе запасқа жіберілді. 1947 жылы жеке АҚШ Әуе күштері құрылғаннан кейін, 1940 жылдардың соңында АҚШ армиясына көбірек ұшқыштар қажет болды. Бірақ, Конгресс белгілеген офицерлік штат саны пилоттар санын арттыруға кедерілді. Армия ұшу офицері/уоррант-офицер бағдарламасын құруға рұқсат сұрады. Бұл ұсыныс қабылданбады, себебі армияда үш топ болды: қатардағы әскери қызметшілер, уоррант-офицерлер және офицерлер. Соңғы шара ретінде АҚШ Армиясы ұшу офицері шенінің іс жүзінде уоррант-офицер шені екенін, бірақ уоррант-офицердің кіші сержанты (WOJG) шенімен шектелгенін шешті. Уоррант-офицерлерді даярлау бағдарламасы 1949 жылы басталды және алғашқы армиялық авиаторлар 1951 жылы бітірді. Бағдарлама 1959 жылы тоқтатылды, бірақ 1963 жылы қайта жаңартылды және 2022 жылдың қаңтарынан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді. Көптеген уоррант-офицерлер бастапқыда тікұшақтарда ұшуға оқытылды; Армия 1948 жылы офицерлер үшін тікұшақ ұшқышы курсын бастады. Ұшу офицеріне үміткерлер оқуға түскен кезде 18-ден 28 жас аралығында болуы керек еді, бірақ 18 жасқа толуға жақын болса, 17 жасында да оқуға түсе алатын. 1947 жылдан бастап 1983 жылы АҚШ Армиясының авиациялық бөлімшесі құрылғанға дейін «Армия авиаторлары» деп аталатын Армия офицерлері өздерінің Армиядағы «негізгі мамандықтарында» қызмет етті, оған «танкішілер», «Инженерлер корпусы», «жаяу әскер», «артиллерия», «Медициналық қызмет корпусы», «Әскери барлау корпусы» және «Көлік корпусы» кірді, сондай-ақ авиациялық бөлімшелерге тағайындалғанда сол мамандықтың белгісін тағып жүрді, көбінесе қызмет мерзімі ішінде авиациялық және «негізгі мамандық» тапсырмаларын ауыстырып отырды. Армия авиациясының уоррант-офицерлері «Армия авиаторы» деп аталатын жалпы «Армия уоррант-офицерінің белгісін» тақты (әуе шабуылы бөлімшелеріне тағайындалған офицерлер сияқты, «ат әскері» белгісін тағуға құқылы болған «әуе ат әскері» бөлімшелеріне тағайындалғандарды қоспағанда), бірақ оларды Армияның «Авиациялық бөлімшесі» әкімшілік жағынан басқарды және бүгінгідей, авиациялық қызметтік міндеттерді орындауды жалғастырды. Офицерлер мен уоррант-офицерлер Армия ұшақтарында (айналмалы және тұрақты қанатты) ұшып, артиллерияны бақылау, тактикалық байқау, барлау, жарақат алғандарды эвакуациялау, сондай-ақ майдан әскерлерін тасымалдау, жүк тасымалы, қарулы тікұшақтар, электрондық қадағалау және байланыс/электрондық соғыс сияқты міндеттерді орындады. 1948 жылғы Ки-Вест келісімі, 1952 жылғы Пейс Финлеттер келісімі және 1966 жылғы Джонсон Макконнелл келісіміне сәйкес, Армия Әуе күштерімен келісімге келді: Әуе күштері (1) Армияға жақыннан қолдау көрсету үшін барлық тұрақты қанатты ұшақтарды ұсынуға, (2) Армияға тікұшақтарды шексіз пайдалануға рұқсат беруге, (3) Армияның тұрақты қанатты ұшақтарының салмақ шектеуін белгілеуге, (4) Армияның көп бөлігіне тактикалық әуе көлігін қамтамасыз етуге және (5) көптеген тактикалық ұшақтарға деген талаптардан бас тартуға келісті.

Азаматтық әуе патрулі

Ұшу офицерінің шені 1980 жылдардың ортасында АҚШ Әуе күштерінің азаматтық қосымшасы – Азаматтық әуе патрулі (CAP) тарапынан қайта орнатылды. Бұл, бұрынғы кіріктірілген офицер және аға кіріктірілген офицер шендерін алмастырды, оларға жаңадан қабылдау 1959 жылы Әуе күштерімен тоқтатылған және 1992 жылы АҚШ Әуе күштері резервіндегі соңғы аға кіріктірілген офицер зейнетке шыққан кезде толығымен жойылды. 18 мен 20 жас аралығындағы CAP офицерлері ұшу офицері, техникалық ұшу офицері және аға ұшу офицері шендеріне тағайындалуға құқылы. Әрбір шенге көтерілу талаптары, әдетте, CAP екінші лейтенанты, бірінші лейтенанты және капитаны шендеріне көтерілу талаптарымен сәйкес келеді, ал ұшу офицерлері 21 жасқа толғанда осы тиісті шендерге көтеріледі.

Қауымдастық елдері

Ұшу офицері бірнеше Достастық елдерінің әйелдер әуе қызметіндегі ұшу лейтенантымен маңыздылығы бірдей шен ретінде белгіленді. Бұл шен Ұлыбританияның Әйелдер көмекші әуе күштерінде (WAAF) және оның ізбасары, Әйелдер Корольдік әуе күштерінде (WRAF) 1968 жылға дейін, ал Принцесса Мэридің Корольдік әуе күштері медбикелік қызметі (PMRAFNS) 1980 жылға дейін қолданылды. Сондай-ақ, ол 1977 жылы Австралия Корольдік әуе күштеріне біріктірілгенге дейін Әйелдер Корольдік Австралия әуе күшінде де қолданылды.