Кіріспе

Американдық стендап комедияшы және жазба әртісі

Лорд Ричард Бакли (нағыз аты Ричард Майрл Бакли; 1906 жылдың 5 сәуірі – 1960 жылдың 12 қарашасы) – американдық стендап комедияшы және жазба әртісі. 1940-1950 жылдары ол The New York Times газетінің мәліметінше, "бір бөлігі ағылшын патшалығы, бір бөлігі Диззи Гиллеспи" болған есімді кейіпкерді жасады. Майкл Пакенхэм The Baltimore Sun газетінде оны "тамаша стендап комедияшысы – Баклидің жұмысы, тіпті оның өзінің бар болуы, өмірдің ең мәңгілік шындықтары махаббат пен иронияның тығыз байланысында жатыр деген сезімді тудырды, барлық адамзатқа деген құрмет пен күлкіге толы махаббаттың үйлесімі" деп сипаттады. Баклидің ерекше сахналық бейнесі Бит буынының сезімталдығының кейбір аспектілерін болжады және Диззи Гиллеспи, Ленни Брюс, Уэви Грейви, Дел Клоуз сияқты түрлі замандас тұлғаларға әсер етті. Бакли қайтыс болғаннан кейін де Кен Кизи, Джордж Харрисон, Том Уэйтс, Франк Заппа, Робин Уильямс және Джимми Баффет сияқтыларға ықпал етті. Боб Дилан өзінің "Хроникалар" кітабында: "Бакли – барлық белгілерге мойын бұрмаған, хипстер бибоп уағыздаушысы еді" деді.

Ерте өмір

Баклидің әкесі, Уильям Бакли, Англияның Манчестер қаласынан шыққан. Ол кемеге тығылып мінген, соңынан Сан-Францискоға жеткен. Калифорнияда Уильям Энни Боунмен танысты. Олар үйленіп, ұлдары Ричард Сонораға жақын, таулы аймақтағы ағаш өңдеу өнеркәсібі дамыған Туолумне деген шағын қалада дүниеге келді. Бакли есейген кезде жергілікті ағаш кесу лагерлерінде "ағаш басынан кесуші" болып жұмыс істеді, бұл аса қауіпті жұмыс саналды. Оған биік ағашқа көтеріліп, жоғарғы жағын кесіп, ағашты құлату бағытында бағыттайтын арқандарды орнату тапсырылған.

Мансап

1930 жылдардың ортасында ол Чикагода Лео Селтзердің Чикаго Колизеуміндегі би марафондарында дирижер ретінде өнер көрсетті және 1940 жылдардың басында Батыс даңғылындағы Chez Buckley клубын басқарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бакли USO гастрольдерінде әскерге қызмет етушілер үшін көп өнер көрсетті, сол кезде ол Эд Салливанмен берік достық қарым-қатынас орнатты. 1950 жылдары Бакли асыра көрсетілген аристократтық мінез-құлық пен сақтықпен айтылған, ырғақты хипстер сөйлеу тілінің үйлесімімен өзінің шыңына жетті. Ол ақ галстук-бабочка және фрақ кигенімен, сондай-ақ бауырсақ мұртты күтіммен өсіріп, шағырғандығымен танымал болды. Кейде ол қалпақ киетін. Музыкамен сүйемелдеп өнер көрсеткенде, ол монологтарын скэт әндерімен және дыбыс эффектілерімен толықтыратын. Оның ең маңызды туындылары – "My Own Railroad" және "The Nazz" сияқты тарихи немесе аңызға толы оқиғаларды қайта баяндаулар. Соңғысы 1952 жылы жазылған, онда Иса Мәсіленің кәсібі "тігісші мысық" деп сипатталған. Басқа тарихи тұлғаларға Ганди ("Хип Гахн") және Маркиз де Сад ("Маркиз де Садтың жаман рэпі, жаман мысықтардың патшасы") жатады. Ол Геттисбергтік сөз бен Эдгар Аллан Поның "Қара қасқыр" поэмасы сияқты классикалық мәтіндерді де қайта айтты. "Марк Антонийдің сөзінде" Шекспирдің "Достар, римдіктер, отандастар, маған құлақ қойыңдар" деген сөзін "Хипстерлер, флипстерлер және саусақтарымен дыбыс шығаратын әкелер: маған жаңқаларыңды тигізіңдер" деп өзгертті. Кейбір комедиялық материалдары Голливудтың "битник" актері Мел Уэллс жазған. Лорд Бакли 1956 жылы Граучо Маркстың танымал "You Bet Your Life" телешоуында пайда болды. 1959 жылы ол Боб Клэмпеттің "Бинни мен Сесил" анимациялық сериясының "Вайлдсвиллдің жабайы адамы" атты эпизодында битник кейіпкері Го Ман Ван Гогтың дауысын сомдады. (Бакли қайтыс болғаннан кейін түсірілген бірнеше эпизодтарда кейіпкер қайта пайда болды, оны Скатман Кротерс дауыстады.) Бакли өзінің "хипсемантикалық" сөйлеуін Кэб Каллоуэй, Луи Армстронг, Редд Фокс, Перл Мэй Бейли, Граф Бейси және Фрэнк Синатра сияқты әріптестерінен, сондай-ақ хипстерлер мен британдық аристократиядан үйренді. Бакли марихуана татуды ұнататын. Ол доктор Оскар Дженнигердің қадағалауымен ЛСД-мен алғашқы тәжірибелерін және АҚШ Әскери-әуе күштерінің ұшағымен жасаған саяқатын жазды.

Жеке өмір

Лорд Бакли алты рет үйленгенін айтқан. Оның Фред Бакли деген ұлы болған. Оның соңғы некесі биші Элизабет Хансонмен болды (ол оны көпшілік алдында "Леди Бакли" деп атаған), одан Лори (1951 ж.т.) және Ричард (1952 ж.т.) деген қыз бен ұлы дүниеге келді.

Өлім

1960 жылдың күзінде Баклидің менеджері Гарольд Л. Хьюмс Нью-Йорктегі клубтарда концерттер сериясын ұйымдастырды және оған "Эд Салливан шоуында" тағы бір рет өнер көрсетуге мүмкіндік жасады (шоу Нью-Йорктегі Эд Салливан театрынан тікелей эфирде берілді). Бірақ 1960 жылдың 19 қазанында, Бакли Манхэттендегі Сент-Маркс-плейс көшесіндегі "Жаз галереясында" көпшілік алдында өнер көрсетіп жатқанда, Нью-Йорк полиция департаменті (NYPD) оны Нью-Йорк қаласының кабаре картасын алуға берген өтінішінде "жалған мәлімет" берген деген айыппен тоқтатты. Атап айтқанда, ол 1941 жылы марихуана иеленгені үшін тұтқындалғанын жасырған. Кабаре карталары тыйым салу заманынан бері Нью-Йорк қаласының түнгі клубтарында немесе ойын-сауық индустриясында жұмыс істегісі келетін, оның ішінде әртістер үшін міндетті талап болып келді. Лицензиясыз жұмыс істеу тұтқындалуға алып келуі мүмкін болғандықтан, картаны жою карьераны толығымен тоқтатуға әкелуі мүмкін – бұл бұрын саяси мақсаттар үшін немесе әртістерден пара алу үшін қолданылған тәсіл еді. Екі күннен кейін картасын қайтару үшін өткен тыңдауда Баклиге ойын-сауық және өнер саласының үштен астам көрнекті өкілдері қолдау көрсетті. Алайда, бұл NYPD комиссары Стивен П. Кеннеди мен Баклидің достары мен жақтастары, соның ішінде Куинси Джонс, Джордж Плимптон және Норман Мейлер арасында қақтығысқа ұласты. Үш аптадан кейін, 1960 жылдың 12 қарашасында Бакли Нью-Йорк қаласындағы Колумбус ауруханасында инсульттан қайтыс болды. Оның жаназасы 1960 жылдың 16 қарашасында Нью-Йорктегі 81-ші көше мен Мэдисон авенюсінде орналасқан Франк Э. Кэмпбелл атындағы жаназа бюросында өтті. Баклидің денесі Нью-Йорк штатының Хартсдейл қаласындағы Ферндал зиратында кремацияланды. Баклидің өліміне байланысты туған дау, ішінара оның кабаре картасын алып қоюына байланысты болды, кабаре карталарына қатысты билікті полициядан лицензиялау департаментіне беруге ықпал етті.

Мұра

Эд Салливан: «Ол көптеген кәсіптестері сияқты практикалық емес еді, бірақ жарқын Баклидің барлығымыз есте сақтайтын есіміз ұзақ болады» деді. Боб Диланның айтуынша, «Мырза Тамбуриннің таңғы дыңғылы» фразасын ол Лорд Баклиден алған, «Скрудж» романындағы «Дыңғыр-дыңғыр қоңыраулар» жолынан. Карьерасының басында Дилан 1948 жылы Джозеф С. Ньюман жазған Лорд Баклидің ең танымал туындыларының бірі – «Қара крест» әнін орындады. Диланның нұсқасы 1969 жылғы Great White Wonder бутлег жазбасындағы тректердің бірі. Композитор Дэвид Амрам альт-саксофон мен оркестрге арналған «Лорд Баклиге арналған Ода» концертін жазды және оны Баклидің естелігіне арнады. Арло Гатри Лорд Бакли мен Билл Косбиді «Алисаның мейрамханасы» әніне шабыттандырған екі негізгі тұлға ретінде атады. Джордж Харрисонның «Crackerbox Palace» соло әні Баклидің Лос-Анджелестегі бұрынғы үйінен шабыт алған. Ән «Құдай жақсы және сіздің ішіңізде» деген жолдарда Баклиді, сондай-ақ Баклидің менеджері Джордж Грифті еске алады. Джимми Баффет 1974 жылы шыққан «Living and Dying in 3/4 Time» альбомында Баклидің «God’s Own Drunk» әнін орындады, ол 1977 жылы «Margaritaville» шыққанға дейін оның визиттік карточкасына айналды. 1978 жылы шыққан концерттік альбомында Баффет әннің «Лорд Ричард Баклиге деген үлкен құрметпен» орындалғанын айтты. 1983 жылы Баклидің ұлы авторлық құқықты бұзды деген айыппен сотқа шақырғаннан кейін Баффет өзінің нұсқасын сирек орындады. Бұл сот процесі «Адвокат пен арық» атты туындының жазылуына себеп болды. Джордж Карлин Комедиялық Даңқ залының екінші жылдық сыйлығын қабылдаған кезде комедияға әсер еткен көптеген тұлғалардың тізімін атап өтті және «Ұлы, ұлы, ұлы Лорд Бакли» деп сөзді аяқтады. Бұл телешоуда естілді. 2016 жылы «Too Hip for the Room: The Righteous Reign of Lord Buckley» атты толық метражды деректі фильм жарық көрді.

Ескерткіш

1960 жылдың 5 желтоқсанында, көбінесе WEVD-нің Морт Фегасының бастамасымен, қайтыс болған Баклиге арналған джаздық естелік кеші және оның жесірі мен балаларына көмектесу мақсатындағы қайырымдылық шарасы оның соңғы рет өнер көрсеткен Нью-Йорктегі Джаз галереясында өтті. Іс-шараға қатысушылардың арасында Орнет Коулман, Диззи Гиллеспи, Диззи Рис, Телониус Монк, Эд Блэквелл, Ник Стабулас және Бэбс Гонзалес, сондай-ақ комиктер Орсон Бин мен Ларри Сторч болды. Осы кеш үшін кем дегенде екі жаңа ән таныстырылды, Гонзалес "Old McDonald Did the Twist" әнін, ал Монк "The Lord Buckley Blast" әнін орындады. Баклидің "хипстерлер, флипстерлер және саусақтарымен иықтап билейтін әкелер" деген сөзі The Waterboys тобының "Where the Action Is" әнінде қолданылды.