Кіріспе

АҚШ үкіметі агенттіктер аралық үйлестіру бағдарламасы

Ұлттық нанотехнология бастамасы (NNI) – АҚШ федералдық үкіметтік агенттіктер мен департаменттері арасындағы наноөлшемді зерттеулер мен ресурстарды үйлестіруге арналған ғылыми-зерттеу және даму жобасы.

Тарих

Михаил К. Роко бұл бастаманы 1999 жылы Клинтон әкімшілігі кезінде Ақ үйге жасаған презентациясында ұсынды. Ұлттық нанотехнологиялық бастама (ҰНБ) 2000 жылы ресми түрде іске қосылды және 2001 қаржы жылында алғаш рет қаржыландырылды. Президент Билл Клинтон нанотехнологияны дамытуды қолдады. 2000 жылдың 21 қаңтарында Калифорния технология институтында сөйлеген сөзінде Клинтон: «Біздің зерттеу мақсаттарымыздың кейбіреулеріне жете алу үшін жиырма немесе одан да көп жыл қажет болуы мүмкін, бірақ осы себепті федералды үкіметтің маңызды рөлі бар» деді. Президент Джордж Буш нанотехнологияға қаржыландыруды одан әрі арттырды. 2003 жылдың 3 желтоқсанында Буш 21-ғасырдың нанотехнологиялық зерттеулері мен дамытуы туралы заңға қол қойды, ол бес қатысушы агенттіктерге төрт жыл ішінде жалпы сомасы 3,63 миллиард доллар көлемінде шығындар жұмсауға рұқсат берді. Бұл заң – санкция, ассигнование емес, және осы бес агенттікке кейіннен бөлінген қаражат 2003 жылғы заңда белгіленген мақсаттарға толыққанды жетпеді. Дегенмен, бастамаға қатысатын көптеген агенттіктер бар, олар осы заңмен қамтылмаған, ал 2006-2015 қаржы жылдарындағы барлық қатысушы агенттіктерге сұралған бюджеттер әрқайсысы 1 миллиард доллардан асты. 2014 жылдың ақпан айында Ұлттық нанотехнологиялық бастама заңның талаптарына сәйкес жаңартылған мақсаттар мен «бағдарламалық компоненттік аймақтарды» көрсететін стратегиялық жоспар жариялады. Бұл құжат 2004 және 2007 жылдары жарияланған ҰНБ стратегиялық жоспарларының орнын басты. 2015 қаржы жылына арналған Обама әкімшілігі ұсынған ҰНБ-ның бюджеттік толықтыруы 1,5 миллиард доллар көлемінде қаржыландыруды ұсынады. 2001 қаржы жылынан бастап, 2015 жылғы өтінішті қоса алғандағы ҰНБ-ның жиынтық инвестициясы шамамен 21 миллиард долларды құрайды. 2005 жылдан 2015 жылға дейінгі кезеңде нанотехнологиямен байланысты экологиялық, денсаулық және қауіпсіздік зерттеулеріне жұмсалған жиынтық инвестициялар 900 миллион долларға жуық. Ең көп инвестиция салған федералдық агенттіктер – Ұлттық денсаулық институты, Ұлттық ғылым қоры, Энергетика департаменті, Қорғаныс департаменті және Ұлттық стандарттар және технологиялар институты. Трамп әкімшілігі кезінде ҰНБ жаңа технологияларды қолдауды күшейтті, ал Байден әкімшілігі кезінде таза энергияға және климаттың өзгеруін жеңілдетуге ерекше назар аударды. 2023 жылға дейін ҰНБ-ның жиынтық инвестициясы 40 миллиард долларға жетті, ал нанотехнология материалдар, энергия және биожүйелер саласындағы жаңалықтар мен қолданбаларда кеңінен қолданылуда.