Кіріспе

АҚШ федералды құқық қорғау органы

Әдебиет

Әуе маршалдары бір сағаттың ішінде және жоғары тәуекелді аймақтарда жұмылдырылуы мүмкін. Федералдық құқық қорғау органдары қауымдастығының (FLEOA) федералды әуе маршалы Фрэнк Террери Ішкі қауіпсіздік департаментінің жоғары лауазымды тұлғаларын сотқа берді, олардың саясаты әуе маршалдарының ағымдағы жағдайға қатысты пікір білдіруіне кедері келтіреді деген шағыммен. Аталған саясаттар (қатаң киім талаптары, "Федералды әуе маршалының жеңілдіктері" бойынша міндетті түрде бірге орналасу ережесі, әуежайдағы қауіпсіздік тексеруінен кейін әуе маршалдарын шығу жолағымен жүруге мәжбүр ету, мүгедектер мен кішкентай балаларымен ұшатын жолаушылардан бұрын ұшаққа отыруға басымдық беру) маршалдарды кез келген қаскөйлер үшін оңай нысанаға айналдырады, оларды қару-жарақ жасыратын мемлекеттік агенттер ретінде көрсетіп, осылайша олардың тиімділігін жояды. 2006 жылдың тамызындағы саясат өзгерісі әуе маршалдарына өздерінің анонимділігін сақтау үшін кез келген киім киюге және кез келген қонақүйді таңдауға мүмкіндік берді. 2013 жылдың 30 мамырында АҚШ-та федералды әуе маршалдарының тарихына арналған алғашқы кітап жарық көрді, оны федералды әуе маршалы Клей Байлс жазған. Кітап жарық көргеннен үш күн өткен соң ол қызметтен кетті. "АҚШ Федералдық әуе маршалдары қызметі: Тарихи перспектива, 1962–2012" атты кітап Федералдық әуе маршалдары қызметінің елу жылдан астам тарихы туралы бұрын жарияланбаған мәліметтерді ұсынады. 2014 жылдың 1 шілдесінде Байлс жаңа кітап пен жеке естеліктерін жариялады. "Қауіпсіз емес аспан" атты кітап Транспорттық қауіпсіздік басқармасының құрамындағы Федералдық әуе маршалдары қызметінің ішкі жұмысын, соның ішінде агенттік ішіндегі бюрократиялық қысым мен жақсы көрушілік туралы талқылауларды көрсетеді.

Иммиграциялық және кедендік бақылау

TSA-дағы бюджеттік мәселелер әуежайдағы тексерушілерді қаржыландыру мен FAMS арасында шиеленіс тудырды, соның салдарынан FAMS АҚШ-тың Иммиграция және Кедендік Қадағалау қызметіне (ICE) қайта бағытталды. Бұл шешімнің себебі, FAMS қылмыстық тергеуші/арнайы агенттер ретінде қайта тағайындалып, олар үшін мансаптық жол құрылатыны болды. ICE-нің Ішкі қауіпсіздік тергеуі (HSI) бөлімі бар, ол – Ішкі қауіпсіздік департаментінің маңызды тергеу органы, оның арнайы агенттері Американың саяхат, сауда, қаржы және иммиграциялық жүйелерін заңсыз пайдаланатын қылмыстық ұйымдарды тергейді. HSI арнайы агенттері ұлттық төтенше жағдай туғанда немесе ұшуларда қосымша маршалдар қажет болғанда, FAMS-тің қосымша күші ретінде жұмыс істеу үшін оқытылады. Ақырында, Аса Хатчинсон DHS Шекара және Көлік қауіпсіздігі Басқармасының басшысы лауазымынан кеткенге дейін әуе маршалдары HSI арнайы агенттері бола алмайтынын айқындайтын жарлыққа қол қойды. 2005 жылы Ішкі қауіпсіздік министрі Майкл Чертофф DHS ұйымының екінші кезеңін қарап шығып, FAMS-ті ICE-ден TSA-ға қайтаруға бұйрық берді. Бұл ауысу 2005 жылдың 1 қазанынан бастап күшіне енді.

Ригоберто Альпизар оқиғасы

2005 жылдың 7 желтоқсанында екі федералды әуе маршалы Майами халықаралық әуежайының көпірінде American Airlines 924 рейсінің жолаушысы, 44 жастағы АҚШ азаматы Ригоберто Альпизарды атып өлтірді, ол ұшақтың артқы жағынан дәлізбен жүгіріп келген соң осы оқиға болды. Ұшақ бортындағы стюардтар қауымдастығының ұлттық қауіпсіздік координаторы Лонни Гловер: «Ер адам алға қарай келе жатқанда, оның алаңдағаны анық көрінді. Сонда ұшақтың алдыңғы бөлігіндегі бір стюардесса оған: «Мырза, сіз ұшақтан түсе алмайсыз» деді. Ол жауап ретінде рюкзагында бомба бар екенін айғақтайтын сөздер айтты. Содан кейін әуе маршалы өздерін жасырып тұрғандарын тоқтатып, оны есіктен және ұшақ көпірінен қуа бастады», – деді. 2003 жылдың 29 шілдесінде FAMS агенттігінің Федералды құқық қорғау органдары қауымдастығының (FLEOA) атқарушы вице-президенті, FAM Роберт Маклин, FAMS ұзақ қашықтықтағы рейстерден әуе маршалдарын алып тастауды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, себебі бұл бір түндік қонақүйге төлем жасау шығындарын болдырмақшы еді. Бұл жоспар TSA бюджет тапшылығына тап болған кезде және DHS 2003 жылдың 26 шілдесінде террористердің АҚШ-тың шығыс жағалауынан, Ұлыбританиядан, Италиядан және Австралиядан ұшақтарға қару-жарақ контрабандасы арқылы алып кіріп, оларды қанау ниетімен ұрлау жоспарлап отырғаны туралы ескерту жасағаннан кейін бұйрық берілді. Конгресс наразылық білдіргеннен кейін бұл жоспар күшке енгенге дейін тоқтатылды. Бұл жоспар сондай-ақ Авиация және көлік қауіпсіздігі туралы заңға (ATSA) қайшы келді, оның 105-бабында «Федералды әуе маршалдарын толық тоқтамайтын, ұзақ қашықтықтағы рейстерге, мысалы, 2001 жылғы 11 қыркүйекте шабуылға ұшыраған рейстерге орналастыру басымдыққа ие болуы керек» делінген. Маклин «Құпия ақпаратты рұқсатсыз жариялау» себебімен жұмыстан босатылды. Ол АҚШ Апелляциялық сотында бұл айыпқа шағымданып, Маклиннің Ашық хабар берушілерді қорғау туралы заңмен қорғалғаны анықталғаннан кейін, ол әуе маршалы лауазымына толыққанды қайта орналастырылды.

Алкоголизм

"Нью-Йорк таймс" газетінен цитата: "Бірнеше әуе маршалдары ұйықтамай қалу үшін дәрі-дәрмек ішкенін немесе алкоголь ішкенін айтты, тіпті жұмысқа барар алдында 10 сағат ішінде алкоголь ішуге тыйым салынған ережеге қарамастан." 2016 мен 2018 жылдар аралығында 13 маршал мас күйінде көлік жүргізгені үшін айыпталды. Алкогольге тәуелділіктен емделген бір маршал өзін TSA-ның алкогольге қарсы насихаттық бейнесінде көріп, кейін өзіне-өзі қол жұмсады. TSA қызметкерлерінің ұшаққа отырғанға дейін мас еместігін қадағалауға көшті.

Басқа да даулар

Соңғы жылдары Федералды әуе маршалдары қызметі әуе маршалдарының ұшатын рейстерінің саны және әуе маршалдарына қатысты қылмыстық іс-әрекеттерге байланысты пікір қақтығыстарының ортасында болды. CNN телеарнасы Дрю Гриффин жүргізген тергеу барысында, қазіргі және бұрынғы әуе маршалдары TSA-ны әуе маршалдары бар рейстердің санын көбейтіп көрсетуде және нашар сапалы оқытуда айыптады. TSA бұл есепті жоққа шығарды және БАҚ-қа сұхбат берген қызметкерлерге қатысты тергеуді жалғастырды. Олар сондай-ақ айыптауларға жауап берді. Хьюстон қалалық KPRC жаңалықтар станциясының тілшісі Эми Дэвис қылмыстық істері бар әуе маршалдары FAMS қызметінде жұмыс істеп жатқан болуы мүмкін деген мәселені зерттеді. Тергеу көрсеткендей, 28 адам бұрын жасаған қылмыстары үшін жұмысқа алынған, ал бірнеше қазіргі әуе маршалдары тәртіпсіздік жасау, мас күйінде көлік жүргізу және балаларға қарсы жыныстық қылмыстар жасағаны үшін сотталған немесе сотталуды күтіп отыр. Авиациялық қауіпсіздік мәселесі бойынша өткен конгресс тыңдалымында Хьюстоннан сайланған конгрессмен Тед По, сол кездегі TSA көмекші хатшысы Кип Хоулиден тергеу нәтижелері туралы сұрағанда: «Олардың авиациялық қызметте болған кезде қылмыстық іс-әрекеттері, қылмыстық құқық бұзушылықтары және жеңіл жұмысқа ауысқанда олардың тағдыры қандай болады деген алаңдаушылықтар бар» деді. 2006 жылдың 6 тамызында Техас штатының Оңтүстік округінде (Хьюстон) екі әуе маршалы кокаинді тарату мақсатымен иелену және пара алу айыптары бойынша сотталды. Әділет министрлігінің баспасөз хабарламасына сәйкес, «38 жастағы Шон Рэй Нгуен мен 33 жастағы Бурли Л. Шолар АҚШ округтік судьясы Кеннет Хойттың 2006 жылдың 28 тамызындағы үкімімен сәйкес 87 және 108 айға федералды түрмеге кесілді. Нгуенге тағайындалған жеңіл жазаның себебі соттың оның АҚШ-пен ынтымақтастығын ескергені болып табылады». FAMS-тың қылмысқа және терроризмге қарсы тиімділігі де күмәнді. Конгрессмен Джон Дунканның сөзіне қарағанда, әуе маршалдары бағдарламасы жылына орташа есеппен 4,2 адамды тұтқындауға алып келді, ал әр тұтқынға жұмсалатын шығын 200 миллион долларды құрады. Ол бұл терроризмнің қауіптілігін асыра бағалау және пайда табуға бағытталған тәсілдің, шығындарды тиімді жолмен бағыттаудан басым түсуі екенін айтты. 2018 жылдың 20 тамызында Миннеаполис-Сент-Пол халықаралық әуежайында екі әуе маршалы ұсталды, себебі олардың бірі ұшу кезінде экипажға қаруын көрсеткен, регламент бойынша көрсетуі тиіс белгісін емес. Ұшу экипажы күдікке ұшырап, төтенше жағдай жариялап, ұшақты жерге қондырды.