Жаңбыр суын жинау және қайта пайдалану

Кіріспе

Жаңбыр суын қайта пайдалану үшін жинақтау

Жаңбыр суын жинау (ЖЖЖ) – жаңбырды жинап, сақтау, оны ағызып жібермеу. Жаңбыр суы шатыр сияқты беттен жиналып, резервуарға, цистернаға, терең шұңқырға (құдық, шахта немесе бұрғылау ұңғысы), жер асты суына немесе су сіңірілетін резервуарға бағытталады, сонда ол төмен сіңіп, жер асты суын толықтырады. Шолпан мен тұманды да торлармен немесе басқа құралдармен жинауға болады. Жаңбыр суын жинау, жауын суын жинаудан өзгеше, себебі жауын суы әдетте шатырлар мен басқа да жер беттерінен жиналып, сақталып, кейіннен қайта пайдаланылады. Оның қолданылуы: бақтарды суару, малға су беру, егістіктерді суару, тиісті тазалаудан өткеннен кейін шаруашылыққа пайдалану және үйді жылыту. Жиналған суды ұзақ мерзімді сақтауға немесе жер асты суларын қайта толықтыруға да жұмсауға болады. Жаңбыр суын жинау – Оңтүстік Азия және басқа да елдерде мыңдаған жылдар бойы қолданылып келе жатқан, үй шаруашылықтары үшін сумен өзін-өзі қамтамасыз етудің ең қарапайым және ежелгі әдістерінің бірі. Жүйелер әртүрлі масштабта, оның ішінде үйлер, аудандар және қауымдастықтар үшін жобаланып, сондай-ақ мектептер, ауруханалар және басқа да қоғамдық мекемелерге қызмет етуге бейімделуі мүмкін.

Үй ішіндегі пайдалану

Шатырдан жиналған жаңбыр суы ішуге, тұрмысқа, малға, шағын суаруға қолданылады және жер асты суының деңгейін қалпына келтіруге мүмкіндік береді.

Ауыл шаруашылығы

Қалалық ауыл шаруашылығында жаңбыр суын жинау қала аумақтарында су ағып кетудің және су тасқынының әсерін азайтады. Қалалық "жасыл" шатырлар мен жаңбыр суын жинау құрылғыларын үйлестіру үй температурасын 1,3 градустан астам төмендетуге көмектеседі. Жаңбыр суын жинау, қалалық ауыл шаруашылығымен бірге, Біріккен Ұлттар Ұйымының таза және тұрақты қалалар, денсаулық және әл-ауқат, сондай-ақ тағам және су қауіпсіздігіне қатысты тұрақты даму мақсаттарына (Тұрақты даму мақсаты 6) қол жеткізуге мүмкіндік беретін тиімді тәсіл болар еді. Технология қолжетімді, алайда, оны суды тиімдірек пайдалану үшін, әсіресе қалалық ортада қайта жаңарту қажет. Кенияда бұрыннан-ақ дәретхана, кір жуу және суару үшін жаңбыр суын жинау бойынша сәтті жұмыстар жүргізілуде. 2016 жылғы Су заңы қабылданғаннан бері Кения ауыл шаруашылығы саласын реттеуге басымдық берді. Сонымен қатар, Австралияның кейбір аймақтарында жиналған жаңбыр суын тамақ дайындау және ішу үшін пайдаланады. Көптеген елдер, әсіресе құрғақ аймақтарда, жаңбыр суын таза судың арзан және сенімді көзі ретінде пайдаланады. Құрғақ жерлерде суаруды жақсарту үшін топырақтан қоршаулар жасалып, жаңбыр суын ұстап, төбелер мен еңістерден ағып кетуін қамтамасыз етеді. Тіпті жауын-шашын аз болған кезде де, егін өсіру үшін жеткілікті су жиналады. Жаңбыр суын шатырлардан жинап, үлкен көлемде сақтау үшін бөгеттер мен көлдер салуға болады, соның арқасында жауын-шашын аз болатын күндерде де егін суаруға жеткілікті су болады.

Өнеркәсіп

Франкфурт әуежайы Германиядағы ең үлкен жаңбыр суын жинақтау жүйесіне ие. Бұл жүйе жылына шамамен 1 миллион текше метр суды үнемдеуге көмектеседі. 1993 жылы жүйенің құны 1,5 миллион дм (63 000 АҚШ доллары) болды. Бұл жүйе 26 800 шаршы метр аумақты алып жатқан жаңа терминалдың шатырларынан суды жинақтайды. Су әуежайдың жертөлесінде 100 текше метр сыйымдылығы бар алты резервуарда жиналады. Су негізінен унитазды шаюға, өсімдіктерді суаруға және кондиционер жүйесін тазалауға қолданылады. Жаңбыр суын жинау Лондон Олимпиадалық паркі – Велодромда объектінің экологиялық тұрақтылығын арттыру мақсатында қабылданды. Парктің ішуге жарамды суға деген қажеттілігі 73%-ға төмендеді деп есептелді. Дегенмен, жаңбыр суын жинау, парктің қара суды қайта өңдеу бағдарламасына қарағанда тұрақтылықты арттыру үшін қаржы ресурстарын тиімді пайдалану емес деп саналды.

Технологиялар

Дәстүрлі түрде, су жинағыштарды пайдалану арқылы дауыл суларын басқару бір ғана мақсатқа қызмет етті. Бірақ, оңтайландырылған нақты уақытты басқару, бұл инфрақұрылымның жаңбыр суын жинау көзі ретінде де жұмыс істеуіне мүмкіндік береді, бұл қазіргі су сақтау мүмкіндігіне ешқандай зиян келтірмейді. Бұл EPA штаб-пәтерінде дауылды ауа-райы басталар алдында жиналған суды шығарып тастау үшін қолданылды, осылайша жаңбырлы күндердегі су ағынын азайтып, кейіннен қайта пайдалану үшін судың болуын қамтамасыз етті. Бұл судың сапасын жақсартады және кәріз жүйесінің толып кетуі кезінде су көлемін азайтады. Әдетте, жер бетіндегі судың тереңге сіңуін күшейту үшін өзендерге тоғандар салынады. Тоғандарда жиналған судың сіңуін жер асты қабаттарын жұмсарту және ашық карьерлерде қолданылатын ANFO жарылғыштарын пайдалану арқылы едәуір арттыруға болады. Осылайша, жергілікті жер асты сулары құрғақшылық мезгілінде пайдалану үшін қолданылатын жер бетіндегі суды пайдаланып, жылдам толықтырылуы мүмкін.

Жүйені орнату

Жаңбыр суын жинау жүйелерінің күрделілігі әртүрлі болуы мүмкін, минимал дағдылармен орнатылатын жүйелерден бастап, күрделі орнату мен конфигурацияны талап ететін автоматтандырылған жүйелерге дейін. Жаңбыр суын жинаудың қарапайым жүйесі техникалық емес, көбінесе сантехникалық жұмыс болып табылады, себебі ғимараттың террасасынан шығатын барлық түтікшелер құбыр арқылы су сақтайтын жер асты резервуарына жалғанады. Мұндай жүйелерде әдетте алдын ала сүзгілер (мысалы, бұрқасын сүзгісі), ағыздар/құбырлар, су сақтау контейнерлері және жүйенің қысымдылығына байланысты, сондай-ақ сорғылар, ультракүлгін сәулелендіргіштер, хлорлау құрылғылары және қосымша сүзгі жабдықтары сияқты компоненттер орнатылады. Жүйелер идеалды түрде құрғақ маусым бойындағы су сұранысын қанағаттандыру үшін өлшемделген болуы керек, себебі олар күнделікті су тұтынуды қамтамасыз етуге жеткілікті сыйымдылыққа ие болуы тиіс. Атап айтқанда, жаңбырды жинауға арналған аумақ, мысалы ғимараттың шатыры, су ағынының жеткілікті деңгейін сақтау үшін жеткілікті үлкен болуы керек. Су сақтау резервуарының көлемі жиналған суды қабылдауға жеткілікті болуы керек. Төмен технологиялық жүйелер үшін жаңбыр суын жинаудың көптеген қарапайым әдістері қолданылады: шатырлық жүйелер, жер бетіндегі суды жинау, сондай-ақ жерге сіңген немесе резервуарларда жиналған жаңбыр суын сорғылап, резервуарларда (цистерналарда) сақтау.

Жаңбыр суын тұщы су басқан ормандардан жинау

Жаңбыр суын жинау, пайдаланылған, суға батқан жерлерден түсетін кірісті жоғалтпай, тұщы сулы, суға батқан орманды өсіру арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Жаңбыр суын жинаудың басты мақсаты – аумақта қолжетімді жаңбыр суын пайдаланып, жыл бойындағы су талаптарын қамтамасыз ету, мұнда үлкен қаржылық шығындардың қажеті жоқ. Бұл тұрмыстық, өнеркәсіптік және суаруға қажетті таза сумен қамтамасыз етуге көмектеседі.

Күн энергиясы панельдерімен жаңбыр суын жинау

Халық көп қоныстанған аймақтардағы сапалы су ресурстары азайып, тұтынушылар үшін қымбаттау болып келеді. Күн және жел энергиясынан өзге, жаңбыр суы – кез келген жер үшін маңызды жаңаруға жататын ресурс. Әлемнің түкпір-түкпірінде жыл сайын күн энергиясын жинақтайтын панельдермен үлкен аумақтар жабылады. Күн панельдерін жауған жаңбыр суының көп бөлігін жинау үшін де пайдалануға болады. Жаңбыр суының тұздылығы төмен болғандықтан, оны қарапайым сүзу және дезинфекциялау арқылы бактериялар мен қоспалардан тазартып, сапалы ішуге жарамды суға айналдыруға болады. Жаңбыр суын құнға қосылған өнімдерге – мысалы, бөтелкеленген ішу суына пайдалану, тіпті жауын-шашын көп немесе бұлтты аймақтарда да күн электр станцияларының кірісін арттырып, оларды табысты етеді. Соңғы кезде Үндістанда қазылған құдықтарда жаңбыр суын жинаудың тиімділігі жоғары екені анықталды, бұл жер асты суы деңгейін көтеруге көмектеседі.

Басқа жаңалықтар

Шатырды жаңбыр жинау үшін пайдаланудың орнына, RainSaucer – аспаннан тікелей жаңбыр жинайтын, кері шатырға ұқсас құрылғы. Бұл ластану ықтималдығын азайтады және RainSaucer-ді дамып келе жатқан елдерде ішуге жарамды су алуға пайдалану мүмкіндігін тудырады. Осы тұрған жерде жаңбыр суын жинау тәсілі тұрақты бағбандалық пен шағын егістіктерге де қолданылады. Голландиялық Groasis Waterboxx деп аталатын тағы бір өнертабыс жиналған және сақталған нәрлі ылғал мен жаңбыр суымен ағаштарды өсіруге көмектеседі.

Артықшылықтар

Жаңбыр суын жинау аймақтық су шектеулері кезінде тәуелсіз сумен қамтамасыз етеді, ал дамыған елдерде оны көбінесе негізгі сумен жабдықтауды толықтыру үшін пайдаланады. Ол құрғақшылық кезінде суды қамтамасыз етеді, жазық жерлердің су тасқынына ұшуын азайтуға көмектеседі және жер асты суларының деңгейін сақтауға мүмкіндік беретін құдықтарға деген сұранысты азайтады. Жаңбыр суын жинау құрғақ мезгілдерде судың қолжетімділігін арттырады, құрғаған ұңғымалар мен құдықтардың деңгейін көтереді. Жер бетіндегі су көзі әртүрлі мақсаттар үшін оңай қолжетімді болғандықтан, жер асты суларына тәуелділік азаяды. Ол топырақтың тұздылығын сіңіріп, сапасын жақсартады. Бұл ластануға себеп болмайды және экологиялық таза. Ол тиімді әрі қолжетімді. Сонымен қатар, жаңбыр суында тұздылық және басқа да тұздардың мөлшері аз болғандықтан, ішуге жарамды судың қолжетімділігіне көмектеседі. Қалалық су жүйесінде жаңбыр суын жинау сумен жабдықтау және кәріз жүйелері үшін таза суға деген қажеттілікті азайту, кәріз жүйелеріндегі жаңбыр суының ағынын азайту және тұщы суларды ластайтын жаңбыр суының ағып кетуін төмендету арқылы маңызды пайда әкеледі. Жаңбыр суын жинау жүйелерін енгізу арқылы қоршаған ортаға тигізетін әсер мен үнемделетін қаражатты бағалауға арналған өмірлік циклді бағалау және оның есептеу әдістемелерін дамытуға көптеген зерттеулер бағытталған.

Құрғақшылық кезінде қосымша

Құрғақшылық туған кезде, бұрынғы айларда жиналған жаңбыр суын қолдануға болады. Егер жаңбыр сирек жауатын және болжамсыз болса, жаңбыр жинау жүйесі жауғанда оны ұстап алу үшін өте маңызды болуы мүмкін. Көптеген шөлейт аймақтарындағы елдер жаңбыр суын арзан және сенімді таза су көзі ретінде пайдаланады. Шөлейт жерлерде суаруды жақсарту үшін топырақтан дөңгелектер жасалып, жаңбыр суын ұстап, төмен қарай ағып кетуіне кедері келтіреді. Жауын-шашын аз болған кезде де, егін өсіру үшін жеткілікті су жиналады. Суды шатырлардан жинап, үлкен көлемде жаңбыр суын сақтауға арналған резервуарлар салуға болады. Бұған қоса, жаңбыр суын жинау арқылы құдықтардан суға деген қажеттілік азаяды, бұл жер асты суының деңгейін азайтудың орнына, оны сақтап қалуға мүмкіндік береді.

Өмір циклын бағалау

Өмірлік циклді бағалау – жүйенің өмір бойында, бастауынан соңына дейін қоршаған ортаға тигізетін әсерін бағалауға қолданылатын әдістеме. Devkota және авторлар жаңбыр суын жинау үшін мұндай әдістеме әзірледі және ғимараттың дизайны (мысалы, көлемі) мен функциясы (мысалы, білім беру, тұрғын үй және т.б.) жүйенің экологиялық тиімділігінде маңызды рөл атқаратынын анықтады. Жаңбыр суын жинау жүйелерінің функционалдық параметрлерін шешу үшін жаңа көрсеткіш – сұранысқа қатынасты ұсыныс (D/S) – әзірленді, ол жаңбыр суын жинаудың экологиялық тиімділігі тұрғысынан дәретхананы шаюға арналған ғимараттың ең қолайлы дизайнын (ұсыныс) және функциясын (сұраныс) анықтайды. Жаңбыр суының қоры ауыз суын ғана емес, сонымен қатар біріктірілген кәріз желісіне түсетін жаңбыр суын да үнемдеуге (соның салдарынан тазалау қажеттігін азайтуға) септігін ескере отырып, ғимараттар жеке кәріз желісіне қарағанда біріктірілген кәріз желісіне қосылғанда қоршаған ортаға зиянды шығарындыларды азайту көбірек байқалды. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, жаңбыр суын жинау – су тапшылығы және басқа да көп мақсатты қолданулар үшін тиімділігі мен экологиялық тазалығының арқасында кеңінен қолданылатын шешім. Жаңа, ірі, орталықтандырылған сумен жабдықтау жүйелерін салу, мысалы, тоғандар, жергілікті экожүйелерге зиян келтіруге бейім, қосымша әлеуметтік шығындар тудырады және, әсіресе дамып келе жатқан елдерде немесе мұқтаж халық арасында пайдалану мүмкіндігі шектеулі. Ал, жаңбыр суын жинау жүйелерін орнату жергілікті халыққа тұрақты су көзін қамтамасыз ететіні, сондай-ақ су тасқынынан қорғау және су ағынын бақылау сияқты қосымша көптеген пайдалар әкелетіні бірнеше зерттеулермен расталды, тіпті кедей аймақтарда да. Жаңбыр суын жинау жүйелері, егер олар үлкен құрылыс немесе сырттан шақырылған маманның үнемі күтім-шаруасын қажет етпесе, қоршаған ортаға тиімдірек және жергілікті халыққа ұзақ мерзімді пайда әкелуі мүмкін.

Шектеулер

Жаңбыр суын жинау – құрғақшылыққа бейім елдерде жаңбыр суын сақтаудың кең таралған әдісі. Бірнеше зерттеу жаңбыр суын жинауға қолайлы жерді таңдау үшін түрлі критерийлер мен техникаларды анықтады және дамытты. Кейбір зерттеулер бөгеттер салуға ыңғайлы жерлерді анықтап, ArcMap 10.4.1 бағдарламасында модель құрастыру құралын жасады. Бұл модель көлбеулік, су ағызу әлеуеті, жер жамылуы/пайдаланылуы, өзендердің реті, топырақтың сапасы және гидрология сияқты бірнеше параметрлерді біріктіре отырып, жаңбыр суын жинауға арналған жердің жарамдылығын анықтады. RWH жүйелерінен жиналған су, Таяу Шығыс сияқты құрғақ қалалық аймақтарда жауын-шашынның орташадан төмен болу кезеңінде аз мөлшерде болуы мүмкін. RWH дамып келе жатқан аймақтар үшін суарна және тұрмыстық қажеттерге су жинау арқылы пайдалы. Дегенмен, жиналған судың қауіпсіз болуын қамтамасыз ету үшін оны тиісінше сүзгілеу қажет.

Судың сапасы

Жаңбыр суын дұрыс талдап, қауіпсіздігіне сәйкес пайдалану қажет. Мысалы, Ганьсу провинциясында жиналған жаңбыр суын параболалық күн сәулесімен пісіретін қазандықтарда қайнату арқылы күн сәулесімен дезинфекциялап, ішуге қолданады. Бұл "тиімді технология" деп аталатын әдістер, жаңбыр суын ішуге дайындау үшін төмен құнмен дезинфекциялау мүмкіндіктерін ұсынады. Жаңбыр суының өзі таза су көзі болғанымен, көбінесе жер асты суларынан, өзендер мен көлдерден де жақсырақ, бірақ жинау және сақтау процесі суды ластанып, ішуге жарамсыз етеді. Шатырдан жиналған жаңбыр суында адам, жануарлар мен құстардың қалдықтары, мүктер мен лишайниктер, желмен келген шаң, қалалық ластанудан пайда болған бөлшектер, пестицидтер, теңізден алынған бейорганикалық иондар (Ca, Mg, Na, K, Cl, SO4) және еріген газдар (CO2, NOx, SOx) болуы мүмкін. Еуропадағы жаңбыр суында пестицидтердің жоғары деңгейі анықталды, олардың ең жоғары концентрациясы құрғақ ауа райынан кейін жауған алғашқы жаңбырда байқалады. Бұл және басқа да ластаушы заттардың концентрациясын ағын судың бастапқы ағынын кәдеге жіберу арқылы айтарлықтай төмендетуге болады. Судың сапасын жақсарту үшін резервуардың түбінен емес, суды қабылдау механизмін пайдалануға және бірнеше резервуарлар тізбегін қолдануға болады, сонда су соңғы резервуардан алынады. Алдын ала сүзгілеу – жүйелерді тиімді ұстау және резервуарға ірі шөгінділер кірмейтініне көз жеткізу үшін өнеркәсіпте қолданылатын кең таралған тәжірибе. Нимбкар Ауылшаруашылық Зерттеу Институты ауылдық жерлерде ауыз су үшін жаңбыр суын жинау және күн энергиясымен тазалау тұжырымдамасын әзірледі. Тұжырымдама бойынша, сумен жабдықтау жүйесі су сапасын соңғы пайдаланушының қажеттіліктерімен сәйкес етуі керек. Алайда, дамыған елдердің көпшілігінде барлық мақсаттар үшін жоғары сапалы ауыз су қолданылады. Бұл тәсіл ақша мен энергияны ысыраптап, қоршаған ортаға қажетсіз әсер етеді. Жаңбыр суын алдын ала сүзгілеу шараларынан өткізіп, дәретхананы шаю, суару және кір жуу сияқты ауыз суға жарамсыз мақсаттар үшін пайдалану, тұрақты су басқару стратегиясының маңызды бөлігі болуы мүмкін. Жаңбыр суы жиналатын резервуарлар патогенді масалардың өмір сүру ортасы ретінде де қызмет етеді. Сондықтан, ұрғашы масалардың жұмыртқа салу үшін резервуарға кіре алмайтынына көз жеткізу қажет. Сондай-ақ, резервуарға личинка жейтін балықтар қосылуы немесе химиялық өңдеу жүргізілуі мүмкін.

Rainwater may need to be analyzed properly, and used in a way appropriate to its safety. In the Gansu province, for example, solar water disinfection is used by boiling harvested rainwater in parabolic solar cookers before being used for drinking. These so called "appropriate technology" methods provide low cost disinfection options for treatment of stored rainwater for drinking. While rainwater itself is a clean source of water, often better than groundwater or water from rivers or lakes, the process of collection and storage often leaves the water polluted and non potable. Rainwater harvested from roofs can contain human, animal and bird feces, mosses and lichens, windblown dust, particulates from urban pollution, pesticides, and inorganic ions from the sea (Ca, Mg, Na, K, Cl, SO4), and dissolved gases (CO2, NOx, SOx). High levels of pesticide have been found in rainwater in Europe with the highest concentrations occurring in the first rain immediately after a dry spell; the concentration of these and other contaminants are reduced significantly by diverting the initial flow of run off water to waste. Improved water quality can also be obtained by using a floating draw off mechanism (rather than from the base of the tank) and by using a series of tanks, withdraw from the last in series. Prefiltration is a common practice used in the industry to keep the system healthy and ensure that the water entering the tank is free of large sediments. A concept of rainwater harvesting and cleaning it with solar energy for rural household drinking purposes has been developed by Nimbkar Agricultural Research Institute. Conceptually, a water supply system should match the quality of water with the end user. However, in most of the developed world, high quality potable water is used for all end uses. This approach wastes money and energy and imposes unnecessary impacts on the environment. Supplying rainwater that has gone through preliminary filtration measures for non potable water uses, such as toilet flushing, irrigation, and laundry, may be a significant part of a sustainable water management strategy. Rainwater cisterns can also act as habitat for pathogen bearing mosquitoes. As a result, care must be taken to ensure that female mosquitoes can not access the cistern to lay eggs. Larvae eating fish can also be added to the cistern, or it can be chemically treated.

Зерттеу

Оңтүстік Африканың Су зерттеу комиссиясы жаңбыр суын жинау бойынша зерттеулерді қолдады. Құрғақ, жартылай құрғақ және ылғалды аймақтардағы зерттеулер, мульчалау, шұңқыр жасау, қырқалау және өңделген ағын участалары сияқты техникалардың шағын көлемдегі егін өндірісі үшін тиімді екенін растады. Су ұңғымаларының өнімділігін жақсарту үшін гидрофрактуринг (гидрораздробление) жүйелі түрде қолданылып келеді. 1990-1992 жылдар аралығында 170 ұңғыма гидрофрактурингтен (гидрораздробление) өтті.

Үндістан

Сумен жабдықтау және санитарлық жағдайлары#Жаңбыр суын жинау. Қалада жаңбыр суын жинау соңғы жылдары үдемелі дамып келеді, бірақ деректер ежелгі заманнан бері ауылдық Үндістанда жаңбыр суын жинау практикасы болғанын көрсетеді.

Басқа елдер

Уганда: Угандада жаңбыр суын жинау үй шаруашылықтары мен қоғамдық деңгейде су қауіпсіздігін арттыру мақсатында көп жылдар бойы қолданылып келеді. Қолданыстағы орналымдарды жүйелі түрде күтіп ұстау үнемі туындайтын мәселе, және нашар күтімге байланысты істен шыққан орналымдардың көптеген мысалдары бар. Зерттеулер көрсеткендей, Уганда қоғамында жаңбыр суын жинау туралы хабардарлық деңгейі мен оны іске асыру үшін қажетті ресурстарға қол жеткізу мүмкіндігі әртүрлі. Жаңбыр суын жинауды үкімет 1980 жылдары белсенді түрде қолдады. 1990 жылдары үкіметтік қаржыландыру тоқтағаннан кейін жеке сектор бірнеше миллион резервуарды жеке үй шаруашылықтарына ұсынды, олардың көпшілігі бүгінгі күнге дейін қолданылуда. Бұл – әлемдегі сумен өзін-өзі қамтамасыз етудің ірі мысалдарының бірі. Бермудада заңмен барлық жаңа құрылыстарда тұрғындардың қажеттілігіне жеткілікті жаңбыр суын жинау жүйесі болуы міндетті. Жаңа Зеландияның батысы мен оңтүстігінде жауын-шашын көп, сондықтан көптеген ауылдық жерлерде жаңбыр суын жинау кең таралған, мұнда төбеден ағып түсетін су арнайы құбырлар арқылы 1000 литрлік жабық резервуарларға бағытталады, бұл практика көптеген жергілікті кеңестер тарапынан қолдау табады. Шри-Ланкада жаңбыр суын жинау ауыл шаруашылығы үшін және ауылдық үйлерде ішуге су алудың танымал әдісі болып табылады. Жаңбыр суын жинауды ынталандыру мақсатындағы заңнама 2007 жылғы №36 Қалалық даму органы (өзгерістер) заңы арқылы қабылданды. Шри-Ланканың бастамасын Ланка жаңбыр суын жинау форумы жүзеге асырып жатыр. Қосымша қараңыз: Танк каскад жүйесі.

Тарих

Жаңбыр суын сақтау үшін цистерналарды салу және пайдалану неолит дәуіріне дейін жетеді, сол кезде Леванттың ауылдық жерлерінде – Оңтүстік-Батыс Азиядағы, Тавр тауларының оңтүстігінде, батысында Жерорта теңізімен, оңтүстігінде Арабия шөлімен және шығысында Месопотамиямен шектелген үлкен аймақта – үйлердің едендеріне су өткізбейтін әк гипстен жасалған цистерналар салынған. Б.з.д. 4000 жылдың соңына қарай цистерналар құрғақ жер шаруашылығында қолданылатын суды басқарудың маңызды элементтеріне айналды. Иерусалимнің кейбір бөліктерінде, сондай-ақ бүгінгі Израиль мен Палестинаның көптеген жерлерінде көптеген ежелгі цистерналар табылды. Кейбір деректер бойынша, бұл Киелі кітаптағы Ай (Хирбет эт Телл) қаласының орны. Мұнда б.з.д. 2500 жылға дейінгі, шамамен жарты миллион литр сыйымдылығы бар үлкен цистерна табылды. Ол тік жардан қазылып жасалған, ірі тастармен қапталған және ағып кетпеуі үшін сазбен тығыздалған. Чола патшалары да жаңбыр суын жинаған. Брихадеесваар ғибадатханасынан (Балаганпати Нагар, Танжавур, Үндістан) жиналған жаңбыр суы Шиваганга резервуарына құйылған. Кейінгі Чола дәуірінде Тамил Надудың Куддалор ауданында ішу және суару мақсатында су сақтау үшін Виранама резервуары (1011-1037 жж.) салынды. Виранама – 16 шақырымдық резервуар, сыйымдылығы…
Римдік акведуктар кеңінен танымал болғанымен, римдік цистерналар да жиі қолданылған және олардың құрылысы империямен бірге кеңейді. Бұл тарих Византия империясымен жалғасты, мысалы, Стамбулдағы Базилика цистернасы. Көпшілікке беймәлім болғанымен, ғасырлар бойы Венеция қаласы жаңбыр суын жинауға тәуелді болды. Венецияны қоршап тұрған лагунаның суы кермек, ол ауыз суға жарамсыз. Венецияның ежелгі тұрғындары адам жасаған жылу оқшауланған жинау құдықтарына негізделген жаңбыр суын жинау жүйесін құрды. Су арнайы жасалған тас еденнен сүзіліп өтіп, құм қабаты арқылы тазартылып, құдықтың түбінде жиналды. Кейіннен, Венеция құрлықтағы аумақтарды иеленіп, жергілікті өзендерден қайықпен су тасымалдай бастады, бірақ құдықтар қолданыста қалды және соғыс кезінде, жау құрлықтан су жеткізуді тоқтатқанда, олардың маңызы арта түсті.

The construction and use of cisterns to store rainwater can be traced back to the Neolithic Age, when waterproof lime plaster cisterns were built in the floors of houses in village locations of the Levant, a large area in Southwest Asia, south of the Taurus Mountains, bounded by the Mediterranean Sea in the west, the Arabian Desert in the south, and Mesopotamia in the east. By the late 4000 BC, cisterns were essential elements of emerging water management techniques used in dry land farming. Many ancient cisterns have been discovered in some parts of Jerusalem and throughout what is today Israel/Palestine. At the site believed by some to be that of the biblical city of Ai (Khirbet et Tell), a large cistern dating back to around 2500 BC was discovered that had a capacity of nearly It was carved out of a solid rock, lined with large stones, and sealed with clay to keep from leaking. Rainwater harvesting was done by Chola kings as well. Rainwater from the Brihadeeswarar temple (located in Balaganapathy Nagar, Thanjavur, India) was collected in Shivaganga tank. During the later Chola period, the Vīrānam tank was built (1011 to 1037 AD) in the Cuddalore district of Tamil Nadu to store water for drinking and irrigation purposes. Vīrānam is a 16 km long tank with a storage capacity of
Rainwater harvesting was also common in the Roman Empire. While Roman aqueducts are well known, Roman cisterns were also commonly used and their construction expanded with the Empire. This history continued with the Byzantine Empire; for example, the Basilica Cistern in Istanbul. Though little known, for centuries the town of Venice depended on rainwater harvesting. The lagoon which surrounds Venice is brackish water, which is not suitable for drinking. The ancient inhabitants of Venice established a system of rainwater collection which was based on man made insulated collection wells. Water percolated down the specially designed stone flooring, and was filtered by a layer of sand, then collected at the bottom of the well. Later, as Venice acquired territories on the mainland, it started to import water by boat from local rivers, but the wells remained in use and were especially important in time of war when access to the mainland water could be blocked by an enemy.