Кіріспе

Түмбарумба ( /t//ʌ//m//b//ə/'/r//ʌ//m//b//ə/ tum bəRUMbə) – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында орналасқан қала. Түмбарумба штаттың бас қаласы Сиднейден оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Түмбарумба Риверина және Оңтүстік-Батыс беткейлер аймақтарының шетінде, Қарлы таулардың батыс шетінде жатыр. Халық санағы бойынша қала мен оның айналасындағы ауданда 1862 адам тұрады. Соңғы уақыттарда кейбір зерттеушілер бұл топтарды бір ғана халық – Нгаригоның бір бөлігі деп санайды, олардың жеріне Түмбарумба да кіреді. "Түмбарумба" сөзінің шығу тегі және оның виражури немесе нариго тілдерінен тарағандығы туралы әртүрлі пікірлер бар. Түмбарумба және оның айналасы қазір Брунгл/Тумут аборигендер жер кеңесінің аумағында орналасқан. Алғашқы қоныс аударушылар 1850 жылдардың соңында ауданда алтынның табылуынан кейін қоныстанды. Пошта бөлімі 1860 жылдың 1 тамызында ашылды, бірақ 1915 жылға дейін Түмберумба деп жазылып келді. 1921 жылы Түмбарумбаға темір жол тармағы салынды. Түмбарумба темір жолы Вагга-Ваггадан Таркутта арқылы өтті. Қызмет көрсету 1974 жылдың қыркүйегінде тоқтатылды және одан бері жол ресми түрде жабылды. Роузвуд пен Түмбарумба арасындағы 21 шақырымдық соңғы бөлігі 2020 жылдың сәуір айында Жаңа Оңтүстік Уэльстегі алғашқы рельс жолы ретінде ашылды. Алтын өндіру 1930 жылдары азайды, ал аймақтың экономикасы қазір ауыл шаруашылығы мен туризмге негізделген. Ағаш өңдеу өнеркәсібі Шир экономикасында басты орынды иеленеді. Түмбарумба атауы күннің күркіреуінен шыққан болуы мүмкін, немесе абориген сөздерінен – "қуыс дыбыс шығаратын жер", "көк күркірі", "дыбыс" немесе "үлкен ағаштардың орны" деген мағынаны білдіруі мүмкін.

Өнеркәсіп

Қаладағы басты өнеркәсіп – жұмсақ ағаштан жасалған бұйымдарды өңдеу, қаланың батысында орналасқан Хайн және Ұлдары ағаш зауыты ең ірі жұмыс беруші болып табылады. Басқа өнеркәсіптерге туризм, жүзім шаруашылығы (Тумбарумба Тумбарумба шарап аймағында орналасқан) және көкжидек өсіру кіреді. Туризм қарға жақын орналасқандықтан табыс әкеледі.

Туризм

Түмбарумба Батыс қарлы таулар аймағына саяхаттау үшін ыңғайлы база болып табылады. Қала Снежный Долиес жолының бойында орналасқан, оны Destination NSW Сидней мен Мельбурн арасындағы көрікті және жайлы жүру маршруты деп жарнамалайды. Снежный Долиес жолы Гундагай мен Бичвортты Тумут, Түмбарумба және Коррионг арқылы байланыстырады. Түмбарумба 440 км-лік Хьюм және Ховелл жолына да жақын. Жолға Генри Энгел трекхеді арқылы кіруге болады, ол Түмбарумбадан Ханкобанға қарай 9 км қашықтықта орналасқан. Генри Энгел трекхедінен "Биг Хиллге" жарты күндік жаяу серуендеу Қарлы таулардың батыс беткейінің әдемі көрінісін ұсынады. Бұл маршрут Бура шарлауығындағы ескі алтын кендерінің жанынан өтеді. Түмбарумба сонымен қатар Түмбарумба шарап аймағының орталығы болып табылады, ол 1982 жылы алғашқы егістері тіркелген дамып келе жатқан салқын климатты шарап өсіру аймағы. Көптеген жергілікті шарап заводтарында шарап сатуға арналған "көшпе есіктер" бар. Бридж-стриттегі мұражай және келушілер ақпарат орталығы жылына 363 күн бойы ашық, ал Принс-стриттегі Түмбарумба кітапханасы мен мұражайы дүйсенбіден сенбіге дейін жұмыс істейді, бірақ жұмыс уақытын алдын ала тексеріп алыңыз. Түмбарумбадан Роузвудқа дейінгі теміржол жолы 2020 жылдың сәуір айында ашылды. Бұл 21 км-лік жаяу және велосипед жолы, ол жабық Түмбарумба тармағының бойымен салынған. Теміржол жолы аймаққа туризмді ынталандырды.

Білім

Түмбарумбада үш мектеп бар. Түмбарумба мемлекеттік мектебі мен Барлық Әулиелер бастауыш мектебі (католик) бастауыш білім береді. Түмбарумба орта мектебі аймаққа орта білім береді.

Оқиғалар

Тумбарумба родеосы жыл сайын Тумбарумба көрме алаңында Жаңа жыл күні (1 қаңтар) өтіледі. Сонымен қатар, Tumbafest фестивалі, жыл сайынғы музыка, шарап және базар фестивалі ақпан айының соңғы демалыс күндері ұйымдастырылады. Бұрынғы фестивальдерге Лео Сейер (2015 жылы) сияқты әртістер қатысқан. "Тумбарумба Дәмді" фестивалі жергілікті тағамдар, шарап және өнерді тойлайды. Ол көктемде өткізіледі.

Климат

Түмбарумбаның оңтүстік-батыс беткейлік климаты бар, макcималды температураның айтарлықтай маусымдық өзгеруі және қыс айларында жауын-шашынның жоғарылауы байқалады. Жылдың көп бөлігінде аяз жиі болады. Қар көбінесе түседі, әдетте жылына екі шама күн, бірақ қаланың аңғарда орналасқандығына байланысты көбінесе жеңіл болады. Ең төменгі тіркелген максималды температура 1966 жылдың 15 шілдесінде 1,1 °C (34 °F) болды, ал ең төменгі тіркелген минималды температура 1970 жылдың 13 шілдесінде тіркелді. Қалада жылына 109,2 күн ашық болады, олардың көп бөлігі жаз және күздің басында кездеседі. Жауын-шашын туралы жазбалар 1885 жылы Түмбарумба поштасында басталып, температуралық жазбалар (орташа және ең жоғары/төменгі көрсеткіштер) 1965 жылға дейін тіркелмеген. Түмбарумбаның солтүстік-батысында 1938 жылдан 1969 жылға дейін жұмыс істеген тағы бір орын – Карабост орман бас штабы. Екі орын арасында айқын жылыну байқалады, әсіресе қыс айларында: Түмбарумба поштасында шілде айындағы максималды температураның орташасы 10,8 °C (51 °F) болса, Карабоста 9,1 °C (48 °F) ғана тіркелген. Қысқы жауын-шашын азайған, ал жазғы жауын-шашын көбейген. Сондай-ақ, Карабост Түмбарумба поштасынан әлдеқайда төменде орналасқандығын атап өткен жөн.

Спорт

Тумбарумба Гринс регби лигасының командалары Мюррей кубогы жарысында өнер көрсетеді. Клуб 1960 жылдары Голдспинкстердің толық құрамымен ойнағанымен танымал. Бұрын клуб 13-ші және 9-шы топтардың регби лигасы жарыстарында бақ сынаған, кейін қазіргі лигасына қосылған. Түмбарумба кенгурулары Виктория штатындағы Үстіңгі Мюррей футбол лигасының ойындарында қатысады.

Мәдени сілтемелер

1963 жылғы қарашада Жаңа Зеландиялық Джонни Девлин (Bee Gees қосалқы вокалмен) "Stomp The Tumbarumba" синглын шығарды, кейіннен оны, басқалармен қатар, австралиялық рок-тобы Hoodoo Gurus та орындады ("Come Anytime" және "1000 Miles Away"). Әннің атауындағы "Тумбарумба" қала атауымен байланысты болуы да, болмауы да мүмкін. Түмбарумба – Джеймс Джойстің "Финнеганс Уэйк" поэмасында аталған өте сирек австралиялық жер-атаулардың бірі. "Tumbarumba тауы" Wake (FW 596.11) поэмасының басты кейіпкерлерінің бірі HCE (Humphrey Chimpden Earwicker) туған жерлерінің бірі ретінде тізімделген. Ұлыбританияда тұратын австралиялық әнші Ширли Абикейр 1962 жылы "Тумбарумбаның әңгімелері" атты кітабын жариялап, көптеген британдық балаларға Тумбарумба қаласының атын таныстырды. Түмбарумба – бұл тіл біліміндегі термин, ол бір сөзді екінші сөздің ішіне орналастыруды білдіреді, мысалы, "ри дьявол дикулюс". Бұл мағынаның бастауы Джон О'Грейдидің "Тумба кровавая румба" поэмасынан болуы мүмкін, онда "Тумба кровавая румба", "е кровавый ноу" және "канга кровавый роус" сияқты бірнеше сөз тіркесімдері кездеседі.