Кіріспе

Крохоль операциясы, немесе "Қабырға" шайқасы,

Крохоль үш операцияның ең маңыздысы болды. Крохольға "Қабырға" деп аталатын нысанды жою міндеті жүктелген. "Қабырғаны" жою Паттаниден келетін жолды толығымен жауып, осылайша 11-ші үнді жаяу әскер дивизиясының байланыс желісі мен шегінуін қамтамасыз ететін еді. Жапондықтар үшін "Қабырғаны" басып алу 11-ші үнді дивизиясының тыл аймақтарына жол ашар еді, бұл британдықтарды Перак пен Кедахтан шегінуге мәжбүр ететін немесе, егер олар жедел қимылдаса, тіпті 11-ші үнді дивизиясын толығымен оқшаулап тастауға мүмкіндік берер еді.

Бетонг шайқасы

Крохоль 8 желтоқсанда Кота Баруға қонғаннан кейін шамамен 14 сағаттан соң шекараны кешіп өтіп, Бетонг қаласының полиция комиссары майор Прайун Раттанакиттің басшылығымен тай полиция қызметкерлері мен азаматтық еріктілерден құралған қарсылық күштерімен кездесті. Бұл күш британдық колоннаны айналасындағы орманның қауіпсіздігінен мазалады және тар жолға резеңке ағаштарын құлатып, Брен тасымалдағыштарының жылдамдығын баяулатты. Осы уақытта Бетонгтың тай халқының көп бөлігі, қытай және үнді саудагерлерін қалдырып, қаладан эвакуацияланды. Тайлық қарсылық панджабты келесі түске дейін тоқтатты және олар 9 желтоқсанның кешкі сағаттарына дейін шекарадан бес шақырым (8 км) қашықтықтағы Бетонг қаласына жетпеді. Сағат 14:00-де Паттани өзенінің үстіндегі шатқалдан өтіп, 37-ші шақырымдағы Етекке дейін 1,6 шақырым жетпей келе жатқанда, Крохольдің А (П.М.) ротасы (Субадар Шер Хан) жапондық 5-ші дивизиядан қайтадан отқа түсті. А ротасы бір төбені айналып өтіп, отқа түскен кезде көзден жоғалды. Мурхед А ротасына қолдау көрсету үшін D (П.М.с.) ротасын (лейтенант Зариф Хан) жол бойымен алға жіберді, ал C (Догора) ротасын (капитан К.А.Х. Кассон) сол жақ флангдағы тығыз орманды төбеден жіберді. B (сикх) ротасы (лейтенант Г.Б. Палмер) батальонның оң жақ флангын қамтыды. Біраз уақыттан соң Мурхед үш ротамен байланысын үзіп қалды. Түстен кейін D ротасының хабаршысы А ротасының танк пен жаяу әскерге қарсы қаһарлы шайқаста екенін хабарлады. Батальон адъютанты капитан А.Э. Чарлтон Кампонг То өзенінің үстіндегі орманды көпірден өтіп, жүгірушімен бірге жүз метр алдағы тік бұрылысты айналып өтті. Бұрылысты айналып өткенде Чарлтон алда жапондық танкты және А ротасының миномет бөлімін қатты атыс кезінде көріп қалды. Чарлтон ағаш көпірге асығып оралып, батальонның танкіге қарсы взводына хабарлады. Майор Динуиддидің саперлері көпірді қолмен бөлшектеді. Танк бұрылысты айналып өткенде батальонның танкіге қарсы мылтықтарынан қызу қарсылыққа тап болып, кері шегінді. Бірақ жапондық жаяу әскері енді алдағы жолды басып алды. "B" және "C" роталары түн батар алдында оралды. 10 желтоқсан күні түн ортасына дейін лейтенант-полковник Стокс 5/14 Панджаб және 2/3 Австралиялық МТ ротасымен тасымалданатын 10-шы тау батареясы Крохқа жетті. Бұдан әрі ілгерілеу мүмкін болмағандықтан және екі ротасынан айырылған Мурхед штаб-пәтерімен және B ротасымен көпірде қалды, ал түне бойы ауыр шайқастың шуы естіліп тұрды. Субадар Шер Хан мен А ротасының танк пен жаяу әскердің қолынан толыққан толық құлағандығы туралы хабар келді. Лейтенант-полковник Стокс 5/14 Панджаб және 10-шы тау батареясы таңертең Крохта қорғаныс позицияларын дайындаумен айналысты, ал Стокс өзі Мурхедпен кеңесу үшін алға бақты. Мурхед Стоксқа Бетонгтан солтүстікке қарай 14 шақырым жерде батальонды қорғайтын позицияны дайындауға бұйрық берді. Стокс Крохта 5/14-ші Пунджабтың C (П.М.) ротасын (лейтенант C.E.N. Хопкинс Хуссон) қалдырып, қалған батальонымен және тау батареясымен 15 км-лік постқа қарай алға жылды, онда олар жаңа позициялар дайындады. НОК хабарлағандай, күні бұрын А ротасы көпірден өтіп, Етек позициясынан жапондық танктер мен жаяу әскердің келе жатқанын көрген. Субадар Шер Хан өз ротасын жолдың шығысындағы орманға орналастырып, екі алдыңғы танкты өтуге рұқсат берді. Олар өтіп кеткен соң Хан жауынгерлеріне жапондық жаяу әскерге шабуыл жасауға бұйрық берді. Хан бірден ауыр жарақат алды, бірақ жолдың жанында тізе бүгіп, өз адамдарын жігерлендіре берді, ал жапондықтар толық тәртіпсіздікке ұшырап, бірнеше құрбандықты қалдырды. Екі танк пен жаяу әскерден тұратын екінші топ көп ұзамай келді. Бірінші танк жараланған Субадарды басып, оны бірден өлтірді. Оның компаниясының қалған бөлігі келесі жарты сағат бойы қаһарлы шайқасты, көптеген зардап шекті, бірақ ашық жолда ұсталып, ақырында жойылып кетті. Тек бір офицер сегіз адаммен бірге қашып құтыла алды. Зардаптар көбейгенімен Мурхед дивизия штабының рұқсатымен Бетонға кері шегінуді шешті. Мурхед полковник Харрисонға (GSO 1) телефон соғып, бұйрық келгенше күте тұру керектігін айтты. Бетонға кері қашуға жазбаша рұқсат беруді Мюррей Лионның штаб-пәтерінен мотоциклмен хабаршы алып жүру керек болды.

12 желтоқсан

Батальон түн бойы ұстанымын сақтады, бірақ таңертең жапондықтардың батальонды шығыс және оңтүстіктен айналып өтуге тырысқаны анық болды. Көп ұзамай, сағат 07:00-де шығыс және оңтүстікке қарай шабуыл жасаған күштердің қолдауымен жапондықтардың ең күшті шабуылы басталды. Мурхед тез арада шегінуге тырысу керек деп шешті. Лейтенант Палмердің Сик компаниясы өздігінен қашып шығуға үлкерді, бірақ 30 адам қаза тапты, ал капитан Кассонның Догра компаниясы көп ұзамай толық қоршауға түсті. Кассон өзінің әскеріне жол ашу үшін күресуге бұйрық берді. Аз ғана аман қалғандар D ротасының позицияларына жетті. Аман қалғандар Кассон мен оның орынбасары, екінші лейтенант Франк Скайрм қолма-қол жекпе-жекте қаза тапқанын хабарлады. Капитан Гарри Кассон (Сен-Винсент аралынан) жоғалып, қаза болған деп есептелді. Шындығында, ол шайқастан аман қалған, бірақ бөлініп қалған. Ол келесі бес ай бойы орманда өмір сүрді және 1942 жылдың 24 сәуірінде тұтқынға түсті. Жапондықтардың айналып өту қаупі мен қатты артиллериялық атыс астында, Крохоль шегіне бастады. Полковник Мурхед мылтықпен қаруланып, аман қалған төрт Брен танкысының қатарында қалды. Олар келе жатқанда екі танкке снаряд тиді. Мурхед қалған екі Брен танкысына секірді, бірақ бұрын жараланған панджаби сарбазын құтқарып алды (Мурхед оны снаряд жарылған жолда жатқанын көрді, ол оған қоштасу ретінде шаршаған қолын көтерді. Ол танкыдан секіріп түсіп, оны иығына көтеріп, танкыға қайтып келді). Мурхед 12 желтоқсанда Бетонға дейін шайқасып шегінуге мәжбүр болды, онда олар лейтенант-полковник Стоукстің 5/14 Пенджаб бөлімінен өтті, ол бекініс қазып, қорғануға дайындалып жатқан. 3/16 Пенджаб бөлімі 350 офицер мен сарбаздан тұратын күшке дейін азайды. Жапондық барлаушылар қараңғыда 5/14 Пенджаб бөлімінің орналасқан жерін анықтап, түн бойы аумақты тексерді.

13 желтоқсан

13 желтоқсанда таңертең жапондықтар жеңіл танктер мен мотоатқыштармен шабуыл жасады. Бір жеңіл танк жойылды, ал бірнеше майдандық шабуылдар сәтсіз аяқталды. Жапондықтар әдеттегі жылдамдықтарымен Стокстің қанаттарына әскерлерін жылдам жеткізіп, оларды аралап өтті. 5/14-ші Панджаб полкі Кроға кері шегінуге мәжбүр болды, бұл оларға салыстырмалы түрде аз шығынмен аяқталды. Жапондықтар жергілікті түрмеден бұрынғы қарақшыны босатып жіберді, ол аймақты жақсы білген. Бетонг қайтадан басып алынды, ал Прайун басқаратын күштер жергілікті қытай халқына қарсы жазалау шараларын бастады, олардың Крохольге Ұлыбритания және Гоминьдан туларын бірге көтеріп құрмет көрсеткеніне сенді. Крохольге бағдар көрсету үшін өз қызметін ұсынған деген айыппен жергілікті үндістандықты тайлықтардың бір тобы іздеп тауып, қоршап алып, атып өлтірді.

Лаик

Басқа бір колонна, 1/8-ші Пунджабтан 200 жүк көлігімен әскерлерден және майор Э.Р. Эндрюстің басқаруымен 273-ші танкіге қарсы батареяның бір бөлімінен құралды. Бұл колонна Крохколмен бір уақытта Тай шекарасын кешіп өтті. 6-шы Үндістан Инфантерия Бригадасының командирі Бригадир Уильям Лейдің құрметіне Лайкөл деп аталған колонна 1941 жылғы 8 желтоқсанда сағат 17:30-да шекарадан өтіп, жауды мазақтау және тежеу мақсатымен Сонгхлаға қарай жылжыды. Лайкөл шекарадан солтүстікке қарай 16 шақырым жердегі Бан Садаоға қараңғыда жетіп, тоқтады және ауылдың солтүстігінде орналасты. Лайкөл полковник Саэкидің 5-ші дивизиясының барлау бөлімінен шыққан, 1-ші танк полкінің танк ротасымен бірге келген жапондық механикаландырылған колоннамен кездесті. Күштер танкілердің алдымен, толық шамдары жанған күйде тығыз қатармен жылжыды. Танкіге қарсы зеңбіректер екі алдыңғы танкты жойды, бірақ жапондық жаяу әскері жылдам түсіп, пунджабилердің қанаттарын айналып қоршауға кірісті. Лайкөл 11 желтоқсанда Кампонг Имамдағы бекініс арқылы кері шегінді, жол бойы екі көпірді қиратты және үшінші көпірді жартылай бұзды.

Қарулы пойыз

Соңғы колонна – 30 адамнан тұратын 2/16-шы Пәнджаб полкінің әскери қызметшілері мен бірнеше инженерлерден құралған бронепоезд болды, олар Перлистегі Паданг-Бесардан Таиландқа қарай ілгеріледі. Бұл бронепоезд Таиландтың оңтүстігіндегі Кхлонг Нгаеге жетіп, 60 метрлік (200 футтық) көпірді сәтті қиратқаннан кейін Паданг-Бесарға қайта шегінді.