Кіріспе
Сутегін жоғалтуға байланысты химиялық реакция. Химияда дегидрогендеу – әдетте органикалық молекуладан сутегінің алынуын қамтитын химиялық реакция. Бұл гидрогенацияның кері процесі. Дегидрогендеу пайдалы реакция ретінде де, маңызды проблема ретінде де үлкен рөл атқарады. Ең қарапайым түрінде, бұл салыстырмалы түрде инертті және арзан алкандарды реактивті және құнды олефиндерге айналдырудың тиімді жолы. Алкендер альдегидтердің (RCHO), спирттердің (ROH), полимерлердің және ароматтық заттардың алдындағы заттары болып табылады. Проблемалық реакция ретінде, көптеген катализаторлардың заластануы мен белсенділігін жоғалтуы кокс пайда болуынан туындайды, ол органикалық субстраттардың дегидрогендік полимерленуі болып табылады. Дегидрогендеуді катализдейтін ферменттер дегидрогеназалар деп аталады.
In chemistry, dehydrogenation is a chemical reaction that involves the removal of hydrogen, usually from an organic molecule. It is the reverse of hydrogenation. Dehydrogenation is important, both as a useful reaction and a serious problem. At its simplest, it's a useful way of converting alkanes, which are relatively inert and thus low valued, to olefins, which are reactive and thus more valuable. Alkenes are precursors to aldehydes (|R\sCH\dO), alcohols (|R\sOH), polymers, and aromatics. As a problematic reaction, the fouling and inactivation of many catalysts arises via coking, which is the dehydrogenative polymerization of organic substrates. Enzymes that catalyze dehydrogenation are called dehydrogenases.
Басқа алкендер
Крекинг процестері, әсіресе сұйық катализдік крекинг және бумен крекинг парафиндерден жоғары тазалықтағы моноолефиндерді шығарады. Типтік жұмыс жағдайларында 500 °C температурада хром (III) оксиді катализаторы қолданылады. Негізгі өнімдер – пропилен, бутендер, изопентан және т.б. Бұл қарапайым қосылыстар полимерлерді және бензинге қосылатын заттарды синтездеу үшін маңызды шикізат болып табылады.
Біртекті каталитикалық жолдар
Органикалық қосылыстар үшін түрлі дегидрогендеу процестері сипатталған. Бұл дегидрогендеулер құрылымдық органикалық химиялық заттарды синтездеуде маңызды. Мұндай реакциялар көбінесе көшу металдарының катализаторларын қолданады. Функционалданбаған алкандардың дегидрогендеуі гомогенді катализ арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Атап айтқанда, қыспақ кешендері бұл реакция үшін өте белсенді.
Стойхиометриялық процестер
Аминдерді нитрилдерге дейін дегидрогендеуді йод пентафториді сияқты әртүрлі реагенттерді қолдану арқылы жүзеге асыруға болады. Типикалық ароматизацияда алты мүшелі алициклді сақиналар, мысалы, циклогексен, сутекті қабылдағыштардың қатысуымен ароматизацияланады. Күкірт және селен элементтері бұл процесті ынталандырады. Зертханалық жағдайда, әсіресе 2,3-дихлор-5,6-дициано-1,4-бензохинон (DDQ) кинондары тиімді.
In typical aromatization, six membered alicyclic rings, e. g. cyclohexene, can be aromatized in the presence of hydrogenation acceptors. The elements sulfur and selenium promote this process. On the laboratory scale, quinones, especially 2,3 dichloro 5,6 dicyano 1,4 benzoquinone (DDQ) are effective.