Кіріспе
Атея (ағылш. Athea, /ae/'t/ei/ aTAY; немесе Áth Té) – Ирландияның Лимерик графтығының батысындағы ауыл. Атеяда рим-католик шіркеуі бар, және ол Атея приходінің орталығы болып табылады, ол бірнеше жақын жердегі шағын елді мекендерді қамтиды.
Athea (/ae//'//t//ei/ aTAY; or Áth Té) is a village in west County Limerick, Ireland. Athea has a Roman Catholic church, and is the centre for the parish of Athea, which encompasses several nearby townlands.
Тарих
Қоғам ауыл шаруашылығына тәуелді болды және жергілікті сауданың орталығы ретінде қызмет еткен кремхана өзенге жақын салынды. Жастар санының артуына байланысты кремхананың жанында бастауыш мектеп салынды. Уақыт өте келе, Атея ауылының қалыптасуына негіз болған басты жол бойында коттедждер мен шеберханалар салынып, орналасты. Жаңа жергілікті жолдар көршілес Мойванеге, сондай-ақ негізгі Листовелл-Лимерик және Глин-Аббифейл жолдарына салынды. Өзен негізгі су көзі болды, сонымен қатар дренаж жүйесі ретінде де пайдаланылды. Қылмыстық заңдарға сәйкес, католиктерге дінін ұстануға тыйым салынды, ал Атеяда алғашқы шіркеу 19 ғасырдың басында ғана салынды. Осыған дейін жергілікті тұрғындар әр жексенбі күні ауылдың шығысындағы "құдайдың тасы" деп аталатын жартасқа жиналатын.
Топография
Атея Гейли өзенінің жанында және R523 (Ренс – Листовел) және R524 (Глин – Аббифеель) аймақтық жолдарының тоғысында орналасқан. Ол Лимерик/Керри шекарасынан шығысқа қарай 3 шақырым қашықтықта, Батыс Лимериктің төбелерінде жатыр. Оның ең биік нүктесі Парканна елді мекенінде, теңіз деңгейінен 220 метр биіктікте, айналасындағы қалалар мен округтерді көруге болады. Гейли өзені үлкен Фейл өзеніне құятын саласы болып табылады. Атауы ирланд тіліндегі "Abhainn na Gáile" – "Гейль өзені" деген сөзден шыққан, бұл өзеннің жағасында өмір сүрген тайпаның аты. Өзен арқылы екі көпір салынған: R523/R524 қиылысындағы көпір ауылдың шығысында, ал Барри көпірі ауылдан солтүстік-батысқа қарай 2 шақырым жерде орналасқан. Атея 2005, 2008, 2009 және 2015 жылдары Гейли өзені тасыған кезде бірнеше жыл бойы зардап шекті және қиындықтарға тап болды. Мәселені шешу үшін ұсыныстар мен қаржыландыру туралы мәселе бірнеше жыл бойы талқыланды, ал 2019 жылдың қазан айында Лимерик округі кеңесі су тасқынынан қорғау схемасын "бағалау, әзірлеу және жобалау" үшін азаматтық инженериялық консалтингтік фирманы тағайындады.
Сайлау учаскесі
Атея Лимерик-Вест сайлау округінде орналасқан; приходтың өзі екі сайлау аймағына бөлінеді – Ньюкасл-Вест сайлау аймағы (көбінесе Гейли өзенінің оңтүстігінде) және Раткил сайлау аймағы (өзеннің солтүстігінде), олар негізінен жергілікті сайлауларда қолданылады. Еуропалық деңгейде Атея Ирландияның Оңтүстік сайлау округіне кіреді. Сайлау уақытында мектеп дауыс беру пункты ретінде пайдаланылады.
Құрылыс мұрасы
Колберт көшесі мен Далтон көшесі – ауылдың басты көшелері. Әулие Варфоломей шіркеуі Колберт көшесінде орналасқан, ал ауылда екі зират бар: ауыл шетіндегі Holy Cross және Темплтеадағы "Ескі зират", ол бір шақырымнан астам қашықтықта жатыр.
Кон Колберт ескерткіш залы
1974 жылдың қаңтарында Эрскин Хамильтон Чайлдерс ашқан Кон Колберт еске алу залы 1916 жылғы Пасха көтерілісінің атқыланған көшбасшыларының бірінің құрметіне аталған. Зал отырыстар, спорттық жарыстар және басқа да жиындар үшін пайдаланылады. Ашылғаннан бері оған спорт кешені қосылды. Бұл жаңартуға кеткен шығын 1 миллион евроға жуықтап, қайырымдылық көмегі, мемлекеттік гранттар және басқа да қаржы жинау іс-шараларына қарамастан, қоғамдық зал комитеті әлі де үлкен (бірақ азайып келе жатқан) қарызға тап болды.
Иоанн Павел II көпіршігі
Атеяның жалғыз жаяу жүргіншілер көпірі 2005 жылы Лимерик епискобы Донал Мюррей тарапынан ашылды. Көпір қаланың басты көшесінің шығыс жағындағы ескі көпірдің қасында орналасқан. Жергілікті мектеп оқушылары үшін, қарбалас көпірден өту қауіпті болғандықтан, осы көпірді салу туралы ұсыныс көп жыл бойы көтеріліп келді, себебі көпірді көліктермен бөлісу денсаулық және қауіпсіздік үшін қауіпті деп есептелді. Көпірдің ені 2 метр, ал ұзындығы 11 метрді құрайды. Бұл жобаны Athea Community Council Ltd. тапсырыс берді, олар 260 000 евро жинады. "Бақытты сандар" жеребелерінің арқасында қарыз 27 000 евроға дейін төмендетілді, бұл жеребелер сенбі күндері кешке өткізіледі.
Қасиетті Бартоломей шіркеуі
Бартоломей қасиетті католик шіркеуі қаланың басты көшесінде орналасқан және 1832 жылы салынған. 1862 жылы және 1980 жылдары жаңартылған. Шіркеудің мұнарасы ауылға келетін барлық жолдардан көрінеді.
Ескерткіштер
Жоғарғы Атеяда орналасқан Голд монументі, Ұлы ашаршылық кезінде жалға төлей алмаған тұрғындарды үйден шығармаған жер иесі Джеймс Голдты еске алады. 1863 жылы орнатылған ескерткіш 4 метрлік кельт кресінен тұрады және ол Листовелге баратын жолдың жанында орналасқан. "Аяқтар" деп әдетте аталатын Олимпиада мүсіні, Атеядан шыққан екі ирланд олимпиада жүлдегері – Тим Ахарн мен Дэн Ахарнға арналған ескерткіш. Тим Ахарн 1908 жылғы Олимпиадада үш қадаммен секіруде алтын медаль жеңіп алды, ал оның кіші інісі Дэн Ахарн 1909 жылы әлемдік рекордты орнатқанымен белгілі. Мүсінде қанаттары жазылған екі алтын аяқ бейнеленген.
Оқиғалар
Жыл сайын жаз айларында Vintage Rally, TradFéile және Athea Motorcycle Road Race сияқты ірі шаралар өтіледі. Солардың ішіндегі Атея мотоцикл жол жарыстары екі күндік шара болып, маусым айының соңында сенбі және жексенбі күндері өтеді. 2007 жылы Gardaí мәліметтері бойынша, бұл жарысқа шамамен 18 000 адам келген. Мартин Финнеган және Уильям Данлоп сияқты белгілі гонщиктер бұрын осы жарысқа қатысқан. Әдетте, мерекеге бір апта бұрын ауылға көңіл көтеру жәрмеңкесі ұйымдастырылады.
Парктер
"Алыптың бағы" – Темпелтеядағы Естелік залдан Қасиетті Крест зиратына дейінгі жол. Оның аты қайтыс болған анасын иығында көтеріп жерлеуге алып бара жатқан туралы аңызбен байланысты. "Алыптың бағы" Афиа ауылына және ауылдың оңтүстік-батысындағы төбелер мен өзенге қарап тұрады.
Медиа
"Атея және аудан жаңалықтары" бюллетенін жергілікті баспа компаниясы Cáirde Dúchais апта сайын жариялайды. Онда жергілікті жазушылардың және өзекті оқиғалар туралы мақалалар жарияланады. Бұл бюллетеньде сонымен қатар Нокдаун, Карригкерри және Эббифиле көршілес қалалар мен ауылдар туралы да мақалалар бар. "The Weekly Observer" газеті Батыс Лимериктің көп бөлігіндегі қалаларға арналған мақалаларды қамтиды және "Атея хабарлары" деген бөлімі бар, соның арқасында бұл газет Атеядағы әр үйге таралды.
Спорт
Athea GAA (Áth an tSléibhe CLG) – жергілікті Гейллік спорттық қауымдастық клубы, оның командасының түстері – қоңыр және ақ. Клуб Темплтеада, R523 тас жолындағы ауылдан шығысқа қарай 1 км жерде орналасқан. Атея кредиттік кооперативі – клубтың негізгі демеушісі. Атея Юнайтед Атлетик Футбол Клубы – жергілікті футбол клубы. Ол 2000 жылы жаңа орынға көшірілді, ал клуб үйі Глин жолындағы (R524) Төменгі Дирренде орналасқан. Атея Блейзерс баскетбол клубы 2005 жылы құрылды және оның базасы Кон Колберт еске алу залында орналасқан. Аймақта балық аулау да жүргізіледі.
Демография
2016 жылғы санақта ауылдың халқы 369 адамды құрады. Бүгінгі күні ғимаратта әр сыныпта дәретханасы бар бес сынып, директордің кабинеті, хатшының кабинеті, кітапхана, компьютер кабинеті және балабақша орналасқан. Мектепті Атея ұлттық мектеп басқармасы басқарады. Атеяда жоғары сыныптарға арналған мектептер болмаса да, жақын жердегі Аббифейл (Сент-Ита, Сент-Жозеф және Аббифейл кәсіптік училищесі) және Тарберт (Тарберт кешенді мектебі) орта мектептеріне автобуспен баруға мүмкіндік бар.
Көлік
Лимерик-Трали автобусы әр сәрсенбі күні Атея арқылы қатынайды. Жергілікті такси қызметтері де қолжетімді. Атеяға ең жақын теміржол станциялары – Лимерик қаласындағы Колберт станциясы және Корк округіндегі Шарлевилл станциялары.