Кіріспе

Слейн – Ирландиядағы Мит округіндегі ауыл. Ауыл Бойн өзенінің сол жағалауындағы тік беткейде, N2 (Дублин-Монахан тас жолы) және N51 (Дрогеда-Наван тас жолы) торабында орналасқан. 2022 жылғы халық санауы бойынша Слейннің халқы 1445 адамды құрады. Ауыл орталығында сондай-ақ "Галлоус төбесі" бар, оның етегінде қазіргі "Слейн Кредиттік Одағы" орналасқан. Бұл төбе 1798 жылғы көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін тәуелсіздік үшін одан әрі наразылықтарды тоқтату мақсатында, онда Біріккен ирландтар аспанға тігіліп өлтірілгендіктен осылай аталып кеткен. 2007 жылы Мит округі кеңесі Слейн ауылы мен диірменді архитектуралық ескерткіштерді сақтау аймақтары деп танып, оларды қорғауды ұсынды.

Халық саны мен демографиялық көрсеткіштері

1996 және 2016 жылдар арасындағы 20 жыл ішінде Слейн халқы екі есеге өсіп, 699-дан 1369 адамға жетті. 2006 жылғы санақ мәліметтері бойынша Слейнде 1099 адам тұрды, ал 2002 жылы бұл көрсеткіш 823 адамды құрады. 2006 жылы ауыл мен оны қоршаған ауылдық жерлердің халқы 1587 адамды құрады, бұл 2002 жылғы 1336 адамнан көп. 2016 жылғы санаққа сәйкес, жұмысқа немесе оқуға барушылардың 77% (854 респонденттің 658-і) жолға 1 сағаттан аз уақыт жұмсайды.

Слан төбесі

Ауылдың солтүстігінде Слейн төбесі көтеріледі, ол айналасына қарағанда биік тұрады. Төбе басында бірнеше тарихи орындар орналасқан. Метрикалық Диндшенхас, бардтық өлеңдер жинағында, ежелгі Фир Болг патшасы Слайне мак Деланың Дрюим Фуар деп аталған жерде, оның есімімен Думха Слайне деп аталған жерге жерленгені айтылады. Төбенің батыс жағында жасанды үйінді бар. Бұл төбе христиандық аббаттық орын ретінде таңдалған болуы мүмкін, себебі онда Туата Де Дананның қасиетті орны болған, оның қалдықтары қабір ауласындағы екі тік тас болуы мүмкін. Мюрчу мокку Махтени, өте мифологиялық VII ғасырлық Патрик өмірінде, 433 жылы Тара төбесінде мейрам оты жанып тұрғанда, басқа оттарды тыйым салған Жоғары Король Лаоирге қарсы тұрып, осы төбеде Пасха отын жақты дегенді айтады. Тарихшылар мен археологтар Мюрчудың отты басқа жерден Слейнге көшіргенін келіседі. Слейн төбесінен Тара төбесін көруге болады, ол шамамен алғанда алыс емес. Мюрчудың айтуынша, Лаоир Патриктің берілгендігіне қатты әсер еткендіктен, оның қарсылығына қарамастан (немесе, мүмкін, соның арқасында), оған Ирландияда миссионерлік жұмысын жалғастыруға рұқсат берді. Патриктің Слейн епископын, Әулие Эркді тағайындағанына көбірек сенім бар. Слейн төбесі Әулие Патриктен кейін көп ғасырлар бойы дін мен білім орталығы болып қала берді. Төрт Мастердің жылнамасында 948 жылы «Слейннің қоңырау мұнарасы (ирландтық дөңгелек мұнара) шетелдіктермен (викингтермен) бірге, оның ішіндегі қасиетті заттарымен және көрнекті тұлғаларымен, Слейннің оқырманы Кейнэйрмен, әулиенің жезтауымен және барлық қоңыраулардың ең жақсысы болған қоңыраумен бірге өртенді» деп жазылған. Бүгінде мұнарадан ештеңе қалмады, бірақ төбе басында монастырь шіркеуі мен колледжінің қираған қалдықтарын көруге болады. Слейн монастырының 1512 жылы қайта жаңартылғаны белгілі. Қираған ғимараттардың арасында ерте готикалық стильдегі биік мұнара бар. Монастырь 1723 жылы тасталып кетті. Колледж мен монастырь шіркеуінен шамамен 150 метр батысқа қарай, ағаштардың арасында XII ғасырлық Норман моттасы мен бейлісінің тік беткейлі қалдықтары жатыр, оны 1170 жылдары Ричард Флеминг салған. Бұл Слейннің барондары, Флемингтердің ордасы болды. Флемингтер Бойн өзенінің сол жағалауындағы қамалға көшіп кетті, қазіргі Слейн қамалының орнында. Флемингтер XII ғасырдан XVII ғасырға дейін Слейннің иелері болды, содан кейін Уильямдық конфискация кезінде Конингем отбасы оларды Слейннің иелері ретінде алмастырды.

Слан қамалы

Слейн қамалы ауыл орталығынан өзен бойымен жоғары қарай орналасқан. Қамал аумағында, өзен жанында ежелгі құдық бар. Ирландия мифологиясында (әсіресе Cath Maigh Tuireadh еңбегінде айтылғандай) Диан Чехт құдықты баталаған, соның арқасында Туатха Де Дананн одан тазаланып, жазылуға мүмкіндік алған, барлық жараларды емдейді, бірақ бас кесуден құтылу мүмкін емес деп есептелген. Бірақ, Ирландияға христиан діні келгеннен кейін, және христиандық көзқараспен пұтқа табынушылық орындарын жаңарту саясаты қолға алынғаннан соң, құдық енді «Біздің Анамыздың құдығы» деп белгіленді. Әр тамыз айында Мария Легионы осы қасиетті орынға қажылыққа келеді. 1981 жылдан бері қамал аумағында ірі рок-концерттер өтіп келеді. Сондай-ақ, Слейн қамалының (демесне) аумағында Сент-Эрк шөлдігінің қираған қалдықтары бар. Ол 15-16 ғасырлардың соңында салынған шіркеуден және одан бұрынғы тұрғын үйден тұрады. Оны 1797 жылы салынған, сол атаумен аталатын Ирландияның Киелі Патрик шіркеуімен шатастырмау керек, ол қаланың басты көшесінде орналасқан ("M. DCC. XCVII" деп жазылған). 2009 жылы «Slane Castle Whiskey» бөтелкеге құйылып, таңбаланды – бұл Ноэль Суини жасаған, аралас виски, ол Дундалктан тыс, Кули таулық дистилляция зауытында өндірілді. Меншік иесінің өзгеруіне байланысты Кули дистилляция зауыты одан әрі ынтымақтастықтан бас тартты. Дистилляция зауытында өндіріледі деп жоспарланған виски 2018 жылдан бері «SLANE Irish Whiskey» таңбасымен, «Slane» деген жер атымен шығарылады, қазір бұл тіркелген сауда белгісі, және «Slane Castle Irish Whiskey Limited» иесінің құқығында, бірақ бұл мәселе дау тудырып отыр.

Шалғынды диірмен

1760 жылдары Бойн навигациясы Слейн мен Олдбридж арасында, шамамен өзен бойымен ашылды. Бұл Бойн өзенін Слейннен Дрогеда портына дейін шағын қайықтармен жүзуге мүмкіндік берген каналдар жүйесі еді. Навигацияның бір бөлігі болып табылатын канал Слейннің оңтүстік жағалауында өзенге параллель орналасқан. Бұл құрылысқа инженер Дэвид Джеб жетекшілік етті. Слейнге дейін навигация ашылғаннан кейін, Джебб өзі Слейнде ұн диірменін салды. Слейн диірмені Бойн өзенінің солтүстік жағалауында, N2 көпірінің қасында орналасқан. Диірмен бес қабаттан тұратын тас ғимарат. 1766 жылы құрылысы аяқталған кезде, ол Ирландиядағы ең ірі ұн диірмені болды. Бойн өзенінің суы бес қабатты ғимараттың астынан өтетін бөгет арқылы бағытталды, бұл сумен жұмыс істейтін диірменге 1870 жылдарға дейін ұн ұнтақтауға мүмкіндік берді, содан кейін роликті диірмендер бұрынғы тас диірмендердің орнын басты. Кейін диірмен ғимараты киім-кешек үшін ирланд зығырын өңдеуге пайдаланылды. Тоқыма өнеркәсібіндегі бәсекелестік күшейгендіктен, диірмен біріншілік өндірістен екіншілік, дайын өнімдерге көшуге бағытталды. Осы мақсатта, жұмыс күшінің көп бөлігі 20 ғасырдың ортасында "жаңа диірменге" көшірілді, онда ұзын электр тоқыма станоктары орналастырылды. Екі диірменді бөліп тұратын орманды кесіп өтетін бетонды жол да қызметкерлерді жылдам алмастыру үшін салынды. Алғашқыда "ескі диірмен" болған, сумен жұмыс істейтін диірмен, өзен арнасындағы төменгі басқыш гидроэлектр станциясына айналдырылды. Оның операторлары ондаған жылдар бойы ESB-ден төлемдер алды, бірақ кейін станция тоқырап қалды. 20 ғасырдың соңында екі диірмен де Батыс Еуропаның тоқыма өнеркәсібіндегі көптеген зауыттардың тағдырын бөлісті: сұранысқа сай, ерекше дизайнды жасаудағы сәтсіздіктер, жеткізу тізбегін толық интеграциялаған компаниялардың бәсекесі, заманауи ауа реактивті тоқыма станоктарына жаңарту қажеттілігі және алыс Шығыстағы арзан еңбекақы "жаңа диірменнің" де тоқыма өнеркәсібінен, бұл өнеркәсіп Слейндегі негізгі жұмыс беруші болғаннан, көтерілуіне себеп болды.

Слан көпірі

N2 жолы ауылдың оңтүстігінде Бойн өзенін кесіп өтеді. Жол ауылдан тік төбеден төмен түсіп, 14 ғасырдағы көпірге қарай дерлік тоқсан градусқа бұрылады. Слейн ауылына қарай жоғары көтерілгенде, жолдың оң жағындағы қабырғада бірнеше кішкентай ақ кресттерді көруге болады, олардың әрқайсысы осы жол учаскесінде болған қазаны білдіреді. Апаттардың көпшілігі ауыр жүк көліктерінің қатысуымен болды, олар төбеден жылдамдық алғаннан кейін, өткір бұрылысты жасау үшін жеткілікті түрде баяулай алмады. Мейт округі кеңесі мен Ұлттық жолдар басқармасы жылдар бойы көпірге жақын бұрылысты қауіпсіз ету үшін бірнеше жол қозғалысын реттеу шараларын енгізді. Оларға жүк көліктері мен жеңіл автокөліктерге арналған бөлек жол сигналдары, сондай-ақ ауыл ішіндегі жылдамдық шегі 30 км/сағ кіреді. Бұл шаралар енгізілгеннен кейін, қазааткерлік жағдайлар тоқтады. M1 тас жолының ашылуы ауылдан ауыр жүк көліктерін аудармалап, қозғалысты азайтады деп үміттенілді, бірақ көптеген ауыр жүк көліктері әлі де N2 (сонымен қатар Слейн көпірі) арқылы жүреді, M1 көпірінен өту үшін төлем жасаудан жалтармақ болады. 2012 жылы An Bord Pleanála жақын жердегі Ньюгрейндж ескерткішіне байланысты мұралық мәселелерге байланысты Слейннің 3,5 км айналма жолына рұқсат бермеді. An Bord Pleanála ұсынылған жол ЮНЕСКО-ның Ньюгрейндж нысанының "көрініс аймағында" екенін, балама маршрут болмаса ғана мақұлдау қарастырылатынын мәлімдеді. Көпір әрдайым трагедия ошағы болған жоқ. 1969 жылдың 18 мамырындағы кеш көптеген жергілікті тұрғындар үшін жақсы есте қалады. Бушмиллс және арпа вискисімен толы жүк көлігі Антримнен Дублинге келе жатқанда, төбеден төмен түскенде тежегіштері бұзылып, көпірдің қабырғасынан шамамен 3 метр төмен өзенге құлап түсті. Жүргізуші аман қалды және ауруханаға жеткізілді, бірақ барлық виски өзеннің түбіне шашырап кетті. Слейн қаласының көптеген тұрғындары оқиға орнына тез жетті, түн ортасында жүк машиналары мен фургонтар апаттан қашып кеткенін көрді. Кейін бірнеше сот ісі болды, бірақ алынған вискинің нақты мөлшері әлі күнге дейін Бушмиллс басшылығына және, мүмкін, талапты қараған сақтандыру компаниясына ғана белгілі. Келесі күні бес ирланд суға түсушісі, Брайан Кусак, Шон Шеридан, Джо Мюррей, Фергус МакКенна және Шон Донохо келді. Слейн жергілікті тұрғындары әлі де бөтелкелерді іздеп жүргенде, олар барлығы 408 бөтелке жинады. Сол кездегі Слейннің жергілікті қасабы төрт жылдан кейін де Бушмиллс вискиін ішуде болған.

Слейн маңы

Слейннің айналасында көптеген тарихи орындар бар. Бру-на-Боинне неолиттік камералы қабірлер кешені Бойн өзенінде, ауылдан төмен ағыста орналасқан. Оған шамамен б.з.д. 3200 жылы салынған Ньюгрейндж (Newgrange) деп аталатын дәліздік қабір кіреді. Ескі диірменнен өзен арғы бетінде Феннор шіркеуі мен оның зиратының жанындағы Феннор қамалы/мұнара үйінің қираған қалдықтары тұр. 12 ғасырда салынған Декстер қамалының қираған қалдықтары Слейн қамалынан шамамен 2 километр (1.3 миль) батысқа қарай орналасқан және ол да Бойн өзенінің жағасына жақын орналасқан. Осы қамалдың қалай болғанын көрсететін 18 ғасырдың суреттері мен акварелі Ирландия Ұлттық кітапханасында сақтаулы. Дрогеда қаласы және Платин тас карьерінің жанындағы аймақтар сияқты, Слейннің төбелерінде де қазір өсіп кеткен әк пештері шашырап жатыр, олардың ең көрінетіні ауылдағы жалғыз сервистік станцияның артында және Ледвидж Коттеджінің жанында орналасқан. Роснари диірмені және оның қасындағы Шила на Гиг, ауа райынан қорғау үшін ішке алынған тас мүсіні, иесінің рұқсатымен Джордждың Шатыр көшесіндегі кондитерлік дүкенінде көруге болады. Бойн шайқасы болған орын Слейннің шығысына қарай, өзен бойында орналасқан.

Көлік

Bus Éireann 190 маршруты Slane-ді Drogheda, Navan, Trim, Mullingar және Athlone қалаларымен байланыстырады. Navan, Trim және Drogheda қалаларына сағатына бір рет, ал Athlone қаласына екі сағат сайын автобус қатынайды. 2013 жылдың қараша айында Duleek қаласына бағытталған автобус тоқтатылды. Collins Coaches Slane-ді Dublin, Collon, Ardee және Carrickmacross қалаларымен байланыстыратын маршрутты, Ballybay қаласына және одан бір рет сапармен жүзеге асырады. McConnons да күніне бірнеше рет Slane қаласына қызмет көрсетеді. 2013 жылдың қараша айында тек жексенбі күндері ғана жүретін Bus Éireann 177 маршруты, Monaghan-Dublin бағытында Slane арқылы бір рет сапар жасау мүмкіндігін ұсынды, ол да тоқтатылды.

Слан жергілікті сайлау округі

Слейн – сонымен қатар Лобинстауннан Ирландия теңізіне дейінгі шығыс Мит округінің кең аумағын қамтитын жергілікті сайлау аймағының атауы. Бұл аймаққа қазіргі Слейннен үлкен, бірақ одан ескі емес Дулик, Стамуллен сияқты басқа да қалалар, сондай-ақ Мит округіне жататын Дрогеда маңының бір бөлігі кіреді. 2006 жылы Слейн жергілікті сайлау округінің халқы 32 126 адамды құрады.

"Slane" сауда белгісі туралы дау

"Slane Castle Whiskey" компаниясы 2015 жылы "Slane" жер атын сауда белгісі ретінде тіркеу үшін Еуропалық Одақтың Интеллектуалдық меншік кеңсесіне және АҚШ-тың Патент және сауда белгісі кеңсесіне өтініш берді. Бұл тіркеу туралы мәлімдеме, ауылдағы бір кәсіпорны "Slane" атауын өз атауында пайдалануға ниеттенгеніне, бірақ оған рұқсат берілмегенін білгеннен кейін жария болды. Дау-дамайдың мәні, бұл өтініш алкогольдік өнімдермен ғана шектелмей, тауарлар мен қызметтердің кең спектрін қамтуға бағытталған, нәтижесінде сауда белгісінің иелері басқа да көптеген санаттарды бақылай алады. Аталған атау бойынша қарапайым интернет-іздестіру жүргізілмегендіктен, "Slane" сауда белгісін тіркеуге жасалған әрекет 2015 жылы қабылданбады, себебі интернет-іздестіру көрсеткендей, бұл сөз бір мезгілде жердің аты және "Slane" атауын ұзақ жылдар бойы өз атауының бір бөлігі ретінде пайдаланатын жергілікті кәсіпорындар бар екендігі анықталды.