Кіріспе
Pitié Salpêtrière University Hospital) - Париждің 13-ші округінде орналасқан қайырымдылық ауруханасы. Ол Assistance Publique – Hôpitaux de Paris жүйесінің бөлігі және Сорбонна университетінің оқу ауруханасы болып табылады.
Тарих
Сальпетриер бастапқыда оқ-дәрі зауыты болды (тұздық оқ-дәрінің құрамына кіреді), бірақ 1656 жылы XIV Людовиктің бұйрығымен ол Париждің кедей әйелдері үшін хосписке айналдырылды, ол Париждің жалпы ауруханасының бір бөлігі болды. Бұл негізгі хосписке білім алу мүмкіндігі шектеулі, психикалық аурулары бар немесе эпилепсиямен ауыратын, сондай-ақ кедей әйелдерге арналған. 1657 жылы ол Pitié хосписімен біріктірілді, ол қаңғыбас балалар мен жетімдерге арналған. Балалар хосписке және әскери киімге арналған жаймаларды жасады. 1663-1673 жылдар аралығында Пити-Сальпетриер хосписіндегі 240 әйел Американы қоныстандыру және Жаңа Францияны құру миссиясына жіберілді. Олар он жыл ішінде "Патшаның қыздары" деп аталған 768 қыздың қатарында болды. Сальпетриер Луи Ле Воның қолдауымен Либераль Бруанның сәулеттік жобалары үшін жоғары бағаланды. Оның қайта құру жұмыстары 1669 жылы аяқталды. 1684 жылы осы жерге 300 сотталған жезөкшеге арналған әйелдер түрмесі қосылды. Ол тұтқындарға өмір сүрудің аянышты жағдайларын ұсынды. Революция қарсаңында Пити Сальпетриер хосписі әлемдегі ең ірі хосписке айналды, онда 10 000 "науқас" және 300-ден астам тұтқын болды. Француз революциясына дейін Сальпетриерде медициналық функция болмады: науқастар Hôtel Dieu ауруханасына жіберілді. 1792 жылғы қыркүйектегі қырғын кезінде Сальпетриерге 3/4 қыркүйек күні түнде Фобур Сен-Марсельдің кедей жұмысшылар ауданынан келген көтерілісшілер шабуыл жасады, олар тұтқынға алынған тұтқындарды босатуды мақсат етті. 134 жезөкше босатылды; жиырма бес әйелге сәттілік келмеді және олардың кейбіреулері тіпті тізбектерімен бірге көшеге сүйреліп, өлтірілді. XVIII ғасырдың соңында психикалық ауруларды емдеудегі алғашқы гуманитарлық реформаларды Энциклопедистердің досы Филипп Пинель (1745-1826) бастады. Пинельдің ақылсыздықты азат етуші ретіндегі танымал бейнесін 1876 жылы Тони Роберт Флюри жасады. Пинельдің мүсіндік ескерткіші Мари Кюри алаңындағы бас кіреберіс алдында орналасқан. 1794 жылы Пинель Сальпетриердің бас дәрігері болды, ол 200 төсектік емхананы басқарды, онда кедей әйелдердің өте аз бөлігі болды. Оның орнын 1817 жылдан бастап Францияда психиатрия бойынша алғашқы жүйелі дәрістер оқыған және 1838 жылдың 30 маусымында ақылдан адасу туралы заңның бас сәулетшісі болған Жан Этьен Доминик Эсквирол (1772-1840) басқарды. Эскиролдан кейін Этьен Паризе болды; ал 1831 жылдан 1867 жылға дейін хоспистің шеф-дәрігері Жан Пьер Фальре (1794-1870) болды, ол биполярлық бұзылыс және фолия а дуэ туралы білімімізге үлкен үлес қосты. 1842 жылдан бастап 30 жылдан астам уақыт өткен соң қайтыс болғанға дейін Сальпетриердің тұрақты қонағы Булоньеден Гвиаум Бенджамин Дюшен (1806-1875) болды. Булоньнен шыққан қарапайым провинциялық теңізшілер отбасынан шыққан Дюшен XIX ғасырдың ең көрнекті медицина ғалымдарының біріне айналды. Ол ауруханада ешқашан жоғары лауазымды қызмет атқармаса да, Дюшен неврологиялық науқастарды мұқият бақылады және жаңа диагностикалық әдістерді қолданды. Дюшеннің клиникалық ғылымы электр, фотография және психологияның техникалық тоғысында тұрды, оның жоғары бағаланған "De l'électrisation localisée" атласымен байланысты "Album de photographies pathologiques" (1855, 1862) еңбектерінде көрсетілген. Оның есімі ол сипаттаған миопатияларда, сондай-ақ оның 1862 жылғы шедеврі "Адам физиономиясының механизмі" еңбегінде сақталған, оны Чарльз Дарвин өзінің "Адам және жануарлар эмоцияларының көрінісі" (1872) еңбегін дайындауда кеңінен пайдаланды. Дюшеннің соңғы маңызды еңбегі (1867 жылы жарық көрген) жануарлардың қозғалысын зерттеуге арналған. Ол ешқашан Ғылым академиясына сайланбады. Кейін Жан Мартин Шарко (1825-1893) кафедраны басқарған кезде Сальпетриер нейропсихиатриялық оқыту орталығы ретінде танымал болды, оны 1887 жылы Андре Бруйе "Сальпетриердегі клиникалық сабақ" картинасында бейнеледі. Өзінің лекцияларында және демонстрацияларында, "сейсенбілік сабақтарда" Шарко неврологиялық тексеруді жүйелендірді, қазіргі клиникалық неврологияның аумағын картаға түсірді және оның психологиялық стреспен байланысын зерттеді. Шарко истерия еркектерде де кездесе алатынын ("травматикалық истерия") айтқанмен, ол Луиза Августин Глейз және Мари Виттманмен бірге өткізген демонстрациялары үшін есімдері сақталды. Шарко сонымен қатар Дюшеннен көп нәрсені сіңіріп алған (оған ол жиі "моя ұстазым, Дюшен" деп атаған) және оның Сальпетриердің палаталарындағы оқыту қызметі көптеген аурулардың табиғи тарихын түсіндіруге көмектесті, соның ішінде нейросифилис, эпилепсия және инсульт. Шарко паралич агитанс туралы талқылау барысында Джеймс Паркинсонның 1817 жылғы сипаттамасына назар салды және оны Паркинсон ауруы деп атауды ұсынды. 1882 жылы Шарконың ынтасымен Альберт Лонде Сальпетриерде фотография бөлімін құрды, ол Жорж Жилль де ла Туреттпен бірлесіп 1888 жылғы "Nouvelle Iconographie de la Salpêtrière" еңбегін жасады. Әлемнің түкпір-түкпірінен студенттер Шарконың клиникалық демонстрацияларын көруге келді: олардың арасында 1885 жылы 29 жасар Зигмунд Фрейд болды, ол Шарконың лекцияларын неміс тіліне аударды және истерия туралы лекцияларын деконструкциялау психоанализдің негізін қалады. Шарконың клиникалық лекцияларының алғашқы ағылшын тіліне аудармалары (1877, 1881) ирландиялық дәрігер және саясаткер Джордж Сигерсон жасады. Халық денсаулығын сақтау және ана сүтін қолдаушы Труби Кинг Жаңа Зеландиядан Шарконы көруге келді және оның клиникалық демонстрациялары өмірді өзгертетін тәжірибе болды деп мәлімдеді. Шарконың клиникалық стиліне қатысты 1929 жылғы автобиографиялық естеліктерде – "Сан-Мишельдің тарихы" – швед дәрігері Аксель Мунте сынды көзқарас білдірді, оның Шаркоға ертедегі құрметі бір түгеліп, оның орнына бір түрлі жеккөрулік сезімге ұласты. 1612 жыл шамасында құрылған Hôpital de la Pitié 1911 жылы Сальпетриерге көшірілді және 1964 жылы олар бірігіп Groupe Hospitalier Pitié Salpêtrière құрды. Қазіргі таңда Pitié Salpêtrière – көптеген медициналық мамалықтарға бағытталған жалпы оқыту ауруханасы. Сальпетриерде көптеген белгілі тұлғалар емделді, олардың ішінде Михаэль Шумахер, Роналду, Ален Делон, Жерар Депардье және Валери Триервейлер бар. Бұрынғы президент Жак Ширак 2008 жылы Сальпетриерде кардиостимулятор орнатты. Pitié Salpêtrière-де қайтыс болған атақты тұлғалардың қатарында 1975 жылы ми отасынан кейін қайтыс болған әнші Жозефина Бейкер, 1984 жылы ЖИТС-ке байланысты асқынулар салдарынан қайтыс болған философ Мишель Фуко, 1997 жылы автокөлік апатынан кейін қайтыс болған Уэльс ханшайымы Диана және 2010 жылы өкпе рагының метастаздық таралуынан қайтыс болған француз велошабаншысы Лоран Финьон бар (ол Диананың сол ауруханадағы өлімінен дәл 13 жыл өткен соң қайтыс болды). Ми және жұлын институты, қазір Institut du Cerveau (ICM) немесе Париж Ми институты деп аталады, 2010 жылдың қыркүйегінде құрылғаннан бері ауруханада орналасқан.
Ауруханалық часовня
Chapelle de la Salpêtrière (Оспиталь шіркеуі) Boulevard de l'Hôpital көшесі, 47 нөмірде орналасқан және Инвалидтерді салған сәулетші Либераль Бруанның шедеврлерінің бірі болып табылады. Ол 1675 жыл шамасында грек кресінің үлгісімен салынды және әрқайсысы шамамен 1000 адамды қабылдай алатын төрт орталық шіркеуі бар. Оның орталық сегізбұрышты күмбезі дөңгелек аркалардағы үлкен терезелер арқылы жарықтандырылады.
Филипп Пинэль ескерткіші
Аурухананың бас кіреберісі алдында Филипп Пинелдің үлкен қола мүсіні орналасқан. Ол 1795 жылдан 1826 жылы қайтыс болғанға дейін Хоспистің бас дәрігері қызметін атқарды. Сол кезде Сальпетриер жеті мың қарт, мұқтаж және ауырып жатқан әйелдерімен, орнықты бюрократиясымен, гүрültі базар және ірі емханаларымен үлкен ауыл сияқты болған. Пинель 1799 жылы Сальпетриердегі өз қызметінде егу клиникасын ашты және Париждегі алғашқы вакцинация 1800 жылғы сәуір айында осы жерде жасалды.