Матади – Демократиялық Конго Республикасының теңіз порты, Конго Централь провинциясының орталығы. Тарихы, географиясы және 2004 жылғы халқы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Матади – Конго Демократиялық Республикасының басты теңіз порты және Ангола шекарасына жақын орналасқан Конго Орталық провинциясының астанасы. 2004 жылы халық саны 245 862 адамды құрады. Матади Конго өзенінің сол жағалауында, сағасынан бастап және өзеннің жоғары қатарындағы бұрқастарға дейін кеме жүзе алатын соңғы нүктеден төмен орналасқан, бұрқастар өзенді ұзақ аралыққа жүзбейтін етеді.
Matadi is the chief sea port of the Democratic Republic of the Congo and the capital of the Kongo Central province, adjacent to the border with Angola. It had a population of 245,862 (2004). Matadi is situated on the left bank of the Congo River, from the mouth and below the last navigable point before the rapids that make the river impassable for a long stretch upriver.
Тарих
Матади 1535 жылы алғаш рет айтылған және 1624 жылы қиратылған деп есептелген Вунгу мемлекетінің жанында орналасқан. Матадидің өзі 1879 жылы сэр Генри Мортон Стэнли құрған. Қала стратегиялық тұрғыдан маңызды болды, себебі Конго өзенімен жоғары қарай жүретін соңғы кеме қабылдайтын порт еді; ол Конго еркін мемлекетінің ішкі ең алыс порты болды. 1890 және 1898 жылдар аралығында салынған Матади-Киншаса темір жолы Конгоның ішкі аймақтарынан Матади портына тауар тасымалдауға мүмкіндік берді, бұл қаланың маңызды сауда орталығына айналуына себеп болды. Португалия және Францияның Батыс Африкадағы коммерциялық мүдделері қаланың архитектурасына және қала құрылысына әсер етті, олар Ангола және Конго Бразавильдегі көршілес колониялардан үлгі алды.
Matadi was near the site of the state of Vungu, which was first mentioned in 1535 and was said to be destroyed in 1624. Matadi itself was founded by Sir Henry Morton Stanley in 1879. It was strategically important because it was the last navigable port going upstream on the Congo River; it became the furthest inland port in the Congo Free State. The construction of the Matadi–Kinshasa Railway (built between 1890 and 1898) made it possible to transport goods from deeper within Congo's interior to the port of Matadi, stimulating the city to become an important trading center. Portuguese and French West African commercial interests influenced the city's architecture and urban design, which borrowed from the neighboring colonies in Angola and the Congo Brazzaville.
Мәдениет
Матади сөзі жергілікті киконго тілінде "тас" дегенді білдіреді. Қала тік төбелерге салынған. Жергілікті мақал бойынша, Матадиде өмір сүру үшін "көтерілу", "түсу" және "терлеу" етістіктерін білу керек. Өзен ағысының жоғары жағында португалдық саяхатшы Диого Као 1485 жылы Конго өзені бойындағы саяхатының шегін белгілеген жазуларынан кейін "Диого Каоның тасы" деп аталатын үңгірлер кешені орналасқан. Елала сарқырамасы қаланың жанында жатыр.
The word Matadi means stone in the local Kikongo language. The town is built on steep hills. A local saying is that to live in Matadi, you must know the verbs "to go up", "to go down", and "to sweat". Upstream is a series of caves known as the "rock of Diogo Cão", after graffiti carved by the Portuguese explorer in 1485 marking the limit of his travels up the Congo River. Yelala Rapids lies near the city.
Климат
Матадиде салыстырмалы түрде құрғақ тропикалық саванна климаты (Кёппен Aw) басым, маусымнан қыркүйекке дейін созылған ұзақ құрғақ мезгілге суық, тұманды Бенгела ағынының солтүстікке қарай кеңеюі себеп.
Matadi has a relatively dry tropical savanna climate (Köppen Aw) with a lengthy dry season from June to September due to the northerly extension of the cold, foggy Benguela Current.
Инфрақұрылым
Конго өзенінің сағасы Африканың ірі порттарының бірі болып табылады. Матадиден басқа, өзен бойымен ең алыс орналасқан үш порт бар, олардың арасында Конго Демократиялық Республикасындағы Бома және Банана, ал Анголадағы Сойо порттары жатады. Матади – бүкіл ел үшін маңызды импорттық және экспорттық орталық. Басты экспорттық тауарлар – кофе мен ағаш. "Pemarza" мемлекеттік балық шаруашылығы компаниясы осы порт арқылы Киншасаға балық жеткізеді. Тшимпи әуежайы жақын жерде орналасқан, бірақ үздірілісті соғыс салдарынан тоқтап тұр. Матадиде әйгілі Матади көпірі орналасқан, ол алып Конго өзенінің төменгі және орта ағысындағы жалғыз көпір. Сондықтан Африканың солтүстік-батыс бөлігінен Африка құрлығының оңтүстігіне қарайғы автомобильдердің негізгі трансконтиненталдық қозғалысы Матади арқылы жүзеге асады. 1983 жылы салынған, 722 метрлік, негізгі аралығы 520 метрді құрайтын Матади көпірі – аспалы көпір. Ол Матадиден оңтүстікке қарай өзенді кесіп өтеді және Киншасаны жағалаумен байланыстыратын басты жолды алып жүреді. Матадиден өткеннен кейін және көпірден басып өткен соң, жол Бома, Муанда және Банана қалаларына жалғасады. Көпір теміржол және автомобильдік көпір ретінде салынғанмен, қазіргі таңда одан теміржол қатынасы істемейді. Матади – 366 шақырымдық Матади-Киншаса теміржолының порты болып табылады, ол өзеннің жоғары ағысындағы таулы ағыстарды айналып өту үшін салынған. Жақын маңдағы төбеде осы теміржолды салғандарға арналған ескерткіш орналасқан. М’позо өзеніндегі электр станциясы Матади қаласын қуатпен қамтамасыз етеді.
The mouth of the Congo forms one of Africa's largest harbours. In addition to Matadi, which is the furthest upriver, three ports are located within it, the others being Boma and Banana in DR Congo and Soyo in Angola. Matadi serves as a major import and export point for the whole nation. Chief exports are coffee and timber. The state fishing company "Pemarza" uses the port to supply fish to Kinshasa. Tshimpi Airport is nearby but is reportedly inactive because of continued warfare. In Matadi there is the famous Matadi Bridge, the only one along the entire lower and middle reaches of the huge Congo River. Therefore, the main transcontinental flow of cars from the vast northwestern part of Africa to the south of the African continent passes through Matadi. Matadi Bridge, a suspension bridge 722 m long with a main span of 520 m, built in 1983, crosses the river just south of Matadi, carrying the main road linking Kinshasa to the coast. After passing through Matadi and over the bridge, it continues to Boma, Muanda and Banana. Although built as a mixed rail and road bridge, no rail line is now operating over the bridge. Matadi is the port railhead for the 366 km long Matadi Kinshasa Railway, constructed to bypass the rapids on the river upstream. A monument to the builders of the railway stands on a nearby hill. A power station on the M'pozo River supplies power to Matadi.
Порт
Порттың максималды су тартылымы 8,2 метрді құрайды. Конго Демократиялық Республикасының Әскери-теңіз күштері портта бір операциялық басқару орталығын ұстап тұрады. Қазіргі таңдағыда үлкен кемелер Конго Республикасының Пуанте-Нуар портында жүктерін кіші кемелерге ауыстыруға мәжбүр. Осы себепті 2022 жылы Порт-Бананада терең су портын салу жұмыстары басталды.
The maximum draft of the port is 8.2m. The Navy of the Democratic Republic of the Congo maintains one operational command at the port. Currently, larger ships are required to transfer cargo to smaller vessels in the Republic of Congo's Pointe Noire port. For this reason, the development of a deep sea port at Port Banana was begun in 2022.
Медиа
Матадиде француз тілінде жарияланатын «La Cité africaine de Matadi» газеті бар. Бельгияда 1920 жылдары Левен қаласының Хеверли елді мекенінде Матадидің құрметіне шағын бақшалы қала аталды.
La Cité africaine de Matadi is a newspaper published in French in Matadi. In Belgium, a small garden city in the Heverlee suburb of Leuven was named after Matadi in the 1920s.