Кіріспе

Токио метросының Тозай желісі (東京メトロ東西線) – Токио және Чиба префектурасындағы жылдам транзит желісі, оның иесі және операторы – Токио метросы. Оның атауы "Шығыс-Батыс желісі" деп аударылады. Желі Токиодағы Накано ауданындағы Накано және Чиба префектурасындағы Фунабаси қаласындағы Ниши-Фунабаси арасында жүреді. Тозай желісі жоспарлау кезеңінде 5-желі деп аталды; сирек қолданылатын ресми атауы – 5-желі Тозай желісі (5号線東西線). 2017 жылы күніне орташа есеппен 1,642,378 жолаушы тасымалдайды, бұл оны Токио метро желісіндегі ең жүйрік желіге айналдырады. 2006 жылдың 20 қарашасында таңғы сағаттардағы қалыптасқан жүргіншілер үшін әйелдерге арналған вагондар енгізілді. COVID-19 пандемиясы кезінде ең жоғары жүргіншілік 2019 жылғы 199%-дан 2020 жылы 123%-ға дейін төмендеді.

Тарих

Тозай желісі сол кездегі Көлік министрлігінің тексеру комитетімен 1962 жылы жоспарланған және 5-жол деп нөмірленген. Оның атауы сөзбе-сөз "Шығыс-Батыс желісі" дегенді білдіреді және ол негізінен тығыз жұмыс істейтін Собу магистральдық желісі бойынша қозғалысты жеңілдету үшін, сондай-ақ Токионың солтүстік-орталық бөлігі арқылы тура қалааралық байланыс жасау үшін жоспарланған. Бұл дәлізге Токио қалалық көлік бюросы (Тоэй) Шинжуку желісі мен JR Keiyō желісі де қызмет көрсеткенмен, Тозай желісі басқа желілерге қолайлылығы және шығыс Токиодағы тұрғын үйлердің өсуіне байланысты сыйымдылығынан асып жұмыс істеуді жалғастыруда. Желінің бөлігі 1964 жылы ашылды, ал қалған бөлігі 1969 жылы толық аяқталғанша кезең-кезеңмен ашылды. Сол кездегі Жапон ұлттық темір жолдарымен (қазіргі JR тобының бір бөлігі) – Токио метро желісі үшін бұл алғашқы рет болды – 1969 жылы Чуо және Собу желілерімен тікелей байланыс орнатылды. Бұл Токиода сирек кездесетін жағдай, себебі JR желілеріне тікелей қызмет көрсететін жалғыз метро желісі – Чиода желісі. Тоёо жылдам темір жолы, іс жүзінде желінің шығысқа қарай созылған бөлігі, 1996 жылы ашылды. Бірақ ол Тозай желісіне тікелей қызметтер ұсынатын жеке компания болып қала береді.

Хронологиясы

1966 жылдың 16 наурызы: Желінің екі басы да ұзартылды. Қазір ол Накано мен Такебаси арасында жүреді. 1966 жылдың 28 сәуірінде Огикубоға дейін JNR Чуо желісімен бірге қызмет көрсету басталды. 1966 жылдың 1 қазанында Такебасиден Отэмачиға дейінгі бөлім ашылды. 1967 жылдың 14 қыркүйегінде Отэмачиден Тоёчоға дейінгі бөлім ашылды. 1969 жылдың 29 наурызында Тоёчодан Ниши Фунабашиға дейінгі бөлім ашылып, жылдам қызмет басталды (Тоёчо мен Ниши Фунабаши арасында аялдамасыз). 1969 жылдың 8 сәуірінде Чуо желісі бойынша қызмет Митакаға дейін ұзартылды, ал Собу желісі бойынша қызмет Цуданумаға дейін басталды. 1972 жылдың 8 сәуірінде Собу желісі бойынша қызмет, жұмыстың ең қарбалас сағаттарынан басқа уақытта тоқтатылды. 1975 жылы Тоёчо мен Ниши Фунабаши арасындағы Ураясуға тоқтайтын жылдам қызметтің тағы бір түрі енгізілді. 1979 жылдың 1 қазанында Ниши Касаи станциясы ашылды. 1981 жылдың 27 наурызында Минами Гётоку станциясы ашылды. 1986 жылы Ураясу мен Ниши Фунабаши арасында тоқтамайтын жолаушылар жылдам қызметі енгізілді. (1987 жылдың 1 сәуірінде JNR жекешелендірілді. Чуо және Собу желілері JR East-тің меншігіне өтті.) 1996 жылы Тоёчо мен Ниши Фунабаши арасында тоқтамайтын жылдам қызмет тоқтатылды. 1996 жылдың 27 сәуірінде Ниши Фунабаши мен Тоё Кацутадай арасында Тоё жылдам желісі ашылды. Қызмет көрсету басталды. 2000 жылдың 22 қаңтарында Миоден станциясы ашылды. 2004 жылдың 1 сәуірінде Тейто жедел транзит басқармасы (ТРТА немесе Эйдан) Токио Метросына айналды. 2006 жылдың 20 қарашасында таңертеңгі жұмыстың қарбалас сағаттарында әйелдерге арналған вагондар енгізілді.

Қызметтер

Тозай желісі – экспресс пойыздары жүретін Токио метросының алғашқы желісі. Онда екі түрлі жылдам пойыз Тоёчодан шығысқа қарайғы бірнеше стансаларды өткізіп өтеді. Токио метросының Фукутошин желісі 2008 жылдың 14 маусымында қызмет көрсетуді бастады және экспресс қызметтері де бар. JR East Chūō Line және Tōyō Rapid Railway арқылы үздіксіз қызметтер күні бойы жүреді. Таңғы және кешкі сағаттардағы ең көп жүргіншілер кезінде JR East Sōbu Line арқылы үздіксіз қызметтер жүреді.