Cirrus SR20: Жаңа буын жеңіл авиация ұшағы

Кіріспе

Бір қозғалтқышты жалпы авиация ұшағы

Cirrus SR20 – 1999 жылдан бері Миннесота штатының Дулут қаласындағы Cirrus Aircraft компаниясы құрастырған американдық поршеньді қозғалтқышты, төрт немесе бес орындық композиттік моноплан. Бұл ұшақ компанияның алғашқы сертификатталған үлгісі болып табылады және 1998 жылы сертификат алған. Басқаруды жоғалту, конструкциялық бұзылу немесе ортада соқтығысу жағдайында ұшақты қауіпсіз түрде жерге түсіру үшін парашютпен жабдықталған алғашқы өндірістік жалпы авиация (GA) ұшағы осы модель болды. SR сериясы – барлық композиттік конструкциясы мен жазық панельдік авионикасы бар алғашқы жаппай өндірілген жеңіл ұшақ. SR20 2001 жылы ұсынылған Cirrus SR22 үлгісіне айналды және XXI ғасырдың ең көп өндірілген GA ұшағы болып табылады.

Жобалау және әзірлеу

SR20 макеті 1994 жылы таныстырылды. Ұшақ алғаш рет 1995 жылдың 21 наурызында ұшып, 1998 жылдың 23 қазанында FAA сертификатын алды. Ұшақ шығарылған кезде GA индустриясы қиындыққа тап болды; SR20 бірнеше жылдан бері FAA Part 23 сертификатын алған алғашқы ұшақтардың бірі болды. 1999 жылдың шілдесінен бастап жеткізілімдер басталғаннан бері мыңнан астам SR20 сатылды. 1999 жылдан 2015 жылға дейін 6000-нан астам SR сериялы ұшақ жеткізілді, соңғы жарты ғасырда басқа авиациялық компанияның мұндай жетістікке жеткені жоқ. SR20-нің басты сату артықшылықтарының бірі – Garmin Cirrus Perspective авиациялық кешені, онда екі немесе бірнеше экран бар: бір негізгі ұшу дисплейі (PFD) және бір көп функциялы дисплей (MFD), алғаш рет 2008 жылдың мамырында ұсынды. Бұл стандартты байланыс, навигация (GPS және дәстүрлі VHF) және қадағалау (S режиміндегі транспондер) функцияларын қамтамасыз етеді. Басқа авиациялық мүмкіндіктерге ұшу кезіндегі ауа райы туралы ақпарат және TCAS сияқты қозғалыс туралы ақпарат кіреді. 1999 жылдан 2003 жылға дейін жасалған SR20 ұшақтары дәстүрлі аналогты аспаптармен және 10 дюймдік MFDмен жабдықталған. 2003 жылдың шілдесінде Cirrus компаниясы SR20 және SR22 ұшақтарында Avidyne Entegra PFD стандартқа енгізіп, жеңіл ұшақтардың GA индустриясында «шыны кабиналарды» пайдаланудың алғашқысы болды. SR сериясы – өзінің класындағы жалғыз ұшақ, ол дәстүрлі рульдің элементтерін біріктіретін жақтағы басқару таяқшасын қамтиды (салада бұл «жақтағы руль» деп аталады). 2016 жылы Cirrus компаниясы SR сериясына жаңартулар енгізді, оның ішінде Bluetooth сымсыз байланысы, қашықтан кілтсіз кіру, ыңғайлы жарықтандыру жүйесі және жаңа, оңай ашылатын есік құлпы және басқа да интерьер мен экстерьер жақсартулары бар. 2017 жылы компания SR20 G6 (6-шы буын) ұшағын ұсынды, онда авиациялық жабдық бірнеше рет жаңартылып, навигациялық шамдар және пайдалы жүктеме арттырылды. 2020 жылдың қаңтарында компания SR сериясы үшін «Cirrus IQ» деп аталатын жаңа мобильді қосымшаны ұсынды, ол ұшақпен қашықтан байланыс орнатуға мүмкіндік береді, соның ішінде отын және оттегі деңгейі, батарея кернеуі, май температурасы, ұшақтың орналасқан жері және ұшу сағаттары сияқты ұшу алдындағы ақпаратқа қол жеткізуге болады. Сондай-ақ, ұшу палубасына жаңа тұрақтандырылған жақындау туралы кеңес беру жүйесі қосылды. 2022 жылдың қаңтарында G6 SR сериясына жылдамдық және эстетикалық жақсартулар енгізілді, крейсерлік жылдамдық арттырылды, IQ мобильді қосымшасы жаңартылды, USB A және USB C зарядтау порттары қосылды және тағы да басқалары. 2024 жылдың қаңтарында компания SR20 G7 (7-ші буын) ұшағын жариялады, ол интерьер және авиациялық жабдықтарын толықтай жаңартып, оны Cirrus Vision Jet пилот кабинасына жақын деңгейге жеткізді, сонымен қатар қауіпсіздік пен қозғалтқышты іске қосуды жақсартты және автоматты отын таңдау жүйесін енгізді.

The SR20 mock up was unveiled in 1994. The aircraft first flew on 21 March 1995 and FAA certification was achieved on 23 October 1998. At the time of the airplane's release, the GA industry was struggling; the SR20 was one of the first of its kind to earn FAA Part 23 certification in several years. Over a thousand SR20s have been sold since deliveries began in July 1999. From 1999 to 2015, more than 6,000 SR series aircraft had been delivered, something that no other aviation company had accomplished for the last half century. One of the major selling points for the SR20 is its Garmin Cirrus Perspective avionics suite with dual or screens: one primary flight display (PFD) and one multifunction display (MFD), first introduced by the company in May 2008. This provides all standard communication, navigation (GPS and conventional VHF), and surveillance (Mode S transponder) functions. Other avionics features include in flight weather information and TCAS like traffic information. SR20s made from 1999 to 2003 were equipped with traditional analog instruments and a 10" MFD. In July 2003, Cirrus made Avidyne Entegra PFDs standard on the SR20 and faster SR22, pioneering the use of glass cockpits in the light aircraft GA industry. The SR series remains the only airplane in its class to include side stick flight controls that combine aspects of a traditional yoke handle (this has been referred to in the industry as a "side yoke"). In 2016, Cirrus introduced enhancements to the SR series, including Bluetooth wireless connectivity, a remote keyless entry, a convenience lighting system, and a new easy access door latch, among other interior and exterior improvements. In 2017, the company introduced the SR20 G6 (Generation 6), with several upgrades to the avionics, new navigation lights, and an increased useful load. In January 2020, the company introduced a new mobile application for the SR series, called "Cirrus IQ", which enables remote aircraft communication including access to preflight status information such as fuel and oxygen levels, battery voltage, oil temperature, aircraft location, and flight hours. Upgrades also included a new stabilized approach advisory system for the flight deck. In January 2022, speed and aesthetic improvements were added to the G6 SR series, with a increased cruise speed, upgrades to the mobile IQ app, USB A and USB C charging ports and more. In January 2024, the company announced the SR20 G7 (Generation 7), with a major overhaul to the interior and avionics, making it more comparable to the cockpit of a Cirrus Vision Jet, as well as safety and engine start improvements and an automatic fuel selection system.

Пайдалану тарихы

2011 жылы SR20 және 22 ұшақтарының апат жазбалары Aviation Consumer журналының жан-жақты қарауына түсті. Сараптама қорытындысы бойынша, бұл серияның жалпы апат көрсеткіші жеңіл ұшақтар арасында орташадан жақсы, және тек Diamond DA40 және DA42 ұшақтары ғана одан да жақсы көрсеткіштерге ие. Дегенмен, оның қаза болған апаттар деңгейі 1.6/100,000 сағатқа дейін жетеді, бұл АҚШ-тың жалпы авиация деңгейінен (1.2) жоғары, сондай-ақ Diamond DA40 (0.35), Cessna 172 (0.45), Diamond DA42 (0.54), Cessna 182 (0.69) және Cessna 400 (1.0) көрсеткіштерінен де жоғары, Cirrus ұшағының CAPS жүйесіне қарамастан. 2014 жылға қарай апат деңгейі күрт төмендеді, ал 2013 жылғы қаза деңгейі 100,000 ұшу сағатына 1.01 құрады. Бұл баллистикалық парашют жүйесін қашан қолдану керектігі туралы жақсырақ оқытуға байланысты болды. 2015 жылға қарай апат деңгейі төмендеуді жалғастырды, 2014 жылғы қаза деңгейі 100,000 ұшу сағатына 0.42 болды, бұл оны индустриядағы ең жақсы қауіпсіздік көрсеткіштерінің біріне айналдырды. Бұл Cirrus ұшақтарының 2001 жылдан бергі бір жылдағы ең аз қаза болған көрсеткіші және CAPS жүйесінің іске қосылу саны (12) қаза болған оқиғалардың санын (3) басып өткен алғашқы жыл болды. 2018 жылдың қыркүйегіне дейін SR сериясының парашют жүйесі 79 рет қолданылды, нәтижесінде 163 адам құтқарылды.

Азаматтық

SR20 көптеген ұшу мектептерінде танымал және жеке тұлғалар мен компаниялар қолданады. Ірі операторлар: Қытайдың азаматтық авиациялық ұшу университеті – 40 ұшақпен, Aerosim ұшу академиясы – 34 ұшақпен, Батыс Мичиган университеті – 29 ұшақпен, Lufthansa ұшу оқу орталығы және United Aviate академиясы – әрқайсысы 25 ұшақпен, ал Пердью университеті – 16 ұшақпен.

Апаттар мен оқиғалар

1999 жылдың және 2022 жылдың қыркүйегі аралығында SR20 40 белгілі қаза болған апатқа қатысты. Төменде ең әйгілілерінің кейбірін келтіреміз. 1999 жылдың 23 наурызында Дулут қаласында туған Скотт Д. Андерсон, сатылымға түспей тұрып, алғашқы өндірістік үлгідегі SR20 ұшағын сынақтан өткізу кезінде ұшақ апатынан қаза тапты. Андерсон – пилот, автор, инженер және саяхатшы, 1990 жылдардың ортасы мен соңында Cirrus компаниясында бас сынақ ұшқышы болып қызмет етті, CAPS-тің барлық ішкі сынақтарын жүзеге асырды. CAPS-пен жабдықталмаған оның ұшағы эксперименттік жүктеме сынақтары кезінде элерон істен шығып, Дулут халықаралық әуежайының жанындағы далаға құлады. Андерсон 2010 жылы қаза болғаннан кейін Миннесота авиациялық даңқ залына енгізілді. 2006 жылдың 11 қазанында «Нью-Йорк Янкис» командасының ойыншысы Кори Лидл және сертификатталған ұшу нұсқаушысы Тайлер Стэнгер 2006 жылғы Нью-Йорк қаласындағы ұшақ апатында қаза тапты, олардың SR20 ұшағы Манхэттеннің жоғарғы жағында орналасқан Белайр үйлеріне құлаған кезде. Ұшақ ғимараттың солтүстік жағына соқтығысып, бірнеше пәтерде өрт шықты. Апаттың себебі – жоғары жел жылдамдығы мен ұшқыштың қателіктерінің үйлесімі болды.