Кіріспе
Грэйн форты – Кент графтығындағы Грэйн ауылының шығысында орналасқан бұрынғы артиллериялық бекініс. Ол 1860 жылдары Франциямен қарым-қатынастың шиеленіскен кезеңінде Медуэй және Темза өзендерінің тоғысын қорғау мақсатымен салынған. Форттың орналасқан жері, оның қаруларына жақын жердегі Астық мұнарасын және Медуэйдің қарсы жағындағы Ширнесстегі Гаррисон Пойнт фортын қолдауға мүмкіндік берді. Ол тарихы барысында бірнеше рет өзгертіліп, қарулары жаңартылды, содан кейін 1956 жылы Ұлыбритания жағалау қорғаныс бағдарламасын тоқтатып, қызметтен шығарылды. Кейін бұл бекініс бұзылып жатыр. Бүгінгі күнге дейін форттың қалдықтарын көруге болады және олар жағалау паркінің құрамына енгізілген.
Стратегиялық контекст
Форт Ұлыбритания мен Франция арасындағы теңіз қарулы қару-жарақ жарысына жауап ретінде салынды. Ұлыбританияның жағалау қорғаныстары Наполеон соғыстарынан бері маңызды жаңартылмаған, бірақ жылдам қозғалатын, маневрлеуге қабілетті темір қапталған соғыс кемелеріне орнатылған жаңа, дәл және қуатты қарулар британ жағалауындағы 18-шы және 19-шы ғасырдың басындағы форттарды ескірген етті. Темза өте осал деп есептелді; елдің ең маңызды сауда жолдарының бірі болумен қатар, ол Депфордтағы азық-түлік қоймаларын, Вулвич Арсеналының қару-жарақ өндіріс орындарын, Солтүстік Вулвичтегі кеме құрылыс қоймаларын және Пурфлиттегі қару-жарақ сақтау орындарын қамтыған бірнеше маңызды теңіз нысандарына ие болды. Үкімет күшейген қауіпке жауап ретінде Ұлыбританияны қорғау жөніндегі Корольдік комиссияны тағайындады, ол 1860 жылы кең ауқымды есеп жариялады. Ол көптеген қолданыстағы форттарды жаңарту немесе толығымен қайта құру қажеттігін, сондай-ақ жағалау бойындағы стратегиялық маңызы бар немесе осал жерлерді қорғау үшін жаңа форттар салу қажеттігін ұсынды. Корольдік комиссияның есебіне сәйкес, Англия жағалауында барлығы 70-ке жуық форт пен батарея салынды. Грейнде, жағалауға жақын жерде, кейіннен Грейн форты орналасқан жерге дейін, Грейн мұнарасы деп аталатын қару батареясы бар еді. Ол 1848 және 1855 жылдар аралығында Мартелло мұнарасы стилінде салынған, бірақ 1850 жылдары қуатты және дәл бұрандалы ұңғылы (RML) қаруларының енгізілуі оны аяқталғаннан кейін дереу ескірген етті. 1860 жылғы Комиссияның есебінде Грейн мұнарасын толық қамалға айналдыру ұсынылды, ол қолданыстағы құрылымның айналасына салынбақ. Алайда, мұның құны тым жоғары деп танылды және шығындарды қысқарту мақсатында бұл ұсыныстан бас тартылды, соның салдарынан форт құрылысы бағдарламасының жалпы құны төмендетілді. Оның орнына Грейнде жаңа құрлықтағы форт салынды, ал Шепи аралындағы Гаррисон Пойнттағы қолданыстағы батарея жаңартылып, нығайтылды, нәтижесінде Гаррисон Пойнт форты құрылды.
new land fort was built at Grain, while the existing battery at Garrison Point on the Isle of Sheppey was upgraded and fortified to create Garrison Point Fort.
Құрылысы мен орналасуы
Грен форты 1861–68 жылдары жетібұрышты пішінде салынған. Бастапқыда он үш ашық орналасқан ұялар топырақ қоршаудың үстінде орналасқан, ал оның астында қару-жарақ сақталатын бөлмелер мен байланыс жолдары болған. Форттың ортасында солтүстік-оңтүстік бағытта жартылай дөңгелек кірпіштен салынған бекініс тұрған. Ол гарнизонға казармалық жағдайды қамтамасыз етті және қорғануға ыңғайлы етіп жобаланған, алдыңғы жағында мүшкетовпен оқ атуды жеңілдету үшін ойықтар болған. Сондай-ақ, артқы жағындағы сағасында, бас кіреберіс орналасқан жерде, артқы шабуылға қарсы тұру үшін қорғаушыларға қорғаныс беруге арналған тік тік бұрыштар (кренальдер) болған. Бекіністің алдында қамалдың арт жағындағы қақпа арқылы кіре беріс болатын ор қазылған. Оның төрт капониері бұрыштарды күзетіп, төменгі құрылым арқылы өтетін жолдармен қол жетімді болған. Бекіністің айналасындағы ішкі ор қазылған жер үш капониермен және екі жартылай капониермен жабылған, олардың бірі жер қамал қабырғаларына, екіншісі бекініске алып келетін жолдары болған. Бекініске жер бетімен байланыстыратын көпір арқылы да кіруге болады.
Пайдалану тарихы
Грайн Форттың бастапқы қару-жарағы 13 ауыр RML (алты 11 дюймдік, төрт 9 дюймдік және үш 64 фунттық) зеңбіректерден тұрды. XIX ғасырдың соңына қарай бұлардың орнына әлдеқайда қуаттырақ төрт зеңбірек қойылды: екі 9,2 дюймдік Mark X артқы зарядтамалы және екі 4,7 дюймдік зеңбірек. Алғашқы он үш орналасқан жер 1895 жылға қарай беске дейін азайтылды. Форт Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де пайдаланылды және оның екі 6 дюймдік жақын қорғаныс зеңбірегі бомбадан сақтайтын бекіністерге орналастырылғанда тағы да өзгерістерге ұшырады. Одан бөлек, өртті бақылау орындары және жер үстінің әр шетіндегі минометтер қосылды. 1956 жылы форт қолданудан шығарылды және бес жылдан кейін жергілікті билікке сатылды, содан кейін жер бетіндегі ғимараттар бұзылды.
Ағымдағы жағдай
Қазір жер бетінен Грайн фортының көбі көрінбейді. Бастионның бұзылуымен қатар, бұрынғы ғимараттар тұрған орындар қираған үйінділер мен қоқыстармен толтырылған. Форттың топырақ жұмыстары мен кірпішпен қапталған нығайтулары әлі де сақталған, сондай-ақ жол, толып жатқан оқ орналасқан жерлердің бетон алаңшаларын байланыстырады. Алдыңғы капонирлер жерге көмілген, бірақ көбінесе зақымсыз сақталған. Жер асты құрылымында журналдар мен туннельдер әлі де бар, оларды қалалық саяхатшылар зерттеген. Форт орны қазір Isle of Grain Coastal Park аумағында орналасқан, оны иелері – Сент-Джеймс приходтық кеңесімен бірлесіп, Friends of the Coastal Park басқарады. Форт 1976 жылы "Грайн ауылының шығысы мен оңтүстік-шығысындағы Грайн аралындағы жағалау артиллериясы қорғаныстарын" қамтуға арналған ескерткіш ретінде тіркелген.