Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"The Enemy Within" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" бірінші маусымының бесінші эпизоды. Ричард Мэтисон жазған және Лео Пенн түсірген бұл эпизод алғаш рет 1966 жылғы 6 қазанда көрсетілді. Эпизодта, Альфа 177 планетасынан телепортталатын кезде телепорттың бұзылуы салдарынан капитан Кирк екі адамға бөлінеді: біреуі "жақсы", бірақ әлсіз және тиімсіз, екіншісі "жаман", ойсырағыш және ақылсыз.
"The Enemy Within" is the fifth episode of the first season of the American science fiction television series, Star Trek. Written by Richard Matheson and directed by Leo Penn, it first aired on October 6, 1966. In the episode, while beaming up from planet Alpha 177 a transporter malfunction causes Captain Kirk to be split into two people, one "good," but indecisive and ineffectual; the other "evil," impulsive and irrational.
Сюжет
"Энтерпрайз" кемесі Альфа-177 планетасын геологиялық зерттеуде. Геологиялық техник Фишер құлап жарақаттанды және "Энтерпрайз" бортына жеткізілді, бірақ бас инженер Скотт тасымалдау құрылғысымен кейбір қиындықтарға тап болды. Тасымалдау жабдығы жақсы көрінеді, бірақ ол Фишердің киімін жауып тұрған кен үлгілерінен магниттік шаңды байқады, бұл тасымалдауға кедеріс келтірген болуы мүмкін. Капитан Кирк кемеге қайта оралады. Тасымалдау дұрыс жұмыс істегендей көрінеді, бірақ Кирк шатасу сезіміне тап болды, ал Скотт Киркті тасымалдау бөлмесінен шығарып алады. Тасымалдау құрылғысы екінші рет белсенділеніп, Кирктің екінші нұсқасын шығарады, ол өзінің әріптесінен зұлымдықпен ерекшеленеді. Бұл "жаман" Кирк кемеде серуендеп, кездескендер оның мінез-құлқына түсініксіздік білдіреді. Скотт планетадан иттің ұқсас жануар үлгісін тасымалдауға көмектеседі, бірақ екі бірдей тіршілік иелері пайда болады (бірін "жақсы", содан кейін "жаман", Кирк сияқты) – біреуі толығымен мойынсұнғыш, екіншісі қатігез. Скотт болжайды, кен шаңы тасымалдау құрылғысын екіге бөліп, жақсы және жаман тұлғаларды жасаған. Скотт бұл туралы Спокқа хабарлайды, содан кейін құрылғыны тексеру үшін қызметтен шығарып, құтқару тобын планетада қалдырады, өйткені қатты суық түн басталады. Кеменің басқа бөлігінде "жақсы" Кирк өзін сенімсіз сезінеді және шешім қабылдауға күреседі. "Зұлым" Кирк мас күйінде офицер Дженис Рэндке шабуыл жасайды. Ол оның бетін тырнақтарымен сызады. Фишер оқиғаны көріп, күзетшілерді шақырады, "жаман" Кирк оған шабуыл жасап, есінен айырады. Рэнд оқиға туралы көпірге хабарлайды. "Жақсы" Кирк экипажға "жаман" Киркті ұстауға бұйрық береді, бірақ Споктың кеңесі бойынша, экипаждың оған деген сенімін әлсіретпеу үшін, оның қарсыласы оның зұлым жартысы екенін жасырады; экипажға бетіндегі сызаттардан танылатын алдамшы туралы айтылады. "Зұлым" Кирк бұл хабарды естіп, жарақатын жасыру үшін макияж жағады. Ол инженерлік бөлімге жасырынудан бұрын күзетшіден фазерді алады. Өзін оның орнына қойып, "жақсы" Кирк бұл әрекетті күтеді. Екі Кирк бетпе-бет келгенде, Спок "жаман" Киркті вулкандық нервтік қысыммен әрекетсіз қалдырады. Спок пен МакКой екі Кирктің де психикалық жағдайы нашарлап бара жатқанын түсінеді, сондықтан оларды және құтқару тобын құтқару үшін тасымалдау құрылғысының апатын жоюдың жолын табуы керек. Спок пен Скотт кеме импульстік қозғалтқышының қуатын пайдаланып, тасымалдау құрылғысын кері қайтаруға тырысады. Ол пайда болғанда, жануар толығымен бірақ өлі болып шығады. Спок оның өлімінің себебі жануар миы екі жартысының қайта біріктірілуіне шыдай алмауынан болған деп болжайды, сондықтан Кирк сол процедурадан аман қалады, ал доктор Леонард МакКой өлімнің себебі тасымалдау құрылғысының жалғасып жатқан бұзуы болуы мүмкін екенін қаупін қабылдамайтынын айтады. Құтқару тобы гипотермиядан өліп бара жатқанда, "жақсы" Кирк жаратылыстың өлтіруін күтудің орнына процедураға жүгінуге шешім қабылдайды. Ол "жаман" Киркті босатып жібергенде, оның екінші жартысы оны жеңіп, бетін өзі сияқты сызады. "Жақсы" Кирк болып жүріп, ол Рэндке "жалған" туралы шындықты айтады және көпірге барар алдында түсіндіруге мүмкіндік береді. Ол экипажға орбитадан шығуға бұйрық береді, навигаторға құтқару тобын құтқару мүмкін емес екенін айтады. "Жақсы" Кирк пен МакКой көпірге жүгіреді, онда екі Кирк бетпе-бет келеді. "Жақсы" Кирк ақыры "жаман" Киркті олардың аман қалуы үшін бір-біріне мұқтаж екендігіне және екеуі де бір-бірінің бөлігі ретінде өмір сүретіндігіне көндіреді. Ол Скоттқа кері қайтару процесін жасауға бұйрық береді, ал Кирк қайтадан бір тұлғаға біріктіріледі. Командалық сезімі мен жақсы ниеті қайта келгеннен кейін (және тасымалдау құрылғысы жөнделгеннен кейін), Кирк құтқару тобын көтеруге бұйрық береді. Олар суыққа қарамастан қауіпсіз. Рэнд Киркке "жаман" Киркпен соңғы кездесуі туралы айтады, бірақ ол мәселені одан әрі талқылауға рұқсат бермейді.
The USS Enterprise is on a geological exploration of the planet Alpha 177. Geological Technician Fisher is injured after a fall and transported aboard Enterprise, though Chief Engineer Scott has some trouble with the transporter. The transporter equipment appears to be fine but he notices some magnetic dust from ore samples covering Fisher's uniform that may have interfered with the transport. Captain Kirk transports back to the ship. The transporter appears to work correctly, but Kirk experiences some disorientation, and Scott escorts Kirk out of the transporter room. While unsupervised, the transporter activates a second time, materializing a second version of Kirk which behaves more maliciously than his counterpart. This "evil" Kirk begins to wander the ship, and those he encounters are confused by his behavior. Scott assists in beaming a dog like animal specimen from the planet, but two identical creatures materialize (the "good" one then the "evil" one, like Kirk) – one completely docile and the other vicious. Scott surmises that the ore dust has caused the transporter to split the personalities of those they beamed up, creating good and evil counterparts. Scott reports this to Mr. Spock and then orders the transporter taken out of service to investigate, stranding the landing party on the planet as the bitterly cold night sets in. Elsewhere on the ship, the "good" Kirk begins to feel uncertain, and struggles to make decisions. The "evil" Kirk, in a drunken state, assaults Yeoman Janice Rand in her quarters. She scratches his face with her fingernails. When Fisher witnesses this and calls security, the "evil" Kirk attacks and knocks him out. Rand reports the incident to the bridge. The "good" Kirk orders the crew to capture the "evil" Kirk, but at Spock's advice he keeps the fact that their quarry is his evil half a secret so as not to weaken the crew's faith in him; the crew is instead told of an imposter recognizable by the scratches on his cheek. The "evil" Kirk hears this announcement and uses makeup to mask his injury. He secures a phaser from a security officer, before going into hiding in engineering. Putting himself in his shoes, the "good" Kirk anticipates this move. While the two Kirks face off, Spock disables the "evil" Kirk with a Vulcan nerve pinch. Spock and McCoy realize that both Kirks are mentally deteriorating, and they must find a way to reverse the transporter accident to save them, as well as the landing party. Spock and Scott use power from the ship's impulse drive to reverse the transporter on the dog like specimen. When it materializes, the creature is whole but dead. Spock suggests that it died because its animal brain could not handle the stress of its two halves being reintegrated, so Kirk will be able to survive the same procedure, while Dr. Leonard McCoy insists they can't take the risk that the death was caused by ongoing transporter malfunction. With the landing party nearly dead from hypothermia, the "good" Kirk opts to gamble on the procedure rather than wait for an autopsy on the creature. When he releases the "evil" Kirk, his other self overpowers him, and gives him facial scratches like his own. Pretending to be the "good" Kirk, he tells Rand the truth about the "imposter", and offers the chance to elaborate before heading to the bridge. He orders the crew to leave orbit, telling the navigator that the landing party cannot be saved. The "good" Kirk and McCoy race to the bridge, where the two Kirks face off. The "good" Kirk at last persuades the "evil" Kirk that they need each other to survive, and will both live on as parts of each other. He orders Scott to attempt the reversal process, and Kirk is rejoined as one being. With his sense of command and good will restored (and the transporter repaired), Kirk orders the landing party beamed up. They are safe despite the cold. Rand tells Kirk about her last encounter with "evil" Kirk, but he cuts her off before she can discuss the issue further.
Өндіріс
Эпизодтың авторы Ричард Мэтисон, Роберт Луис Стивенсонның өзінің зұлым екінші жағымен күресіп жүрген кейіпкері доктор Джекилл мен мистер Хайдтан шабыттанды. Планетада мұздай суықта қалған төрт экипаж мүшесінің қосымша сюжеті кейіннен қайта жазу ретінде қосылды. Мэтисон бұл идеяға қарсы болды, себебі ол қосымша сюжеттер оқиғаны баяулатады деп ойлады. Ол: "Олар планетадағы адамдар туралы толық сюжет қосты, олар тоңуға айналып бара жатқан, себебі телепортының жұмысында ақаулар болды. Мен толығымен Биллге назар аудардым" деді. Леонард Нимой, сценарийде Споктың "жаман" Кирктің басын фазермен ұрып, оны есінен айыруы талап етілген бөлігіне наразы болды, сол себепті Вулкан нервін қысып алу идеясын ұсынды. Режиссер Лео Пенн бұл идеяны түсінуде қиындыққа тап болды, бірақ Уильям Шатнер Нимойдың ұсынысын көрсетуге көмектесті. Бұл эпизод – толық музыкалық қосымшасы жазылған аз ғана эпизодтардың бірі, осы жағдайда Сол Каплан жазды. Джефф Бонд атап өтті: Ол сериал үшін бар болғаны екі музыка жазса да, Нью-Йорк композиторы Сол Капланның музыкасы шоудың алғашқы екі маусымында жиі қолданылды. "The Enemy Within" – Кирктің жағдайына деген қайраттылықпен және жағдайды мелодиялық тәжірибемен зерттеуде бейтараптықпен жеңіп шыққан, әсерлі интеллектуалдық музыка. [T] агрессивті, қауіпті "жаман Кирк" музыкасы басқа эпизодтарда қолданылу арқылы үлкен үлес қосты.
The episode's writer, Richard Matheson, was inspired by Dr Jekyll and Mr Hyde, Robert Louis Stevenson's character who is struggling with his evil alter ego. The subplot of four crewmembers stranded on the planet in freezing temperatures was added later as a re write. Matheson opposed the idea as he thought B stories slowed stories down. He said, "They added a whole subplot about people down on the planet, ready to freeze to death, because they have a transporter functioning problem I stuck entirely with Bill." Leonard Nimoy, unhappy with part of the script that called for Spock to hit "evil" Kirk on the head with a phaser to render him unconscious, suggested the idea of the Vulcan nerve pinch. Director Leo Penn had a difficult time understanding the idea, but William Shatner helped demonstrate Nimoy's concept. This episode is one of the small group for which a full score was written, in this case by Sol Kaplan. Jeff Bond noted: Although he wrote only two scores for the series, New York composer Sol Kaplan's music was tracked endlessly throughout the show's first two seasons. 'The Enemy Within' is a thrillingly intellectual score, by turns overcome with compassion for Kirk's plight and clinically detached in its melodic experimentation with the situation [T]he aggressive, threatening 'evil Kirk' music made major contributions by being tracked into other episodes.
Қабылдау
The A.V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодқа "A-" бағасын берді, эпизодтың соңғы бөлігі біршама артық болғанымен, алғашқы екеуі жақсы жүреді деп атап өтті және Шатнердің Кирктің жақсы жағын сомдауын "өте мықты ойын" деп сипаттады. 2014 жылы IO9 "The Enemy Within" эпизодын "Жұлдыз жолы" сериалының ең жақсы 81-ші эпизоды деп бағалады. 2016 жылы IGN "The Enemy Within" эпизодын түпнұсқа сериалдың 7-ші ең жақсы эпизоды деп атады. 2016 жылы Empire телеарнасы бұл эпизодты "Жұлдыз жолының" 700-ден астам эпизодының ішіндегі ең жақсы 50 эпизодтың 15-і деп санайды. 2016 жылы Radio Times "жаман" Кирктің "Мен капитан Киркпін!!" деп айқайлаған сәтін "Жұлдыз жолы" фильмдері мен телешоуларының ең жақсы 10 сәтінің бірі деп атады. Олар Шатнердің актерлік шеберлігінің "осы ерте маусымның эпизодын толыққанды ұстап тұратынын" айтты. 2017 жылы Fatherly бұл эпизодты балаларға көруге болатын 10 үздік эпизодтың бірі деп таныды. 2018 жылы PopMatters бұл эпизодты түпнұсқа сериалдың ең жақсы 8-ші эпизоды деп бағалады. Олар Шатнерді (екі Киркті де ойнайды) ерекше эмоцияларды көрсететін, бірақ шамадан тыс емес ойыны үшін мақтады. 2018 жылы Den of Geek жасаған "Жұлдыз жолы" сериалын қарау бойынша нұсқаулықта бұл эпизодты түпнұсқа сериалдың ең жақсыларының бірі деп ұсынды. 2019 жылы Nerdist бұл эпизодты "Кирктің ең жақсысы" бойынша қарау нұсқаулығына қосты. 2019 жылы Comic Book Resources бұл эпизодты түпнұсқа "Жұлдыз жолы" сериалының ең есте қаларлық 8 эпизодының бірі деп атады.
Zack Handlen of The A. V. Club gave the episode an 'A−' rating, noting that while the last act of the episode was somewhat redundant, the first two run smoothly, and describing Shatner's acting as Kirk's good half as "very solid stuff." In 2014, IO9 rated "The Enemy Within" the 81st greatest episode of Star Trek. In 2016, IGN ranked "The Enemy Within" the 7th best episode of the original series. In 2016, Empire ranked this the 15th best out of the top 50 episodes of all the 700 plus Star Trek television episodes. In 2016, Radio Times ranked the moment where the “evil” Kirk exclaims "I'm Captain Kirk!! ", the tenth best moment of all Star Trek film and television up to that time. They felt that Shatner's acting performance "completely carries this early first season episode." In 2017, Fatherly ranked this episode as one of the top 10 episodes for kids to watch. In 2018, PopMatters ranked this the 8th best episode of the original series. They praised Shatner (who plays both Kirks) for his nuanced yet over the top performance, depicting an extraordinary range of emotions. A 2018 Star Trek binge watching guide by Den of Geek, recommended this episode as one of the best of the original series. In 2019, Nerdist included this episode on their "Best of Kirk" binge watching guide. In 2019, Comic Book Resources ranked this episode as one of the top 8 most memorable episodes of the original Star Trek.