Кіріспе

Францияның Нормандиясындағы готикалық католик соборы – Кутанс соборы. Бұл собор 1210 жылдан 1274 жылға дейін Францияның Нормандиясындағы Кутанс қаласында салынған. Ол бұрынғы нормандық собордың қалдықтарын өз ішіне біріктіреді. Қазіргі күні Кутанс және Авранш епископтығының орталығы болып табылады, бұрын Кутанс епископтығының орталығы болған. 80 метр биіктіктегі бұл собор қаланың көрінісін биіктетсе, оны Джерси аралынан да көруге болады. Нормандия готикалық стилінің ұзын, түзу, вертикаль сызықтарды пайдалану арқылы берілген классикалық үлгісі.

Тарих

5-ші ғасырда Кутанседегі алғашқы шіркеу немесе собордың құрылысы дәстүрлі түрде алғашқы епископ болған әулие Эрептийге есептеледі. Бұл собор 9-шы ғасырда нормандық шапқыншылық кезінде қиратылды. Осы орын шамамен 150 жыл бойы уатылып жатты, бірақ 11-ші ғасырдың ортасында Кутанс епискобы Роберт соборды романдық немесе нормандық стильде қайта жаңартуға кірісті, бастапқыда собордың негізгі бөлігін салғанмен. Роберт көп ұзамай қайтыс болды, бірақ оның жұмысын 1048 жылы епископ болып тағайындалған Джеффри де Монбрэй жалғастырды. Джеффри Нормандия герцогы Вильгельммен (кейін Жеңімпаз атанған) жақсы қарым-қатынаста болды, ол 1056 жылы жаңа собордың қасиеттілік рәсіміне қатысты. Кейін епископ Вильгельмнің Англияны басып алуына бірге ілесіп жүрді. Собор осы жеңістің мол табысынан үлкен пайда көрді. Романдық собор кейіннен ауыр өртке ұшырады. 1210 жылы епископ Хью де Морвилл қазіргі готикалық соборды салуға кірісті, романдық ғимараттың көлемі мен көп бөлігін сақтап қалды. Оның маңызды қалдықтары қазіргі собордың көптеген қабырғалары мен мұнараларының астында жатыр. Жаңа собор 1274 жылы аяқталды және одан бері негізінен өзгеріссіз қалды. Екі мұнараның биіктігі шамамен 80 метрге жетеді, ал сегізбұрышты шам мұнарасының биіктігі 57 метрден асып түседі. 1562 жылы Дін соғыстарында кейбір зақымдар келтірілді, бірақ олар тез жөнделді. Собордың алдындағы тосқанауыл 17-ші ғасырда алынып тасталды. 1794 жылы Франция революциясы кезінде көптеген сыртқы зақымдар келтірілді: мүсіндер олардың орындарынан алынып тасталды, ал басқалары қылыштармен кесілді. Собор бір кездері театр, астық сақтау қоймасы және Ақыл ғибадатханасы ретінде пайдаланылды, бірақ зиян мен зақымдарға қарамастан, оның құрылымы сақталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кутанс қаласына көп зақым келгенімен, собор тағы да дерлік зардап көрмеді.

Ғимараттың сипаттамасы

Кіреберіс үстінде 1048 және 1218 жылдардағы собордың негізін қалаушылардың (епископтар Джеффри де Монбрей және Хью де Морвилл) бейнесі салынған заманауи терезе орналасқан; ортасында Кутанседегі алғашқы шіркеуді салған деп есептелетін Сент-Эрептиольдің мүсіні тұр. Оңтүстік қанатында ортағасырлық әйелдер бейнеленген өрнекті бас мүсіні бар бағана орналасқан. Фонарь мұнарасы собордың ортасын жарқыратып тұратын жарық көзі ретінде жобаланған. Көзді ортадағы шеңберге түседі, ол аспанды бейнелейді, ал жер – шаршы, ал сегізбұрыш – қайта тірілуді көрсетеді. Бас алтарьдың артында он екі апостолға теңелетін алты жұп бағана тұр. Терезелер 15 ғасырға дейін сақталған. Оңтүстік амбулаторияда 1381 жылғы қабырға суреті бар Қасиетті Жозеф шіркеуі орналасқан, онда Әке Құдайдың қасиетті үштігі, Кресттегі Мәсіх және Киелі Рух – көгершін бейнеленген. Оңтүстік амбулаториядағы Сент-Лод шіркеуі собордың ең көне бөліктерінің бірі болып есептеледі және 13 ғасырға дейін сақталған. Витражды терезеде Сент-Лоның өмірінен эпизодтар көрсетілген, соның ішінде киелінің алтарь үстінде пайда болған Киелі Рух көгершінімен бірге құлшылық етуі бейнеленген. (Оның көмекшісі оның тоғасының шетін ұстап, оның үстіне басып, құлап кетпеуіне көмектеседі.) Солтүстік амбулаторияда Сент-Маркуф шіркеуі орналасқан, терезеде киелінің өмірінен көріністер бейнеленген. Солтүстік амбулаторияда крещение, мира суру, сондай-ақ дін қызметкерлерін тағайындау рәсімдерінде қолданылатын қасиетті майлар (хризма) сақталады. Солтүстік трансептің 13 ғасырға жататын витражды терезесінде Томас Беккет, Георгий және Блез киелілерінің өмірінен эпизодтар көрсетілген. Солтүстік қанатының едені француз корольдік отбасының эмблемасы – лилия гүлдерімен (Мариямен байланысты символ) безендірілген ортағасырлық плиткалармен жабылған. Басқа плиткаларда Францияның лилия гүлдерінің жанында Кастилияның гербы бейнеленген. Крещение тағы солтүстік қанатында орналасқан. Соборда 1468 жылдан бері орган бар. Қазіргі орган 1728 жылы салынған және төрт клавиатурасы немесе мануалы, 51 тірегі және педаль тақтасы бар. Батыс терезесінің бір бөлігі органмен жасырылған. Оңтүстік портиктің үстінде төрт Евангелисттің (Матфей, Марк, Лұқа және Иоанн) символдары бейнеленген.