Кіріспе

"Құрымшықтар X-тремі!" – әскери ғылыми фантастикалық оқиғалар телешоуы "Жұлдыздар қақпасы SG-1"-нің 100-ші бөлімі және бесінші маусымның 12-ші бөлімі. Бұл эпизод алғаш рет 2001 жылдың 8 қыркүйегінде АҚШ-та Showtime телеарнасында көрсетілді. Оны сериалдың тең авторы және атқарушы продюсері Брэд Райт, сондай-ақ жетекші продюсерлер Джозеф Маллоцци мен Пол Малли жазды, ал режиссерлігін Питер ДеЛуиз жүзеге асырды. Эпизодта Жұлдыздық қақпа командасы Мартин Ллойдтың нәсіліне жататын ғарыш кемесінің Жерге бет алғанын біледі. Олар Мартинді табады, ол тағы да естелігін жоғалтып, "Құрт тесігі X-тремі!" атты телесериалды жасаған, ол құпия Жұлдыздық қақпа бағдарламасына негізделген сияқты. Оқиға "Құрт тесігі X-тремі!" деп аталатын, шоу ішіндегі шоуға ортақтасқан, "Жұлдыздар қақпасы SG-1" пародиясы болып табылады. Эпизодты жасау барысында Райт және барлық қатысушылар пародия, эпизодтық қатысулар, ішкі және метафикциялық әзілдер мен сілтемелер арқылы шоуды тойлауға арналған комедиялық эпизод жасауға тырысты. Эпизод төртінші маусымдағы "Қайту жолы жоқ" эпизодының жалғасы болып табылады. Оныншы маусымдағы "200" эпизоды осы эпизодтағы кейіпкерлер мен оқиғаларды дамытады.

Сюжет

Жерге қарай келе жатқан ғарыш кемесі анықталды, және оның энергия белгісіне сүйене отырып, майор Саманта Картер (Аманда Тэппинг) оның Мартин Ллойд сияқты адамдарға тиесілі екеніне сенді, оны Жұлдыздық қақпа командасы іздеуге кірісті. Олар Мартинді табады, ол өзі сатқан ғылыми-фантастикалық телешоудың – Wormhole X Treme! – шығармашылық кеңесшісі болған. Бұл шоу өте құпия Жұлдыздық қақпа бағдарламасына ерекше ұқсас. Шоудың Әскери-әуе күштерінің консультанты болып көрінген полковник Джек О'Нилл (Ричард Дин Андерсон) Мартин жұмыс істейтін студияға жіберіледі, одан ол кеме туралы ақпарат алуға тырысады. О'Нилл өзін Мартинге (Уилли Гарсон) қайта таныстырады, ол бұрын кездескеніне қарамастан, оны есіне алмайтынын мәлімдейді. Мартиннің тағы да естелігінің өшірілгендігіне сенген О'Нилл оның трейлерін қарап, көптеген витаминдерді табады, оларды Жұлдыздық қақпа командасындағы генерал Хаммондқа (Дон С. Дэвис) жібереді, ол SG 1-дің қалған бөлігін көмекке аттандырады. Біраз уақыттан кейін доктор Фрейзер (Терил Ротери) табылған витаминдерде Мартиннің нәсілінің тағы бір өкілі, бұрын оны есірткімен улаған Таннер қолданған химиялық зат бар екенін анықтайды. Сонымен қатар, Картер мен доктор Дэниел Джексон (Майкл Шэнкс) Мартиннің үйінің маңына бақылау құрылғылары орнатылғанын анықтайды. Таннердің адамдарын ұстауға жасаған тырасы сәтсіз аяқталады, ал Картер мен Дэниелдің іздері оларды үкімет агенттерімен толы қоймаға жеткізеді. О'Нилл мен Мартин Таннер (Роберт Льюис) және оның адамдары тарапынан тұтқынға алынып, Мартинге естелігін қалпына келтіру үшін дәрілік қарсы у береді. Есіне барлығы оралысымен, ол О'Ниллге барлық оқиғаны ұмыту үшін өзіне есірткі салғанын айтады. Екеуін де Тилк (Кристофер Джадж) босатады, ал Мартин Таннердің тобына Жерден қашу үшін кемесіне қашықтан басқару құрылғысын алуға көмектесуі керек екенін түсінеді. Темірқасықта, NID агенті Барретт (Питер Флеминг), оның адамдары Картер мен Дэниелді ұстағаннан кейін, оларға ғарыш кемесін басып алуды жоспарлап отырғанын айтады және Мартиннің қайда екені туралы ақпарат алады. Барретт кеткеннен кейін Картер мен Дэниел қалған NID агенттерін жеңіп, О'Ниллге NID оларға келе жатқанын ескертеді. О'Нилл құрылғыны алады, ал Таннер оны Жер мен NID-ден қашу үшін оған беруге көндіреді. Жаңа өміріне қанағаттанған Мартин Жерде қалуды шешеді, ал Таннер мен оның адамдары NID оларға жетуден бұрын кемеге телепортталады.

Даму

Бұл оқиғаның бастапқы идеясы сериалдың тең авторы және атқарушы продюсері Брэд Райтқа тиесілі болды. Ол төртінші маусымның "Кері қайту нүктесі" атты эпизодында бұрын пайда болған Мартин Ллойд кейіпкерінің тағы да естелігін жоғалтып, нәтижесінде SG 1 сияқты телесериал жасауға бейімделгенін көзге елестетеді. Райттың сөзінше, бұл оқиға "жүздік эпизод болмағанда, мен миллиондаған жылдар бойы ешқашан жасамас едім". Райт оқиғаның жоспарын жасағаннан кейін, сценарийді жазуға Джозеф Малоцци мен Пол Муллиге тапсырылды, бірақ бастапқыда олар Райт оқиғаны ұсынғанда оның әзілдеп отыр деп ойлады. Райт жанкүйерлердің Stargate SG 1-де бағалаған нәрселердің бірі – шоудың өзін "тынышсыз" қабылдамауы екеніне сенді. Көбінесегі эпизодтың орнына, жазушылар мерейлі оқиғаны жасауға тырысты, осы маңызды кезеңді тойлауға бағытталды. 1999 жылғы ғылыми-фантастикалық комедиялық фильм "Галактикалық іздеу" Райт пен шоу жазушыларын Stargate SG 1 пародиясын жасауға шабыттандырды. Сценарийді дамыту барысында Мулли олардың әзілдерге толы екенін анықтады, алайда "ең қиын бөлігі – осы әзілдердің пайда болуына себеп табу" еді. Мулли эпизодтың мағыналы болуын және "барлық пародияның астында нағыз Stargate оқиғасы" бар екенін қамтамасыз етуді қалады. Шоудың өндіріс тобы эпизодтың мәнін білгеннен кейін, Малоцци "көптеген адамдар көп нәрселерді қосуды қалады" деп еске алды және оларға материал ұсынды. Жазу процесінде Мартин Ллойдтың өз естелігін жоюды қасақана шешкені туралы идея Малоцци мен Мулли үшін "кейбір оқиғаларды түсінуге" көмектесті. Мулли кейіпкердің "толыққанды жұмыс істемейтінін" сезінді және "оны сынайтын" мақсатта атқарушының дәл осындай ұсыныс жасағанын жазды. Коэнге эпизодта камео рөлі берілді, ол осы сөйлемді жеткізді. Мулли әзіл эпизодта қалады деп күтпеген, сондай-ақ Коэн оны орындайтын адам болады деп ойламаған. Ғылыми-фантастикалық троптарда кейіпкерлердің фазадан шығуы да мазақ етілді, сондай-ақ SG 1-дің барлығының ағылшын тілінде сөйлеуі және Жермен бірдей уақыт түсінігіне ие болуы да сыналды. Джек О'Нилл мен Саманта Картер арасындағы романтикалық қарым-қатынасқа сілтеме жасайтын көрініс те жазылды, бірақ соңында ол алынып тасталды. Малоццидің сөзінше, сахнада Мартин өзінің екі басты кейіпкерінің қарым-қатынаста болуын қалаған, бірақ олардың әскери лауазымына байланысты О'Нилл/Картер қарым-қатынасын бейнелеуге мүмкіндік болмады. О'Нилл SG 1 эпизодындағы "Жер бетінен төмен" оқиғаларына сілтеме жасады, ал Мартин: "Мен мұны істей алмаймын! Бұл "Вояджер" эпизоды!" деп жауап берді.

Орындаушылар мен кейіпкерлер

Уилли Гарсон "Қайту жоқ нүктесі" эпизодында алғаш таныстырылған Мартин Ллойд рөлінде қайта оралады. Роберт Льюис және Мар Андерсон "Қайту жоқ нүктесі" эпизодынан доктор Питер Таннер мен Боб рөлдерін, Жерде жасырынып жүрген ғарыздық босқындарды қайта ойнайды. Бұрын ғарыздық босқындардың бірін сомдаған Мэттью Беннетт қайта қатыса алмады. Роль үшін Майкл ДеЛуиздің шашына аздап сұр түс қосылды және О'Ниллдің қабағындағы жалғыз тілігіне құрмет ретінде оң қабағына екі тілік салынды. Ол сондай-ақ түсірілім алаңын Дисней стилінде "цирк атмосферасына" жеткізуге тырысты, көптеген түсіру тобымен, декорациялармен және түсірілімнен кейін түстерді қанықтыру арқылы оны көрікті әрі жанды етуді көздеді. ДеЛуиз бен Райттың жетекшілігімен Майкл ДеЛуиз, Тид, Дункансон және Бохер шамамен екі сағаттық қосымша, көбінесе сценарийден тыс және импровизациялық материалды жазды. Питер ДеЛуиздің режиссерлік нұсқасында Stargate SG 1 актерлерінің қателер жинағы болды, бірақ ол эфирде көрсетілген және үйге таратылған нұсқалардан алынып тасталды.

Мәдени сілтемелер

Таннердің бірі "Стив Остин" деген лақап атын қолданады, бұл 1973 жылғы "Алты миллион долларлық адам" телесериалындағы сол аттас кейіпкерге сілтеме, ал Роберт С. Купер оның жанкүйері болатын. Сценарийде "қылмыстарды шешетін сөйлейтін иттің баяны" кіргенімен, Ричард Дин Андерсон, импровизациялап, сатылмаған "Пучински" телепилотын атайтын болды. Делуиздің сөзіне сүйенсек, жасыл терілі "Wormhole X-Treme!" шетелдіктер "Жұлдыз жолы" сериалындағы Ориондарға құрмет көрсету болған. Эпизод алғаш рет 2003 жылдың 24 ақпанында көрсетілді, ол Nielsen рейтингісі бойынша 2,4 көрсеткіш алды. Ұлыбританияда бұл эпизод алғаш рет 2001 жылдың 21 қарашасында Sky 1 арнасында көрсетілді.

Қабылдау

Jan Vincent Rudzki TV Zone үшін эпизодты 10 балдық шкала бойынша 10 баллға бағалап, "Бұл тапқыр, жақсы жазылған, сапалы режиссураланған, сонымен қатар әдемі әзілдерге толы" деп жазды. Винсент Рудзки эпизодты "бір жағынан күлкілі, екінші жағынан драматизмге толы" деп атады, шоудың жанкүйерлері емес көрермендер үшін де "қызықты оқиға" болатынын айтты. IGN үшін сын талдау жасаған Дэниел Солис оны "тамаша, керемет эпизод" деп сипаттап, SG 1 командасының "керемет, нақты" "карикатураларын" жоғары бағалады. DVD Times сайтынан Энди Холл бұл эпизодты "100 серияға толудың тамаша тәсілі" деп санайды және ол "SG 1 және тіпті жанрдың көптеген шоуларын концепциядағы сюжеттік қателерді аяусыз таңдап, пародизациялайды" деді. Tor.com үшін Кит Р. А. Декандидо "Wormhole X Treme" эпизодын "өзін-өзі күлдіріп, мерекелеген күлкілі жүзінші эпизод" деп сипаттап, Вилли Гарсонның Мартин Ллойд рөліне оралғанын құттықтады. 2019 жылы эпизодты талқылаған Элен Эшкрофт (Screen Rant) оны "барлық шоудың ең қарама-қарсы эпизодтарының бірі" деп санайды, "Көптегендер бұл эпизодты жек көреді, бірақ оның көңіл көтеруге арналған қызықты эпизод екеніне келісетін адамдар да болуы керек" деді. Stargate фанаттық сайты Gateworld үшін жазған Дэвид Рид "Көптеген адамдар бұл эпизодты канон деп есептемейді" деп атап өтті.

Үй медиасы

"Құрымшықтар X-тремі!" және оған дейінгі байланысты эпизодтар ("Екі өрт арасында", "2001" және "Шарұалық шаралар") алғаш рет 2002 жылғы 24 маусымда Ұлыбританияда Stargate SG 1 22-томының бір бөлігі ретінде DVD форматында жарық көрді. Сол күні "Құрымшықтар X-тремі!" және "Шарұалық шаралар" Ұлыбританияда 5.06 томының бөлігі ретінде VHS форматында да шығарылды. Кейіннен эпизод 2003 жылғы 28 сәуірде Ұлыбританияда Stargate SG 1 Бесінші маусымның 2-аймақтық толық DVD жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Америка Құрама Штаттарында эпизод алғаш рет 2004 жылғы 20 қаңтарда 5-ші маусымның 1-аймақтық DVD жинағының бір бөлігі ретінде шығарылды. Эпизодтың DVD нұсқаларында режиссер және продюсер Питер ДеЛуиз, сценарист және продюсер Джозеф Малоцци және визуалды эффекттер жетекшісі Джеймс Тихенордың аудио түсіндірмелері бар. Эпизод, Stargate SG 1 бесінші маусымының қалған бөлігімен бірге, алғаш рет 2007 жылғы желтоқсанда iTunes және Amazon Unbox платформаларында жүктеуге қолжетімді болды. "Құрымшықтар X-тремі!" эпизоды, серияның барлық басқа эпизодтарымен бірге, 2010 жылғы 15 тамызда АҚШ-та Netflix арқылы алғаш рет онлайн көруге ұсынылды. Эпизод, серияның қалған бөлігімен бірге, әртүрлі онлайн платформаларда және 2020 жылғы Blu-ray нұсқасында жаңартылған сапада шығарылды. 2009 жылғы шілдеде Stargate MGM ресми сайты эпизодтан бұрын жарияланбаған 5 қателерді (блуперс) жариялады. 2001 жылғы қыркүйекте The Hollywood Reporter Stargate SG 1 сериалының 100-ші эпизодына жетуі туралы 18 беттік мақала жариялады. Мақалада актерлер мен түсірілім тобымен сұхбаттар, сондай-ақ ойын-сауық индустриясының өкілдерінен құттықтау хабарламалары қамтылған.