Кіріспе
Илиамна көлі (Yup'ik: Nanvarpak; Dena'ina Athabascan: Nila Vena) – АҚШ-тың Аляска штатының оңтүстік-батысындағы көл, Аляска түбегінің солтүстік жағында, Квичак шығанағы мен Кук шығанағы арасында, Сельдовиядан шамамен 161 км (100 миль) батысқа қарай орналасқан.
Iliamna Lake or Lake Iliamna (Yup'ik: Nanvarpak; Dena'ina Athabascan: Nila Vena) is a lake in southwest Alaska, at the north end of the Alaska Peninsula, between Kvichak Bay and Cook Inlet, about 100 mile (161 km) west of Seldovia, Alaska.
Атауы
Көл 1852 жылы жарияланған Ресей гидрографиялық департаментінің 1455 нөміріндегі картасында "Оз[эро] Бол[шой] Ильямна" (Үлкен Ильямна көлі) деп көрсетілген. 1802 жылғы ертерек Ресей картасында көл орыс саяхатшысы Григорий Шелеховтың құрметіне "Оз[эро] Шелехово" (Шелеков көлі) деп аталған. АҚШ Геологиялық қызметінің қызметкері Г. К. Мартиннің мәлімдемесінше, Илиамна – "осы көлде мекендейтін, жаман мінезді адамдардың қайықтарын (бидарка) тесіп, зақымдайтын мифтік үлкен қара балықтың аты" делінеді.
Уильямспорт-Пайл Бей жолының тасымалы
Алғашында 1930 жылдардың ортасында Аляска жол комиссиясы салған Уильямспорт Пайл Бей жолы – Аляска көлік және инфрақұрылым департаменті күтіп ұстайтын, арнайы мақсаттағы жол. Бұл жол көлдің солтүстік-шығысындағы Пайл шығанағын Кук шығанағының Илиамна шығанағындағы шағын Уильямспорт елді мекенімен (Гомерден оңтүстік-батысқа қарай шамамен 161 км (100 миль) қашықтықта) байланыстырады. Жолдың ұзындығы 25 км (15,5 миль), ені бір жолақты және төрт көпірі бар. Уильямспорт Пайл Бей жолы қайықтар мен жүк тасу үшін қиыршық таспен төселген, арнайы мақсаттағы жол ретінде күтіледі және жалпы пайдалануға арналмаған. Жол көпірлер арқылы тасымалданатын шағын қайықтарға Кук шығанағынан Бристоль шығанағына дейін құрлықпен жүруге мүмкіндік береді, бұл Аляска түбегін айналып, ашық мұхитпен саяхаттау қажеттілігін жояды. Осы және басқа да себептерге байланысты, бұл жол Илиамна көлі мен Бристоль шығанағы аймақтарында отын шығындарын айтарлықтай азайтады деп саналады.
Халық көп тұратын жерлер
Ілиамна, Ньюхэлен, Коханок, Педро шығанағы, Папа Ванной десанты және Игиугиг ауылдары Ілиамна көлінің жағасында жатыр.
Флора мен фауна
Ілиамна көлі спорттық балық аулаумен әйгілі. Көлде балықшылардың негізгі үш нысанасы – форель, лосось және грейлинг. Тамыз бен қыркүйек айлары ірі жаңбырлы алабұғаларды аулауға ең қолайлы уақыт, олардың кейбіреулерінің ұзындығы 28 дюймнан асып кетеді. Квичак өзенінің саясаты (Илиамна көлінің су жинау алабы) форель (және басқа да жергілікті балықтарды) аулап жіберуді көздейді, бірақ лосоське қатысты емес. Қызыл (сокей) және патша (чинук) лососьтері көлде тұрақты түрде кездеседі және Аляска Балық және Фауна департаментінің ережелеріне сәйкес аулауға рұқсат етіледі. Ілиамна көлінде сондай-ақ әлемдегі тұщы сулы ескектердің сирек кездесетін популяцияларының бірі бар. Бұл көл сонымен қатар әлемдегі ең ірі қызыл лососьтің шабақтарын өсіру орталығы болып табылады. Қызыл лосось өмірінің 5 жылының жартысын тұщы суда өткізеді. Бұл басқа лосось түрлерінен гөрі ұзақ.
Өрмекші аңыз
Жергілікті тұрғындар Ілиамна көліндегі белгісіз су жануары – деп айтылатын Ілиамна көлінің монстры туралы көптеген әңгімелерді айтады. Көрілгендердің құжаттамаға түспеген ақ осетрдің популяциясы болуы мүмкін деген болжам бар. Егер осы болжам растыққа келсе, бұл Солтүстік мұзды теңіз шеңберінен небары бірнеше жүз шақырым қашықтықта орналасқан ең солтүстікке қарайғы белгілі популяция болар еді. «Жануарлар планетасы» телеарнасының «Өзен монстрлары» бағдарламасын жүргізуші Джереми Уэйд осы «монстр» деп аталатын көріністердің ақ осетр болуы мүмкін деген пікірдегілердің қатарында. Ал басқалары бұл Тынық мұхитының ұйықтайтын акуласы деп санайды. 2012 жылы YouTube-та жарияланған видеода Ілиамна көлінде ұйықтайтын акуланың кішкентай түрі көрсетілгені осы пікірді қуаттайды. 2017 жылы бірнеше жаңа көріністер тіркелді. «Анкоридж Дейли Ньюс» газеті бір кезде оның бар екенін нақты дәлелдеген адамға 100 000 доллар сыйлық ұсынған.