Ирландиялық радио және тележүргізушісі Жерард Райанның өмірі мен қызметі

Кіріспе

Ирландиялық хабар таратушы (1956–2010)

Джерард Райан (4 маусым 1956 – 30 сәуір 2010) – ирландиялық радио және теледидар жүргізушісі, Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) ұйымында жұмыс істеген. Ол 1988 жылдан бастап, қайтыс болғанға дейін әр жұмыс күні таңертең RTÉ 2fm радиостанциясында “The Gerry Ryan Show” бағдарламасын жүргізді. 1990 жылы осы бағдарламасы үшін оған «Жакоб» сыйлығы табысталды. Райан «Secrets», «Gerry Ryan Tonight», «Ryantown», «Gerry Ryan's Hitlist», «Ryan Confidential» және «Операция Трансформациясының» алғашқы үш маусымын қоса алғанда, бірнеше телешоуларды жүргізді. 1987 жылы Коннемарадағы жағымсыз оқиғадан кейін ол «Ламбо» деген лақап атымен танылды. Ол сондай-ақ Синтия Ни Мурчумен бірге 1994 жылғы «Евровидение» ән байқауын жүргізіп, 2008 жылы сол кездегі жүргізуші Пат Кеннидің орнына теледидардың ең ұзақ жүрген сұхбат бағдарламасы – «The Late Late Show» бағдарламасын жүргізді. 2008 жылдың қазан айында «Нағыз Джерард Райан, тұрыңызшы» атты автобиографиясы жарық көрді. Ол 1988 жылы Морах Бреннанға үйленді және олардың бес баласы болды: Лотти, Рекс, Бонни, Эллиотт және Бабетт. 1997 жылы Морах күйеуінің бағдарламасына телефон шалып, «Нора» деген атпен жарты миллион тыңдаушыға оның жеке тұрмысына қатысты құпия мәліметтерді айтты. Джерард пен Морах 2008 жылдың наурыз айында ажырасқанын жариялады. Содан кейін ол Оңтүстік Африканың Ирландиядағы бұрынғы елшісі және сол кездегі ЮНИСЕФ Ирландиясының атқарушы директоры Мелани Вервордпен қарым-қатынас жасады. Джерард Райан 2010 жылдың 30 сәуірінде Дублиндегі үйінде қайтыс болған күйде табылды.

Ерте өмір

Райан 1956 жылы Дублинде дүниеге келген. Ол әкесі Винниді пресвитериандық отбасынан шыққан "біршама езгеше" стоматолог, ал анасы Моринди (қызметтегі аты Берк) – театрлық ортадан шыққан және театрда жұмыс істеген "көзге түсетін әйел" деп сипаттады. Оның тәрбиешісі тележүргізуші Эмонн Эндрюс болды. Ол Чарльз Хогидің балаларымен бірге оқ жаттығуларын жасады. Райан Рахенидегі Сент-Пол колледжінде білім алды. Райанның анасы 2006 жылы Рождество күні қайтыс болды. Олар үштігі тікелей эфирде де қойылымдар қоя бастады, олардың кейбіреулеріне Райанның сөзінше, 20 000-ға жуық адам келді.

"Ламбо" оқиғасы

1987 жылы Райан мен еріктілер тобы "Гей Бёрн Шоу" бағдарламасы аясында Коннемара ауылдық аймағында уақыт өткізді. Райан өмір сақтау үшін қошқарды өлтіріп жегенін мәлімдеді, соның салдарынан "Ламбо" деген лақап атқа ие болды, бірақ бұл оқиғаның жалған екені анықталды. Осы оқиға театр сахнасында қойылды.

Джерри Райан шоуы

Райанның стилін кейбіреулер ауызды жабатын, сенсациялық радиожүргізуші деп санады. «Джерри Райан Шоу» Ирландияның Хабар тарату комиссиясына (BCI) бірнеше рет шағым түскен, бірақ ол бір рет жазадан құтылып қалды, себебі ол: «Егер біреу эфирде «Құдай – әлдеқандай нәрсе» десе, бұл дінге қарсы сөз болар ма?» деп сұрады. Райан секс, дене функциялары, тамақ сияқты тақырыптарды талқылаудан, сондай-ақ қазіргі әлеуметтік және саяси мәселелерді қозғаудан ләззат алғандығымен белгілі болды. Бұрынғы PR-гуру Макс Клиффорд Райанның қайтысынан кейін, оның Грэм Нортон мен Терри Воган сияқты Ұлыбританияда сәтті мансапқа ие бола алатынын айтты және ол «Михаэль Паркинсонның ең жақсы күніндегідей» екенін мәлімдеді. «The Gerry Ryan Show» 1988 жылдың наурыз айында басталды, оған үш сағаттық таңертеңгі эфир берілді. «G. Ryan Show», жұмыс күндері сағат 09:00–12:00 аралығында «Ryan Line» арқылы сұхбаттар мен тікелей қоңыраулардан тұрды. Ол әр таңертең газет беттеріндегі маңызды жаңалықтарды талқылай бастады. Сағат 10:00-де жаңалықтар жаңартылғаннан кейін Райан сол таңертеңгі «Nob Nation» бағдарламасын ұсынатын, ол сатирикалық рубрика, ол бәсекелес «Today FM» станциясының «Gift Grub» бағдарламасына ұқсас RTÉ саясаткерлері мен медиа қызметкерлерінің пародийларын көрсетті. Райан RTÉ 2fm-нің жалғыз бағдарламасын жүргізді, ол Ирландиядағы ең танымал жиырма радиошоудың қатарына кіретін, жылына RTÉ-ге шамамен 4-5 миллион евро табыс әкелетін (жарнама арқылы, шоу кезінде 30 секундтық жарнама 900 евро тұратын) бағдарлама болды. Бұл RTÉ Райанның жарнамасы арқылы күніне 27 000 евро табатынын білдірді. 1990 жылдың қазан айында Райан «The Gerry Ryan Show» үшін «Jacob's Award» сыйлығын алды, ол марапаттау кешінде «ұсынылмаған, таңғажайып және бұрын-соңды болмаған, сонымен бірге маңызды, күлкілі және болжауға келмейтін» деп сипатталды. Бағдарламаның ең жарқын сәті 1993 жылы болды, зорлау құрбаны Лавиния Кервик GRS-ке қоңырау шалып, өзінің сезімдерін бөлісті. 1997 жылы Райанның әйелі Морах, одан кейін ажырасып, күйеуінің шоуына телефон соғып, «Нора» деген атпен жарты миллион тыңдаушыға күйеуінің әр түнде төсекке жатар алдында трусын еденге тастайтынын, киімдерін ілгішке ілмейтінін, бірнеше апта бойы артқы ауладағы иттің қалдықтарын тазаламағанын және қоқыс жәшігіне қоқысты шығармайтынын айтты. Сұхбат аяқталуға жақын, ол күйеуінен: «Сен қазір де солай істейсің ғой, ә, Джерри?» деп сұрады. Ол Монтроздың бақылау бөлмесіндегі командасының күлгенін естігеннен кейін не болып жатқанын түсінді. Ұялып, тыңдаушыларына: «Бұл менің әйелім сөйлеп тұр» деді. 2004 жылы Райан сол кездегі премьер-министр Берти Ахернмен сұхбатты өте қысқа мерзімде жойғандықтан, қызу пікір тудырды. Британдық хабар таратушы Крис Эванс «Джерри Райан Шоу» бағдарламасының арқасында Килларниде демалыс кезінде ұзақ үзілістен кейін радиоға оралуға шабыланды.

Ryan's style was considered by some to be that of a motor mouth shock jock. The Gerry Ryan Show was subject to several upheld complaints to the Broadcasting Commission of Ireland (BCI), although once escaped punishment when he said "Would it be considered blasphemous if someone said on air that 'God is a bollocks?'". Ryan was noted for the enjoyment he took in discussing topics such as sex, bodily functions, and food – as well as current social and political issues. Disgraced former PR guru Max Clifford claimed, after Ryan's death, he could have, like Graham Norton and Terry Wogan, had a successful broadcasting career in the UK and said he was similar to "Michael Parkinson at his best". The Gerry Ryan Show, began in March 1988 when he was offered a three hour morning radio slot. The G. Ryan Show, running from 09:00–12:00 on weekday mornings, consisted of interviews and phone ins via the "Ryan Line". Each morning he would begin by discussing the headlines of that morning's newspapers. Following the news update at 10:00, Ryan would introduce that morning's Nob Nation, a satirical slot which featured impersonations of politicians and RTÉ media personnel comparable to rival station Today FM's Gift Grub. Ryan presented RTÉ 2fm's only show which was regularly among the top twenty Irish radio shows in Ireland, a show which commanded around €4–5 million for RTÉ per annum, mainly through advertising (one thirty second advertisement during the show cost €900). This meant RTÉ would have earned €27,000 through advertising from Ryan per day. In October 1990, Ryan received a Jacob's Award for The Gerry Ryan Show, described at the award ceremony as "unbelievably bizarre and unprecedented – and at the same time being serious, hilarious and unpredictable". The defining moment of the show came in 1993, when a rape victim, Lavinia Kerwick, rang GRS to air her feelings. In 1997, Ryan's wife Morah, from whom he later separated, telephoned her husband's show and, under the name Norah, told half a million listeners that her husband dumps his underpants on the floor before hopping into bed every night, doesn't put his clothes on hangers, had not cleaned the dog's mess from the back yard for weeks and never puts the rubbish out for the dustbin men. When she was done she asked her husband: "You would do that now, wouldn't you Gerry?" The interview was nearing its finish when he realised what was happening after hearing his crew laughing in the Montrose control room. An embarrassed Ryan informed his listeners: "This is my wife talking". In 2004, Ryan caused uproar when he cancelled an interview with the Taoiseach of the time, Bertie Ahern at very short notice. British broadcaster Chris Evans credited The Gerry Ryan Show with inspiring him to return to radio broadcasting after a long absence while on a holiday in Killarney.

Теледидар мансабы

Райан өзінің мансабында бірнеше телешоулар сериясын жүргізді. «Секреттер» – сенбі кешкі танымал шоу болған, бірақ сыншылар тарапынан жақсы қабылдамады. Продюсер Кевин Линехан шоудан алынып, Миллстрит Евровидениесінде жұмыс істеуге жіберілді, содан кейін Райаннан Фионнуала Суинимен бірге шараны жүргізуді сұрады. Кейін олар кездесіп, Линехан Райанға RTÉ оның ұсынысына қарсылық білдіргенін хабарлады. Дегенмен ол 1994 жылғы «Евровидение» ән байқауын Синтия Ни Мурчумен бірге жүргізіп, аралық акт ретінде «Riverdance» биін таныстыру құрметіне ие болды. Ол Майкл Флэтли мен Жан Батлердің хореография жасап, биді «елу-алпыс рет» репетиция жасағандарын көрді, кейіннен оған биге 20 000 фунт стерлинг инвестиция салу мүмкіндігі ұсынылғанын жазды. Райан одан бас тартты, бұл шешіміне кейін өкінді. Райан сериалды ортасынан тоқтату үшін RTÉ-ге сүраныш жасады, бірақ нәтиже болмады. «Gerry Ryan Tonight» – аптасына екі рет эфирге шығатын сұхбат бағдарламасы болды. Райан оны «ешқандай жарақаттан кем емес» деп сипаттады, себебі ол продюсер Фердия МакАннамен жақын достығынан айырылуға жақын болды. Райан Гей Бёрннің «The Late Late Show» бағдарламасынан кеткеннен кейін оның орнын басатын адам ретінде қарастырылды. Райанның продюсер де, жүргізуші де болатыны және Бёрннен жоғары табыспен 500 000 фунт стерлингтік келісім-шартқа ие болатыны туралы хабарлар 1999 жылы Пат Кенни рөлді қабылдағанда негізсіз болып шықты. Кейінгі тележұмыстарына Герри Райанның «Hitlist» бағдарламасы, «Ryan Confidential» және «Operation Transformation» кірді. Райан 2008 жылғы автобиографиясында сыншылары енді бұрынғыдай дауыстамайтынын жазды, бірақ мұны «көбінесе маған назар аудармайтындықтарымен» түсіндірді. Телекарьерасы бойынша сирек кездесетін оң пікірлерде Райан қонақ рөлі үшін мақтау алды, тіпті дәстүрлі түрде қиын комик Томми Тиернанмен де жақсы өрескелдеді, оның Кеннимен бірге бағдарламада пайда болуы шағымдарға әкелді. Ол жүргізген «The Late Late Show» бағдарламасының көрермендері сол маусымдағы жылдық «The Late Late Toy Show» бағдарламасынан басқа ең көп болды. «The Evening Herald» басылымы хабарлағандай, «Tonight with Craig Doyle» бағдарламасы аяқталғаннан кейін Райан 2010 жылдың күзінде сұхбат бағдарламасын ұсынатын болды.

Ryan hosted several series of television shows during his career. Secrets was a popular Saturday night show which was not well received by critics. Producer Kevin Linehan, was removed from the show to work on the Millstreet Eurovision and asked Ryan to co present the event with Fionnuala Sweeney. They later met and Linehan informed Ryan that RTÉ had objected to his proposal. He did, however, co present the 1994 Eurovision Song Contest alongside Cynthia Ní Mhurchú where he had the honour of introducing Riverdance as the interval act. He had watched Michael Flatley and Jean Butler put the act together, choreographing it and rehearsing it "fifty or sixty times" and later wrote of being offered the opportunity to invest a stake of £20,000 in the act. Ryan turned it down, a decision he later admitted regretting.</blockquote> Ryan unsuccessfully pleaded with RTÉ to cancel midway through the series. Gerry Ryan Tonight was a chat show that aired two nights per week. Ryan describes it as "no less traumatic" as it nearly cost him his close personal friendship with the producer Ferdia McAnna. Ryan was touted to be the successor to Gay Byrne following his departure from The Late Late Show. Reports that Ryan was to be made producer as well as presenter and given a deal worth £500,000 – higher earnings than Byrne received – proved unfounded when Pat Kenny took over the role in 1999. Later television work included Gerry Ryan's Hitlist, Ryan Confidential, and Operation Transformation. Ryan wrote in his 2008 autobiography that his critics were not as vocal any more, although he put this down to them "mostly ignoring me". In positive notices unusual as per his television career, Ryan received praise for his guest role, even coping well with the traditionally difficult comedian Tommy Tiernan whose appearances on the show with Kenny led to complaints. The edition of The Late Late Show that he hosted had the largest audience of any that season apart from the annual edition of The Late Late Toy Show. The Evening Herald reported that when Tonight with Craig Doyle finished, Ryan was set to present a chat show in autumn 2010.

Өмірбаян

2008 жылдың басында Райан "Пингвин" басылымымен өзінің өмірбаянын жазуға келісімшарт жасағанын хабарлады. "Пингвин" Райанға төлеген 100 000 евролық аванс Ирландияда жарық көрген кітаптар арасындағы ең ірі аванс есебінде тіркелді. "Нағыз Джерри Райан, тұрыңызшы" кітабы 2008 жылдың 16 қазанында ирланд оқырмандарына ұсынылды. 2009 жылдың қаңтар айында кітаптың 10 000-нан астам данасы сатылғаны мәлім болды.

Табысы

2004 жылы Райан RTÉ-ден 487 492 евро тапты, бұл оны әріптесі Пэт Кенниден кейін ең көп жалақы алатын екінші жүргізуші етті. Ол 2003 жылы 462 442 евро, ал 2002 жылы 601 882 евро тапқан. 2007 жылдың шілдесінде RTÉ Райанға жылына 600 000 евро көлемінде бес жылдық жаңа келісімшарт ұсынды. Райанның айтуынша, осыған дейін ол Денис О'Брайенмен келісімге қол қоюға барған, Newstalk телеарнасында күндізгі бағдарлама жүргізуге келісімде болған. Оған RTÉ ұсынғаннан бірнеше миллион евро артық ұсыныс жасалған. Райан келісімді қарастырды, өйткені оның жақын досы Уилли О'Райли Today FM станциясының басшысы еді және басқа станциялармен де байланыста болды. Бірақ келіссөздер күйреп кетті, себебі Райан жағдайдың өте сезімтал екенін айтты, RTÉ оның келісімшартын қарап, оның олар үшін құндылығы қалды ма деп шешті. О'Брайен жоғалып кетті, ал Райанға байланыс үзілгені туралы хабарлады. Ол "әлемдегі ұялы телефондардың көп бөлігіне ие адам үшін бұл өте керемет" деді. О'Брайен кейін қайта келді, бірақ Райан бұл кезде RTÉ келісімшартына қол қойған еді. 2009 жылдың 10 наурызында ол радиодағы бағдарламасында ұзақ сөйледі, соңында RTÉ-мен жасасқан келісімшартын бұзуға және жалақысын төмендетуге дайын екенін мәлімдеді. Райан техникалық түрде RTÉ қызметкері емес еді, бірақ ол жеке компания арқылы жалақы алды, бұл Райан мен RTÉ-ге оның жалақысынан көп салық төлеуден қашуға мүмкіндік берді.

Отбасы

Раян әйелі Морахпен 26 жыл бірге тұрды, олармен бес баласы болды, соның ішінде Лотти де бар. Ол "Биг Д" пираттық радиостансасында жұмыс істеген кезде Морах оның бағдарламасына көмектесті. Ол болашақ күйеуіне музыка жинауға және жабдық тасымалдауға көмектесті. Ол өзінің 15 фунт табысының 3 фунтын оған төледі. Олар алғаш үйленгенде Райанның ақшасы өте аз болды. Пат Кенни Райан мен оның әйеліне Грекиядағы бал айларында төсек берді. Райан жалақысын жоғарылатып көрсетіп, ипотека алып, Маринода шағын үй сатып алды. 2008 жылдың наурызында Райан Морахпен ажырасатынын хабарлады және бұл ажырысуды "өте қиын жағдай" деп сипаттады. 2008 жылы ол Оңтүстік Африканың Ирландиядағы бұрынғы елшісі, кейін ЮНИСЕФ Ирландияның атқарушы директоры Мелани Вервордпен қарым-қатынас бастады. 2011 жылы Верворд телехабаршымен арадағы қарым-қатынасынан туған жариялылық себебімен қайырымдылық қорынан босатылғанына "қатты таңырған" екенін айтты.

Денсаулық

2006 жылы Райан қысқы құсу ауруына шалдыққаннан кейін сусыздану салдарынан ауруханада бірнеше күн тамшы салып жатты. Ол сондай-ақ, көпшілікке жария болған вазектомиядан өтті, оның нәтижесінде жара қабынуы пайда болды. 2010 жылы есірткіге байланысты қайтыс болғаннан кейін Райанның кокаин қолданғаны туралы хабарлар жарияланды. Райанның бұрынғы қарындасының күйеуі Женис О'Брайен былай деді: "Герридің есірткі қолданатынын білген көп адам болды. Бұл жылдар бойы ашық сыр ретінде қабылданды. Ол барлық жерде – туған күндерде, Рождество мерекелерінде қолданды. Мұны білетін мен ғана емеспін". Райан дәмді тағам мен шарапты өте жақсы көретін. Ол бірнеше жыл бойы артық салмақпен күресіп, "салмақ тастау таблеткасы" деп саналатын Редуктил (Сибутрамин) қабылдаған, ол оған тиімді және қауіпсіз болып көрінген. Райан өзінің өмірбаянында өзінің денсаулығы үшін тым көп ішетінін мойындады.

Өлім

2010 жылы 30 сәуірде түстен кейін Райан Дублиннің Лисон көшесіндегі үйінің жатын бөлмесінде қайтыс болған күйде табылды. Құрмет көрсетушілердің арасында Боно, Клинтондар, премьер-министр Браян Коуэн және президент Мэри МакАлиз болды. Күн жұма болғандықтан, сол күнгі "The Late Late Show" бағдарламасы Райанның өмірі мен өліміне арналды. Елдің түкпір-түкпірінен келген 10 мың адам көңіл айту кітаптарына қол қою үшін кезекке тұрды. Оның жерлеу рәсімі 6 мамырда өтті және Райанның радиошоуының эфир тікелей трансляциясы жасалған 2fm радиостансасында көрсетілді, бұл негізінен жастар музыкасына бағытталған станса үшін алғашқы жағдай еді. Оның өлімі 1994 жылы "Евровидение" байқауын жүргізген күнінен тура 16 жыл өткен соң орын алды. Сот-медициналық сараптама көрсеткендей, өлімнің себебі жүрек ырғағының бұзылуы болды, ал Райанның денесінен табылған кокаин іздері оның өлімінің "көп болжамды себебі" деп танылды. Райанның ұзақ жылдар бойы кокаин қолданғаны белгілі болғаннан кейін, көпшілік арасында үлкен пікір таласы туды. RTÉ кейіннен сот сараптамасынан кейін Райанның кокаинге тәуелділігі туралы жеткіліксіз ақпарат бергенін мойындады.