Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Bede Aircraft Corporation 1961 жылы авиациялық инженер Джим Бедтің Кливленд қаласында BD 1 жинақ ұшағын шығару мақсатымен құрылған, ол кейін American Aviation Corporation-ның AA 1 ұшағына айналды. Компания сонымен қатар бірқатар озық жинақ ұшақтарын жасады және өндірді, оның ішінде танымал Bede BD 5 (артынан итеруші винтті) және BD 5J (турбореактивті) ұшақтары бар. BD 5J 25 жылдан астам уақыт бойы әлемдегі ең кішкентай реактивті ұшақ ретінде Гиннестің рекордтар кітабына енді. Оның түрлері әртүрлі Budweiser жарнамаларында пайда болды (Bud Light Jet, ол әуеде өрт шығып, авиашоумен байланысы жоқ апатқа ұшырады). Бұл кішкентай реактивті ұшақ Джеймс Бонд фильмдерінде де көрсетілді; Сэр Роджер Мурдың қатысуымен түсірілген "Октопусси" және кейіннен "Die Another Day" фильмінде, Пирс Броснан 007 агенті рөлінде, Q шеберханасының қабырғасындағы безендіру ретінде пайда болды. Кейінірек жасалған BD 10 үлгісі, Lear Jet бизнес-ұшақтарында қолданылатын сол қозғалтқышпен (GE J 85) жабдықталды және жинақтан құрастырылған алғашқы үстін дыбыс жылдамдығынан асыратын жеке ұшақ деп мәлімделді. Барлығы бес дана салынды, олардың үшеуі апатқа ұшырады. Қазірде тек екі данасы ғана сақталған, екеуі де ұшуға жарамсыз. Екінші ұшақ Невада штатының Миден қаласындағы Peregrine Aircraft Company-да салынды. Дуглас округі әуежайындағы сынақ ұшу кезінде ұшақ қауіпсіз сынақ ұшу жылдамдығынан асып, ауада жарылып, ұшқыш Майк ВанВагонен қаза тапты. Ұшу кезінде артық жылдамдық салдарынан ұшақтың тік стабилизаторы қирап кеткен деген болжам бар. Олардың ешқайсысы да дыбыс қабырғасын бұзған жоқ. Бұл ұшақ 1994 жылғы маусым айындағы "Aviation Week" журналының мұқабасында, толық ұшқыштар есебімен бірге жарияланды.
Bede Aircraft Corporation was founded by aeronautical engineer Jim Bede in Cleveland in 1961 to produce the BD 1 kit aircraft, which eventually became the American Aviation Corporation's AA 1. The company also created and produced a number of advanced kit planes including the famous Bede BD 5 (pusher propeller driven) and BD 5J (turbojet driven). The BD 5J has held the Guinness record as the World's Smallest Jet Aircraft for more than a quarter century. Versions of it saw use in various Budweiser commercials (the Bud Light Jet, which was lost in an inflight fire and crash unrelated to airshow work). The tiny jet also appeared in two James Bond movies; Octopussy starring Sir Roger Moore, and later in a cameo appearance, hanging from the wall of Q's workshop in Die Another Day starring Pierce Brosnan as Agent 007. A later design, the BD 10 powered by the same engine (GE J 85) used on Lear Jet business jets, claimed to be the first supersonic personal jet built from a kit. Five examples were built in total and three of these crashed. Only two examples remain, both unflyable. The second aircraft was built at the Peregrine Aircraft Company in Minden Nevada. During a flight Test at Douglas County Airport, the aircraft far exceeded the maximum safe flight test speed, and broke up inflight, killing pilot Mike VanWagonen. It was estimated that this aircraft experienced catastrophic vertical stabilizer failure, due to the excess speed during the flight. None of them ever broke the sound barrier. This aircraft was featured on the cover of Aviation Week in June 1994, with a full pilots report.