Уильям Брэди: Ирландский футболдың жұлдызы

Кіріспе

Ирландиялық футболшы және менеджер (1956 жылы туған)

Уильям Брэди (13 ақпан 1956 жылы туған) – ирландиялық бұрынғы футболшы және сарапшы. Ол Англияда «Арсенал» сапында 1979 жылы Англия кубогын (FA Cup) жеңіп, Италияда «Ювентус» сапында екі рет Серия А чемпионы атанды. Брэди Ирландия Республикасы ұлттық құрамасы сапында 72 рет ойнаған. Брэди – сол аяғымен ойнайтын және жоғары сапалы пас беру, ойынды көру қабілеті және допты жақын қадағалау сияқты ерекше техникалық дағдыларымен көзге түсетін дарынды шабуылдаушы жартылай қорғаушы болды, бұл оны керемет ойыншы етті. Брэди «Селтик» және «Брайтон энд Хов Альбион» клубтарын басқарды. 2008 жылдан 2010 жылға дейін Ирландия Республикасы ұлттық футбол құрамасының бас жаттықтырушысының көмекшісі болды, ал 1996 жылдан 2013 жылға дейін «Арсенал» клубының жастар даму бөлімінің басшысы қызметін атқарды. Ол 1990 жылы BBC телеарнасында телесарапшы ретінде медиадағы мансабын бастады, кейін 1998 жылы RTÉ Sport телеарнасына ауысты. 2023 жылдың маусым айында Брэди 25 жылдық еңбек еткеннен кейін RTÉ телеарнасындағы сарапшылық қызметінен қанағаттандығын мәлімдеді.

Жас шағы мен отбасы

Брейди Дублинде футболшы отбасында дүниеге келіп өсті. Оның әкесінің әкесі Фрэнк Брейди ағасы және үлкен ағасы Рей Брейди ағасы екеуі де халықаралық құрама командасы сапында ойнаған. Оның басқа ағаларының ішінде Фрэнк 1968 жылы «Шамрок Роверс» командасымен ФАИ кубогын жеңіп алды және УЕФА Кубок иелері кубогында екі ойын өткізді, ал Пэт «Миллуолл» және «Куинз Парк Рейнджерс» командаларында доп теуіп жүрді. Лиам Сент-Эйденнің C.B.S. мектебінде оқыды, бірақ орта білім сертификатын алуға дейін оқуын аяқтамады. Ол сол кезде мектептегі гэль футбол матчын қатыстырмағандықтан мектептен қуылғанын айтты; бірақ мектеп бұл мәлімдемені жоққа шығарды.

Клубтық мансап

Брейди мансабын «Арсеналдан» бастады, 1971 жылы 15 жасында Лондонға көшіп, жасөспірімдер құрамына қосылды. 1973 жылы 17 жасқа толғанда кәсіпқой футболшы болды. Алғашқы ойынын 1973 жылғы 6 қазанда «Бирмингем Ситиге» қарсы, Джефф Блоклиді алмастырып шығып, сенімді ойын көрсетті. Бірақ келесі матчында, Солтүстік Лондондық дербиде «Тоттенхэм Хотсперге» қарсы нашар ойнады, содан кейін «Арсенал» бас жаттықтырушысы Берти Ми жас ирландты біраз уақытқа аз пайдалануға шешім қабылдады. Брейди 1973–1974 маусымын 13 ойында (соның төртеуі – қосымша уақытта) өткізді. 1974–1975 маусымдарында Брейди «Арсеналдың» негізгі құрамындағы тұрақты ойыншы болды және 1970 жылдардың ортасында бірнеше маусым бойы құлдырау қаупі төнген командадағы сирек жарқын жұлдыз болды. Терри Ниллдің бас жаттықтырушы болып тағайындалуымен және Дон Хоудың жаттықтырушы ретінде қайта оралуымен Брейди өзінің ең жақсы формасын тапты. Оның нәтижелі пасстары «Арсеналдың» шабуыл шебіндегі Малкольм Макдональд сияқты ойыншыларға көмектесті, ал «Арсенал» 1978 жылдан 1980 жылға дейін қатарынан үш рет Англия кубогының финалына өтті. «Арсенал» тек 1979 жылғы финалда «Манчестер Юнайтедке» қарсы жеңіске жетті, онда Брейди Алан Сандерлендтің соңғы минуттағы шешуші голына әкелген шабуылды бастады. Ол «Арсеналдың» тарихындағы ең ұлы ойыншыларының бірі ретінде еске алынады, «канонерлер» сапында 307 матч өткізіп, 59 гол соғып, көптеген голдарға нәтижелі пас берді. Брейди екі маусым «Ювентуста» ойнады, 10-шы нөмірлі жейде киіп, 1981 және 1982 жылдары екі рет Италия чемпионатында жеңіске жетті; 1982 жылы «Катанцароға» қарсы өткен матчта (1:0) пенальтиден соғылған жалғыз голды Брейди енгізді. 1982 жылдың жазында Мишель Платини келгеннен кейін Брейди «Сампдорияға» ауысты, онда ол 10-шы нөмірлі жейдені алып, Тревор Фрэнсиспен бірге ойнады. Брейди екі жылдан кейін «Сампдория» алтыншы орыннан жоғары көтеріле алмағандықтан, «Интернационалеге» (1984–1986) ауысты. «Сан-Сиро» стадионында Брейди Карл Хайнц Руммениггемен бірге ойнады, УЕФА кубогының жартылай финалына жетті және отандық чемпионатта үшінші орын алды, бірақ ешқандай маңызды жүлде жеңе алмады. 1986 жылы Брейди «Асколиге» қосылды, онда Италиядағы мансабының аяғы көңілсіз болды. Бір жыл бойы клуб президенті Константино Розцимен жалақы төлемеу туралы дауласу оның мансабының жарқын кезеңінің аяқталғанын білдірді. 31 жастағы Брейди 1987 жылдың наурыз айында 100 000 фунт стерлингке Лондонға оралып, «Вест Хэм Юнайтед» сапында ойнады, барлық турнирлерде 119 ойында 10 гол соқты.

Brady started his career at Arsenal, moving to London to join the side on schoolboy forms in 1971, at the age of 15. He turned professional on his 17th birthday in 1973, and made his debut on 6 October 1973 against Birmingham City as a substitute for Jeff Blockley, and put in an assured performance. However his next match, in a North London derby against Tottenham Hotspur, Brady had a poor match, and Arsenal manager Bertie Mee decided from then on to use the young Irishman sparingly for the time being. Brady ended the 1973–74 season with 13 appearances (four of them as substitute) to his name. In 1974–75 Brady was a first team regular at Arsenal, and shone as a rare light in a side that hovered close to relegation for a couple of seasons in the mid 1970s. With the appointment of Terry Neill as manager and the return of Don Howe as coach, Brady found his best form. His passing provided the ammunition for Arsenal's front men such as Malcolm Macdonald and Frank Stapleton, and Arsenal reached three FA Cup finals in a row between 1978 and 1980. Arsenal won only the middle of the three, against Manchester United in the 1979 final, with Brady starting the move that ended in Alan Sunderland's famous last minute winner. He is remembered as one of Arsenal's all time greats, playing 307 matches for the Gunners, scoring 59 goals and setting up many more. Brady spent two seasons with Juventus, wearing the number 10 shirt, and picking up two Italian Championship medals, in 1981 and 1982; Brady scored the only goal (a penalty) in the 1–0 win against Catanzaro that won the 1982 title. After the arrival of Michel Platini in summer 1982, Brady moved to Sampdoria, allowing him to take the number 10 shirt and team up with Trevor Francis. Brady moved on after two years in which Sampdoria failed to finish higher than sixth place, and went on to play for Internazionale (1984–1986). At the San Siro, Brady teamed up with Karl Heinz Rummenigge, reaching a UEFA Cup semi final and a third place finish domestically, but failed to win any major honours. In 1986, Brady joined Ascoli, where his career in Italy reached a sour conclusion. A year spent arguing over failed payments of wages with club president Costantino Rozzi, marked the end of what was a much celebrated chapter of his career. Brady, at the age of 31, returned to London in March 1987, for a transfer fee of £100,000, to play for West Ham United, where he scored 10 goals in 119 games in all competitions.

Халықаралық мансап

Брейди Ирландия құрамасындағы алғашқы ойынын 1974 жылғы 30 қазанда Далимонт паркінде өткен Еуропа чемпионатының іріктеу матчында Кеңес Одағына қарсы 3:0 есебімен жеңіске жетіп дебют жасады. Брейди 1987 жылы Бразилияға соққан голын ең сүйікті халықаралық голы деп есептейді. Еуро-88 алдында дисквалификация алғандықтан, ол турнирде ойнауға құқығы болмады. Кейіннен ол клубты сатып алуға бағытталған консорциумның сәтсіз әрекетін басқарды. 1996 жылғы шілдеде Брейди «Арсенал» клубына жастар даму бөлімінің басшысы және академия директоры ретінде қайта оралды. Брюс Риох кеткеннен кейін бас жаттықтырушы лауазымына үміткер болғанымен, Брейди бұл қызметке қызығушылық танытпағанын, ал Арсен Венгер ақырында осы лауазымды иеленгенін мәлімдеді. Брейдидің басшылығымен «Арсенал» жастар құрамасы 1998 жылы ФА Премьер-лигасының жастар лигасын, 2000 жылы ФА Премьер-лигасы академиясының U17 титулын және 2002 жылы ФА Премьер-лигасы академиясының U19 титулын жеңіп алды. Оның жетекшілігімен 2009 және 2010 жылдары ФА Премьер-лигасының 18 жасқа дейінгілер арасындағы чемпиондық титулын, сондай-ақ 2000, 2001 және 2009 жылдары ФА Жастар кубогын жеңіп алды. 2007 жылы Стив Стаунтон Ирландия Республикасының бас жаттықтырушысы лауазымынан босатылғаннан кейін, Брейди 2008 жылы бұрынғы «Ювентус» командаласы Марко Тарделлимен бірге жаңа бас жаттықтырушы Джованни Трапатонидің көмекшісі болды, сонымен қатар «Арсенал» жастар академиясының директоры қызметін атқаруын жалғастырды. 2010 жылғы сәуірде келісімшарты аяқталғаннан кейін ол Ирландия Республикасы құрамасынан кетті. «Арсенал» клубымен міндеттемелері болмаса, Ирландияда қалуға дайын екенін айтты. 2013 жылғы 30 қаңтарда «Арсенал» клубы Брейдидің 2014 жылғы мамыр айында «Арсенал» жастар академиясының директоры лауазымынан кететінін хабарлады. Брейди 2017 жылдан бері «Арсенал» қорының елшісі болып табылады.

Медиа мансабы

Брейди алғаш рет 1990 және 1994 жылғы әлем чемпионаттарында BBC үшін сарапшы ретінде жұмыс істеді. 1998 жылғы турнирде ол RTÉ Sport-қа көшті. Ол Джонни Джайлс, Эмон Данфи және жүргізуші Билл О’Херлихимен бірге ұзақ жылдар бойы жұмыс істейтін студиялық командаға қосылды. Олардың пародиасы Après Match эскиздерінде көрінді, онда Брейдиді Барри Мерфи сомдады. Брейди RTÉ телеарнасының сарапшысы болып қалды, 2018 жылғы әлем чемпионатын, УЕФА Еуро-2020 және 2022 жылғы әлем чемпионатын талдады. 1990-шы жылдардың басында Брейди Ирландияның есірткіге қарсы «наркотиктерге жол жап» атты науқанына қатысты, ол жас ұлдарды спортпен айналысуға шақырды. 2023 жылдың ақпан айында оның өмірінен баяндайтын «Лиам Брейди: Шетелдегі ирланд» атты деректі фильм RTÉ One арнасында көрсетілді. 2023 жылдың 19 маусымында Брейди 25 жылдық еңбек жолынан кейін RTÉ Sport-тағы сарапшылық қызметінен қанағаттандырылатынын хабарлады. Оның аналитик ретіндегі соңғы матчы Гибралтарға қарсы 3:0 есебімен аяқталған жеңіс болды.