Кіріспе
Майнинген – Германияның Тюрингия штатының оңтүстік бөлігіндегі қала. Ол Франкония аймағында орналасқан және 2024 жылғы мәлімет бойынша шамамен 26 000 тұрғыны бар. Майнинген – Шмалкальден-Майнинген округінің астанасы және ең ірі қаласы. 1680 жылдан 1920 жылға дейін Майнинген Саксен-Майнинген герцогтығының (және қысқа мерзімге еркін мемлекеттің) астанасы болды. Майнинген Оңтүстік Тюрингияның мәдени, сот және қаржы орталығы болып есептеледі, сондықтан оның құрамында мемлекеттік театр, сот орталығы, мемлекеттік мұрағат, банк ғимараттары және көптеген мұражайлар бар. Ол экономикалық тұрғыдан машина жасау, жоғары технологиялық өнеркәсіп және туризмге байланысты. Қала тұрғындарының диалектісі мен тілі – Шығыс Франкония диалектісі.
Орта ғасырлар
Майнинген 6 немесе 7 ғасырда Франк империясының құрылу кезінде пайда болды, ол сауда жолдарын, өзендердегі өткелдерді және шекара белгілерін орнатты. Екі сауда жолының және өткелдің қиылысы қазіргі ескі қаланың оңтүстік жағында, Верра өзенінің жанында орналасқан. Майнинген алғаш рет 982 жылы айтылған (құжаттан үзінді: "in villis Meininga in Meiningermarca"). Ауыл алғашқыда Франкония герцогтығының жері болды, кейіннен корольдік иелігіне өтті. 1000 жыл шамасында Штадткирхе (қалалық шіркеу) құрылысы басталды. Ол ғасырлар бойы бірнеше рет кеңейтіліп, қайта жаңартылды. 1008 жылы Германия императоры Генрих II Майнингенді Вюрцбург Рим-католик діоцезіне сыйлады, және 534 жыл бойы ол Вюрцбург құрамында болды. Мүліктерін қорғау үшін Вюрцбург епископтары 11 ғасырда қамал (қазіргі Элизабетбург сарайы) салды. 1153 жылы Майнингенде оба ауруы тарады, сонымен қатар сол жылы билеушілер қалаға сот билігін (алғашқы қалалық харта түріндегі құқықтар) берді. 1222 жылы Вюрцбург пен Хеннеберг үйі Майнингенді иелену үшін күресті, нәтижесінде қала көп зиян көріп, қирады. Майнинген алғаш рет 1230 жылы қала (Stadt) ретінде тілге алынды және 1344 жылы кең ауқымды автономия алды. Осы кезеңде қала тұрғындары қос қабырғалы және үш қамалдан тұратын мықты бекініс салды. 1239-1242 жылдары Францискан орденінің монахтары қамал мен Төменгі қақпаның арасында монастырь салды. 1380 жылы өрт қаланың шамамен төрттен бірін, соның ішінде қалалық кеңестің мұрағатын жойды. Қала Вюрцбург діоцезінің тағы он қаласымен бірігіп, 1396-1399 жылдары діоцезге қарсы «Франкон қала соғысына» қатысты. Вюрцбург әскерлері Майнингенді қоршап алды, 1399 жылы қала капитуляциялады. 1432 жылдың 10 тамызындағы көтерілісте азаматтар қамал (Вюрцбург қамалы немесе Бург Майнинген) бұзды. 1443-1455 жылдары қалалық шіркеу готика стилінде кеңейтілді.
Ерте заманауи кезең
1450 жылы Майнингеннің 2000 тұрғыны болды. XV ғасырдың соңында екі қасіретті өрт қаланың көбін қиратты. 26 адам қаза тапты. Қала шіркеуі өрттен зардап көрмеді. Епископ Лоренц фон Бибра 1509 жылдан 1511 жылға дейін жаңа қамал салдырды. Қалада тоқыма, металл өңдеу және сауда маңызға ие болды. 1542 жылы Майнинген Вюрцбург князь-епископы Конрад фон Бибрадан Майнберг әкімшілік округін (Амт) алған Геннебергтер отбасының иелігіне өтті. 1583 жылы Геннебергтер отбасының тамыры кесілген соң, қала Веттиндер отбасына көшті. Веттиндер отбасы 1660 жылға дейін Хеннеберг графтығының уақытша үкімет ортасын Майнингенде орнатып, сақтап тұрды. Қалада 17 ғасырдың басына дейін жалғасқан фустиан және зығыр тоқу, бояу және мата саудасының арқасында зор экономикалық өркендеу болды, нәтижесінде халық саны шамамен 5000-ға жетті. Мысалы, 1614 жылы 234 шебер қолөнерші 37 312 мата бұйымын жасап, оларды бүкіл Еуропаға сатты. Бұл кезең 1634 жылы хорват әскерлері қаланы тоналаған Отыз жылдық соғыспен күрт аяқталды. 1641 жылы швед әскерлері қаланы қоршады. Майнинген мыңдаған тұрғынын өлімге немесе жер аударылуға ұшыратты.
Саксен-Майнинген герцогтігінің резиденциясы
1680-1918 жылдар аралығында Майнинген Саксония-Мейнинген герцогтығының астанасы болды. 1945 жылдың шілдесінде қала Тюрингияның қалған бөлігімен бірге Кеңес оккупациялық аймағына қосылды, содан кейін Германия Демократиялық Республикасының (ГДР) құрамына кірді. Микроэлектроника зауыты – «Robotron Meiningen» үшін жұмысшыларды орналастыру мақсатында 1967 жылдан 1983 жылға дейін Хельба мен Велкерсхаузен арасында «Иерусалим» (Майнинген) жаңа ауданы құрылды, ол ақырында 6000-ға жуық тұрғынды сыйдырды. 1989 жылы Майнинген Оңтүстік Тюрингиядағы «Die Wende» оқиғаларының маңызды орталығы болды. Көптеген шаралардың ішінде 25 демонстрация өтті, оған 1000-ден 25000-ға дейін адам қатысты. 1990 жылы Германияның бірігуінен кейін Майнинген Шмалкальден-Майнинген ауданының орталығы болды. Драйсигакер ауданында жаңа кәсіпорындар мен Майнинген ауруханасы салынды. 1990 жылдары қалада жаңа құрылыс қарқыны өсті, көптеген үйлер жаңартылып, көркейтілді. 1994 жылдың шілдесінде Германия канцлері Гельмут Коль қалаға сапар жасады, ал Ангела Меркель 2012 жылдың сәуірінде солай етті. Жаңа сот үйі (Justizzentrum) 2000 жылы салынды. 2003 жылы қала 71-ші федералдық автобанына (Bundesautobahn) қосылды. 2008 жылдың маусым айында жаңа «Kammerspiele» ашылуымен қала тағы бір театр алаңын құрды, бұл мәдени қала ретіндегі ұлттық маңызын нығайтты. 2013 жылы Майнинген Солтүстік автобанының (Meiningen North) түйіскен жеріне жақын «Rohrer Berg» жаңа өнеркәсіптік аймағы құрылды.
География және климат
Қала Верра өзенінің аңғарында, Тюрингия орманы мен Рон тауларының арасында орналасқан. Майнинген Фулданың шығысында, Эрфурттың оңтүстігінде және Вюрцбургтің солтүстігінде, бұрынғы Батыс және Шығыс Германия арасындағы шекараның тұсында жатыр.
Бөлімшелер
Майнинген бірнеше бөлімшеден тұрады. Қалалық аудандар: қала орталығы, Солтүстік, Шығыс, Оңтүстік, Иерусалим (Мейнинген). Ауылдық қауымдастықтар: Хелба (1923 жылы қосылған), Велкерхаузен (1936), Драйсигакер (1990) және Херпф (2010). Бұрынғы муниципалитеттер Хеннеберг, Валлбах және Валлдорф 2019 жылдың қаңтарында Майнингенге, Степферсхаузен 2019 жылдың желтоқсанында, ал Сюльцфельд 2024 жылдың қаңтарында қосылды. Майнинген келесі муниципалитеттермен шектеседі: Васюнген, Утендорф, Кюндорф, Рор, Тюрингия, Эллингсхаузен, Обермассфельд-Гримменталь, Унтермассфельд, Грапфельд, Мелрихштадт (Бавария), Рёнблик, Рипперсхаузен және Мемельс.
Климат
Рон тауларының айналасындағы таулар және Тюрингия жоталары, терең қорғалған Верра аңғары мен Майнинген қаласының тығыз құрылыстары, өңірлік деңгейде жұмсақ климатты қамтамасыз етеді. Келесі мәндер 1990 жылдан 2012 жылға дейінгі орташа көрсеткіштер. Жылдық орташа температура 9,1 °C (48 °F) құрайды. 1960 жылдан бері Майнингенде тіркелген ең жоғары температура 2015 жылдың 7 тамызында 36,1 °C-қа жетті, ал ең төменгі температура 2012 жылдың 12 ақпанында -18,5 °C-ты көрсетті. Жауын-шашын мөлшері 656 миллиметр, ал күн сәулесі жылына 1559 сағатқа жетеді.
Демография
Қаланың 2021 жылғы мәлімет бойынша шамамен 25 000 тұрғыны бар. Көршілес Untermaßfeld, Obermaßfeld Grimmenthal, Einhausen, Sülzfeld, Rippershausen, Ritschenhausen, Mellrichstadt, Wasungen және Utendorf елді мекендерімен бірге Майнинген шамамен 70 000 тұрғыны бар шағын қалалық агломерацияны құрайды.
Ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және қызмет көрсету
Майнингенде шамамен 3200 шағын және орта кәсіпорында, медициналық мекемелерде, мәдени орындарда және әкімшілік органдарда 14 500-ден астам жұмыс орны бар. Ең ірі жұмыс беруші – шамамен 1000 қызметкерді жұмысқа алған Мейнинген клиникасы. Майнинген – электртехника және жоғары технологиялық өндіріс орталығы. Осы саладағы көптеген компаниялар (осында құрылған немесе осында қоныстанған) бизнес кластерін құрайды. Оған әлемдік жоғары технологиялық ADVA Optical Networking (ADVA AG) компаниясы да кіреді. Майнинген бу локомотивтері зауыты – Батыс және Орталық Еуропадағы бу локомотивтерін толыққанды жөндеуге және күтіп ұстауға мүмкіндік беретін жалғыз зауыт. Ол сонымен қатар жаңа локомотивтерді құрастырады және тарихи жолаушылар вагондарымен, дизель локомотивтерімен және басқа да теміржол көліктерімен жұмыс істейді. Басқа компаниялар есіктер мен терезелерге арналған аппараттық құралдарды, құрал-саймандарды, пештерді, электр тауарларын және радиаторларды шығарады. Тамақ өнеркәсібінде көтерме нан зауыты мен ет комбинаты бар. Өндірістен басқа, жергілікті жинақ банкі (Sparkasse), коммуналдық қызметтер, театр мен мұражайлар, Südthüringenbahn теміржол компаниясы және денсаулық сақтау мекемелері жергілікті экономика үшін маңызды. Майнингендегі ауыл шаруашылығының үлесі шамалы, себебі топырақ құнарлылығы төмен. Дегенмен, Герпф және Дрейсигакер аудандары ауыл шаруашылығы жерлерінің көп бөлігін (жалпы муниципалдық аумақтың 17,6%) құрайды.
Театр
Штаттстеатр Майнинген музыкалық театр (опера, оперетта, мюзиклдер), пьесалар, симфониялық концерттер, қуыршақ қойылымдары, балет және жастар театры ұсынады. Майнингеннің "Хофтеатры" 1831 жылдың 17 желтоқсанында ашылды. 1908 жылы өртенген, ал 1909 жылы қазіргі ғимаратпен алмастырылды. Компания "Майнингер" деп аталды. Ол пьесалар қойып, концерттер берді және Германия мен Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар жасады. Театр герцогы Георг II, Саксония-Майнинген герцогы (1866–1914) көрсеткен белсенді қолдауы, оның халықаралық деңгейде танылуына септігін тигізді. Бүгінде театр "Майнинген мемлекеттік театры" (Staatstheater Meiningen) деп белгілі. Онда 320-дан астам адам жұмыс істейді. Директоры – Йенс Нёндёрф фон Энцберг.
Мейнингер Хофкапеллесі
Мейнген ордалық оркестрі – Еуропадағы ең көне оркестрлердің бірі. Қазіргі кезде 68 мүшеден тұратын оркестр Менингер театрының бір бөлігі болып табылады және операға сүйемелдеуден басқа, тұрақты симфониялық және жастар концерттерін өткізеді. Филипп Бах 2010 жылдан 2022 жылға дейін музыкалық жетекші болды. Оның орнын 2023 жылдан бастап Киллиан Фаррелл (Ирландия) иеленеді. Оркестр 1690 жылы Герцог Бернард I-ге қарай құрылған. 1880 жылдың қазан айында оркестрдің ең табысты кезеңі басталды және Ханс фон Бюловтың басшылығымен ол Еуропаның элиталық оркестріне айналды. Бюловтың кезеңінде Иоганн Брамс Мейнгенге ордалық оркестрмен бірлесіп жұмыс істеу және кейде дирижерлік ету үшін келді. Басқа да белгілі дирижерлер қатарында 1885 жылдан 1886 жылға дейін Рихард Штраус, 1911 жылдан 1914 жылға дейін Макс Регер және 1999 жылдан 2002 жылға дейін Кирилл Петренко болды.
Кунтхаус
Kunsthaus Meiningen (өнер үйі) – тарихи жартылай ағаштан салынған «Ескі почта» үйінде орналасқан мәдени мекеме. Ол заманауи өнер көрмелерін ұйымдастырады және жергілікті және шетелдік суретшілерге шеберлік сабақтары мен жұмыс істеу мүмкіндіктерін ұсынады.
Мұражайлар
Meininger Museen ("Meiningen мұражайлары") Тюрингиядағы ең ірі өнер жинағын қамтитын алты мәдени және тарихи мұражайдан тұрады. Басты мұражай Саксен-Майнинген герцогтарының бұрынғы резиденциясы – Элизабетенбург сарайында (Schloss Elisabethenburg) орналасқан. "Баумбахаус" әдебиет мұражайы негізінен жергілікті ақын Рудольф Баумбахтың өмірі мен шығармашылығына арналған көрме. Сонымен қатар, Фридрих Шиллер, Жан Пол және Людвиг Бекштейннің Мейнингенде болған кезіндегі байланыстары туралы экспонаттар да бар. Қалалық және жергілікті тарих бөлімі де жұмыс істейді. 1999 жылы ашылған ең жаңа өнер мұражайы – сарайға жақын бұрынғы ат шабу оқу орнында орналасқан "Сәнді әлемнің сиқырлы әлемі" театр мұражайы. Онда жыл сайын жаңарып отыратын тарихи маңызы бар театр сахнасының декорациялары мен Мейнинген сарай театрының Еуропалық гастрольдері туралы мәліметтер ұсынылады. Meininger Zweiradmuseum (MZM) ГДР-де өндірілген екі дөңгелекті барлық көлік түрлерін және түрлі полиция көліктерін көрсетеді. Бұл мұражай жеке клуб мүшелерінің күшімен жұмыс істейді, олар модельдерді сатып алып, бастапқы қалпына келтіреді. 2023 жылдан бастап Майнингендегі бу локомотивтер зауытында интерактивті мұражай ашылды. Мұнда келушілер бу локомотивтері туралы толыққанды ақпарат ала алады. Көрменің орталық бөлігі – бірнеше деңгейде қарауға болатын локомотив.
Қала көрінісі
Майнингенде тұрғын қалаға тән қалалық көрініс бар. Қаланың тарихи орталығы, неоклассицизм стиліндегі көшелері және қала орталығында кең саябақтары бар. Орталықтың төңірегінде тұрғын үйлер орналасқан. Тарихи ескі қала әлі де қала қабырғасының қалдықтарымен және су қорғағыш орлармен қоршалған. Ол негізінен 12-13 ғасырларда қалыптасқан. Қала тарихында бірнеше рет ірі өрттер мен соғыстар көптеген ғимараттарды қиратқан. 1874 жылдың қыркүйегінде болған үлкен өрт қаланың ескі бөлігінің жартысына жуығын жойды. Бұл бөлік әшекейлі ғимараттармен және түзу көшелермен неоклассицизм стилінде қайта салынды. Осы стиль негізгі сауда көшесі – Георгштрассеге де тән. Ескі қаланың басқа бөліктерінде 16-17 ғасырлардағы ағаштан жасалған үйлер мен 18-19 ғасырлардағы ірі сарайлар әлі де басым. 1990 жылдан бері бірнеше заманауи жаңа ғимараттар салынды. Орталықта Штудткирхе (қалалық шіркеу) ең биік құрылыс болып табылады. Батыс жағында қалалық көрініс Шлосс-Елизабетенбургтің төңірегінде қалыптасқан. Ескі қаланы 19-20 ғасырларда салынған неоклассицизм стиліндегі виллалар мен сарайлармен, соның ішінде театр және бірнеше ірі банк ғимараттарымен қоршалған тұрғын және бизнес аудандары орналасқан. Ескі қаланың солтүстігінде ағылшын бағы бар. Қаланың солтүстігінде және оңтүстігінде өнеркәсіптік аймақтар мен сауда орталықтары орналасқан. Қала орталығы мен тығыз салынған тұрғын үйлер аңғарда орналасса, көптеген тұрғын үйлер төбелердің беткейлерінде салынған.
Қалдықтар мен сарайлар
Шлосс Элизабетсбург сарайы, 1682-1692 жылдары салынған, үш қанаты бар барокко стиліндегі сарай, Hofkapelle (сарай шіркеуі) және ротондасы бар. Бұл Саксония-Мейнинген герцогтарының бұрынғы резиденциясы. Бүгінде сарайда мұражайлар, қалалық әкімдік, Иоганнес Брамс атындағы концерт залы, неке қию залы, «Шлоссстубен» мейрамханасы, мұнарадағы кафе, қалалық және мемлекеттік мұрағаттар орналасқан. Қазір ол неміс тарихы мұражайы болып табылады. Шлосс Ландсберг (Мейнинген), 1840 жылы герцог Бернхард II үшін, оның әпкесі Адельхайд, Ұлыбритания королевасының тұрғын үйінде болған сапарынан шабыттандырылып салынған. Архитектор Август Вильгельм Дёбнердің басшылығымен готикалық жаңғырту стилінде салынған. Kleines Palais (Кіші сарай), 1821 жылы салынған. Кіші сарай (сонымен қатар «Принцесса сарайы» деп те аталады) – Саксония-Мейнинген герцогтарының неоклассикалық стиліндегі сарайы. Герцог Бернхард II оны архитектор Иоганн Андреас Шаубахқа жазғы сарай ретінде салдырған. Großes Palais (Ұлы сарай), 1823 жылы салынған. Сарай архитектор Иоганн Андреас Шаубахтың жобасымен герцогиня Луиза Элеонораның жесірлік резиденциясы ретінде неоклассикалық стильде салынған. 1863 жылы архитектор Отто Хоппе басшылығымен нео-ренессанс стилінде қайта жаңартылып, кеңейтілді. Strupp Villa, неоклассикалық стильдегі үй, 1909 жылы банкир Густав Штрупп үшін архитектор Карл Бехлерттің жобасы бойынша салынған.
Шіркеулер
Протестанттық Әйел Ана шіркеуі (Stadtkirche, қалалық шіркеу), негізі 1000 жылға дейін салынған. Шіркеу 1884 және 1889 жылдар аралығында жаңғыртудан кейін қазіргі (неоготикалық) түрін алды. 1972 жылы салынған Католик Әйел Ана шіркеуі. Элизабетенбург сарайының оңтүстік қанатында орналасқан барокко стиліндегі сарай шіркеуі, қазір концерт залы болып табылады. 1839-1841 жылдары герцогтық отбасының қабірлік орны ретінде салынған, Ағылшын бағындағы неоготикалық стильдегі жер асты мешіті (крипталық капелла).
Су бұлақтары мен ескерткіштер
Бехштейн фонтаны, сонымен қатар Märchenbrunnen (ертегілер фонтаны) деп те аталады. Ақын және ертегілерді жинаушы Майнинген қаласында өмір сүрген. Оның құрметіне 1909 жылы Роберт Диз ағылшын бағында фонтан тұрғызған. Генрихсбруннен (Император Генрих II фонтаны), жергілікті шіркеудің негізін қалаушы саналады. 1872 жылы салынған бұл фонтан базар алаңында орналасқан. Шапель алаңындағы өте ескі фонтан. Иоганн Брамсқа қойылған ескерткіш. 1898/99 жылдары жасалған ескерткіштің авторы – мюнхендік мүсінші Адольф фон Хильдебранд (1847-1921). Бұл Германиядағы Брамсқа арналған алғашқы ескерткіш. Жан-Поль ескерткіші, ағылшын бағында орналасқан, 1858 жылы салынған. Макс Регер ескерткіші 1935 жылдан бері ағылшын бағында тұр.
Үкімет
Майнинген – Шмалькальден-Майнинген округінің округтік қаласы. Қала бірнеше сала бойынша Оңтүстік Тюрингияның маңызды орталығы болып табылады (әділет (Майнинген аймақтық соты, Майнинген қалалық соты), мемлекеттік театр, мемлекеттік архив, ауруханалар).
Қала әкімі мен қалалық кеңес
Қазіргі әкім Фабиан Гиздер, SPD 2012 жылдан бері қызметте. Оның алдындағы әкімі Рейнхард Купиц, Freie Wähler (1992–2012 жылдары қызмет еткен).
Білім
Біріктіруден кейін білім беру жүйесі реформаланды. 1994 жылы Майнингендегі полиция академиясы құрылды, ал 1998 жылы полиция жоғары мектебі (жоғары білім / неміс атауы: Fachhochschule Polizei) ашылды. Кампуста шамамен 500 полиция қызметкері оқып жатыр. Сонымен қатар, екі медициналық мектеп және шұғыл медициналық көмек көрсетушілерді даярлайтын техникалық мектеп бар. Әрі қарай, Майнингенде бір мемлекеттік және бір протестант гимназиясы бар.