Кіріспе

Butler W. Lampson FRS (1943 жылғы 23 желтоқсан күні туған) – американдық компьютер ғалымы, таратылған жеке есептеуді дамыту және іске асыруға қосқан үлесімен ең белгілі.

Білім және ерте өмір

Лоуренсвилл мектебін бітіргеннен кейін (2009 жылы ол Лоуренсвиллдің түлектеріне берілетін ең жоғары наградасы – Лоуренсвилл медалі деп те аталатын Алдо Леопольд сыйлығымен марапатталды), Лэмпсон 1964 жылы Гарвард университетінен физика (магна кум лауде, пән бойынша ең жоғары жетістіктерімен) A.B. дәрежесін, ал 1967 жылы Калифорния университетінен (Беркли) электр инженериясы және компьютерлік ғылымдар докторы ғылыми дәрежесін алды.

Мансап және зерттеу

1960 жылдары Лэмпсон және басқалар UC Берклидегі GENIE жобасына қатысты. 1965 жылы бірнеше GENIE жобасының мүшелері, әсіресе Лэмпсон мен Питер Дойч, ғылыми деректер жүйелері үшін SDS 940 компьютеріне арналған Берклилік уақыт бөлісу жүйесін (timesharing system) жасады. Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Лэмпсон UC Берклиде компьютер ғылымының ассистент-профессоры (1967–1970) және доценті (1970–1971) ретінде қызмет етті. Біраз уақыт бойы ол Беркли компьютер корпорациясының жүйелік даму директоры қызметін де атқарды (1969–1971). 1971 жылы Лэмпсон Xerox PARC-тің негіс қалаушыларының бірі болды, онда ол Компьютерлік ғылым зертханасында (CSL) бас ғалым (1971–1975) және аға ғылыми қызметкер (1975–1983) болып жұмыс істеді. Оның қазір кеңінен танымал болған жеке компьютерге қатысты көзқарасы 1972 жылы жазылған «Неге Альто?» деген меморандумда бейнеленген. 1973 жылы үш түймелі тышқан мен толық беттік мониторы бар Xerox Alto пайда болды. Ол қазір «канондық» GUI интерфейсінің алғашқы нақты жеке компьютері саналады. Xerox PARC-те салынған барлық компьютерлер, «Dolphin» (Xerox 1100 LISP машинасы үшін қолданылған) және «Dorado» (Xerox 1132 LISP машинасы үшін қолданылған) ерекшеліктерінен басқа, Лэмпсон жасаған «Wildflower» атты жалпы жобаны ұстанды. Бұл жоба D сериялы машиналарына қатысты: «Dandelion» (Xerox Star және Xerox 1108 LISP машинасы үшін қолданылған), «Dandetiger» (Xerox 1109 LISP машинасы үшін қолданылған), «Daybreak» (Xerox 6085) және «Dicentra» (әртүрлі арнайы аппараттық құрылғыларды басқару үшін ішкі қолданыста пайдаланылған). PARC-те Лэмпсон лазерлік принтер дизайны сияқты көптеген революциялық технологияларды жасауға көмектесті; екі кезеңді міндеттеме протоколдары; Bravo – алғашқы WYSIWYG мәтіндік форматтау бағдарламасы; және Ethernet – алғашқы жоғары жылдамдықты жергілікті желі (LAN). Ол Евклид сияқты бірнеше ықпалды бағдарламалау тілдерін жасады. 1983 жылы Xerox PARC CSL менеджері Боб Тейлордың келіспеушілікпен отставкаға кетуінен кейін Лэмпсон мен Чак Таккер ұзақ жылдар бойы бірге жұмыс істеген әріптесімен бірге Digital Equipment Corporation компаниясының жүйелік зерттеу орталығына кетті. Ол жерде аға консалтингтік инженер (1984–1986), корпоративтік консалтингтік инженер (1986–1993) және аға корпоративтік консалтингтік инженер (1993–1995) болып жұмыс істеді. Тейлор зейнетке шыққанға дейін Лэмпсон Microsoft Research-те архитектор (1995–1999), ерекше инженер (2000–2005) және техникалық кеңесші (2005 жылдан қазірге дейін) болып жұмыс істеді. 1987 жылдан бері Лэмпсон Массачусетс технология институтында электр техникасы және компьютерлік ғылымдар кафедрасының адъюнкт-профессоры болып табылады.

Құрмет пен марапаттар

1984 жылы Ұлттық инженерлік академиясының мүшесі болып сайланды. 1984 жылы ол Роберт В. Тейлор және Чарльз П. Тэкермен бірге Альто үшін ACM Software System Award сыйлығын жеңіп алды. 1986 жылы Цюрихтегі Эйдгеноссиш Техникалық Жоғары мектебінен құрметті ғылым докторы (Sc. D.) дәрежесін алды. 1992 жылы жеке есептеу техникасы және компьютерлік ғылым саласына қосқан үлесі үшін беделді ACM Turing Award сыйлығына ие болды. 1993 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. 1994 жылы ACM мүшесі болып сайланды. 1996 жылы IEEE Компьютерлік ізашар сыйлығын алды. 1996 жылы Болонья университетінен құрметті ғылым докторы (Sc. D.) дәрежесін алды. 2001 жылы IEEE Джон фон Нейман медалімен марапатталды. 2004 жылы Алан Кэй, Роберт В. Тейлор және Чарльз П. Тэкермен бірге Альтодағы жұмысы үшін Чарльз Старк Дрейпер сыйлығын жеңіп алды. 2005 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2006 жылы «компьютер ғылымдарына, оның ішінде желілік жеке жұмыс станцияларына, операциялық жүйелерге, компьютерлік қауіпсіздікке және құжаттарды жариялауға қосқан негізгі үлесі үшін» Компьютер тарихы музейінің мүшесі атанды. Компьютер тарихы музейінің мүшесі (2006). 2006 жылы ақпараттық қауіпсіздік саласындағы IFIP TC11 Кристиан Бекман сыйлығын алды. 2016 жылы Ұлттық кибер қауіпсіздік даңқ залына енгізілді. 2018 жылы Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі болып сайланды.

Дәйексөздер

Лэмпсон жиі былай деп цитата келтіріледі: "Компьютер ғылымындағы кез келген мәселені тағы бір деңгейдегі аралықпен шешуге болады", бірақ 1993 жылғы Тьюринг сыйлығының лекциясында Лэмпсон өзі бұл сөзді Дэвид Уилерге жатқызады.