Кіріспе
1996 жылы жазылған сенім білдірісі. Кембридж декларациясы – 1996 жылы Америкадағы және бүкіл әлемдегі евангелистік қозғалыстың жағдайына алаңдаған реформациялық және лютерандық евангелистер тобы – Евангелистердің мойындау альянсы жазған сенім білдірісі.
The Cambridge Declaration is a statement of faith written in 1996 by the Alliance of Confessing Evangelicals, a group of Reformed and Lutheran Evangelicals who were concerned with the state of the Evangelical movement in America, and throughout the world.
"Ақиқатқа орын жоқ"
Конференция және кейіннен жарияланған декларация Дэвид Ф. Уэллстің 1993 жылы жарық көрген «Ақиқатқа орын жоқ па, не болды евангелистік теологияға?» атты кітабының нәтижесінде туды. Бұл кітап Америкадағы евангелистік шіркеудің тарихи және теологиялық негіздерін тастап, оның орнына әлемнің философиясы мен прагматизмін қабылдағаны үшін қатаң сынға алды. Кітап бестселлер болмаса да, көптеген маңызды евангелистік лидерлер тарапынан жоғары бағаланды. 1994 жылы осы лидерлердің бірігіп «Евангелистердің мойындаушы одағын» құрды. Уэллстің көптеген тезистері қазіргі шіркеудің тарихи имандылық жарнамаларын (мысалы, Вестминстерлік жарнама және 1689 жылғы баптистік жарнама) тастауынан туындағандықтан, одақ осы реформаланған имандылық жарнамаларын ұстанып қана қоймай, сонымен қатар өз қызметтерін оған сәйкес бағыттай алатын евангелистерге негізделді. Кембридж декларациясының туындауына бастама көтерген екі маңызды тұлға – Джеймс Монтгомери Бойс (Евангелистік министрліктер, Филадельфия, Пенсильвания) және доктор Майкл С. Хортон («Реформация үшін біріккен христиандар», Анахайм, Калифорния) болды. Уэллс сияқты, Хортон мен Бойс та қазіргі евангелизмнің бетке шығармайтындығын қатаң сынады және осы мәселе бойынша кітап жариялады. 1996 жылы бұл екі тұлға өз ұйымдарын біріктіріп, «Евангелистердің мойындаушы одағы» деп атады.
Кембридждегі конференция
Ақырында 1996 жылдың 17-20 сәуірінде Массачусетс штатының Кембридж қаласында конференция өтті. Орын таңдауының себебі – Кембриджте Гарвард университеті орналасқандығы және 17 ғасырда Американың діни және интеллектуалдық өмірінің орталығы болғандығы еді. Кембридж 1648 жылы Жаңа Англия пуритандары жасаған шіркеу саясатының Кембридж платформасы декларациясының қабылдалған жері де болды. Төрт күндік конференцияға әлемнің түкпір-түкпірінен келген 100-ге жуық делегат жиналды, олар конференция аяқталғаннан кейін ресми декларация жариялауды мақсат етті. Конференцияның маңыздылығы евангелистік лютерандардың қатысуында болды, олар дәстүрлі түрде басты евангелистік және реформаланған қозғалыстардан өзін ұстап келген. Конференция барысында құжат жобасы жасалып, делегаттардан ұсыныстар мен түзетулер сұралды. Алайда, Кембридж декларациясының екі негізгі авторы – доктор Дэвид Ф. Уэллс және доктор Майкл С. Хортон болды. Конференцияда оқылған баяндамалар кейіннен Джеймс Монтгомери Бойс пен Бен Сасс редакциялаған «Біз мұнда тұрмыз» (Baker Books) кітабында жарияланды (2004 жылы қайта басылды).
Рим-католик шіркеуіне деген көзқарастар
Декларация Рим-католик шіркеуін заңды шіркеу ретінде қабылдамау арқылы дәстүрлі консервативті протестантизмді көрсетеді. Бұл негізінен негіздеме мәселесі бойынша айтылған пікірлердің айырмашылығына байланысты. Рим-католик шіркеуіне қатысты осы қарсылықтар Декларация мәтінінде жасырын және ашық түрде кездеседі: Бірінші тезисте (Sola Scriptura) мәтін былай деп мәлімдейді: «Біз кез келген сенім, кеңес немесе жеке тұлға христианның санасын шектей алады деп мойындаймыз». Бұл жалпыға ортақ қолданылса да, Рим-католик шіркеуіне және оның Киелі кітапты шіркеу институттары мен тарихи кеңестері, сондай-ақ Папаның билігі арқылы түсіндіруге талап етуіне бағытталған. Төртінші тезисте (Sola Fide) мәтін былай деп мәлімдейді: «Біз ақталудың өзіміздегі кез келген еңбекке немесе Мәсіхтің әділдігінің бізге құйылуына негізделгенін жоққа шығарамыз, сондай-ақ сола фидеден бас тартатын немесе оны айыптайтын шіркеу деп мәлімделетін мекеме заңды шіркеу ретінде танылуы мүмкін емес». Осы соңғы сөздер Рим-католик шіркеуін қабылдамауды көрсетеді, себебі ол «реформация» Sola Fide түсінігін «мойындамайтын немесе айыптайтын» анық «мекеме» болып табылады. «Төбекелге шақыру және реформация» бөлімінде мынадай пікір айтылады: «Біз осы Декларацияда талқыланған мәселелерде Құдай Сөзінен ауытқыған, өздерін евангелистер деп жариялаған адасқандарды да шын жүректен қайта шақырамыз. Бұл олардың евангелистер мен католиктердің Иса Мәсіхте біртұтас екенін айтуын қамтиды, тіпті олар Киелі кітаптағы ақталу туралы доктринаға сенбесе де». Бұл төртінші тезисте талқыланған мәселеге тікелей сілтеме болып табылады.
In Thesis one (Sola Scriptura), the text asserts We deny that any creed, council or individual may bind a Christian's conscience. While this has a universal application, it is specifically aimed at the Roman Catholic Church and its insistence that Scripture is to be interpreted by the church's institutions and historical councils, and of the Pope's authority. In Thesis four (Sola Fide), the text asserts We deny that justification rests on any merit to be found in us, or upon the grounds of an infusion of Christ's righteousness in us, or that an institution claiming to be a church that denies or condemns sola fide can be recognized as a legitimate church. It is this last phrase that indicates a rejection of the Roman Catholic Church, since it is clearly an "institution" that "denies or condemns" the Reformation understanding of Sola Fide. In the section Call To Repentance And Reformation, the following point is made: We also earnestly call back erring professing evangelicals who have deviated from God's Word in the matters discussed in this Declaration. This includes those who claim that evangelicals and Roman Catholics are one in Jesus Christ even where the biblical doctrine of justification is not believed. This is an explicit reference to the issue discussed in Thesis four.
Қатысушылардың пікірінше, декларацияның мақсаты
1994 жылы доктор Джеймс Бойс Филадельфияда бізді жинап, одақ құру мүмкіндігін талқылады. Көптегеніміз осы салада қандай да бір жолмен жұмыс істеп жүргенімен, Гордон Конвелл семинариясының профессоры Дэвид Ф. Уэллстің «Ақиқатқа орын жоқ, не евангелистік теология болды?» атты кітабы жарық көрді және бізді ортақ мәселе төңірегінде біріктіруге көмектесті. Біз қалай әрекет етуіміз керек екенін анықтау үшін Құдайдың даналығын іздеуге келдік. — Майкл С. Хортон
—Michael S. Horton
Егер прагматистердің прагматизмін прагматикалық тұрғыдан бағаласақ, олардың өз стандарты бойынша сәтсіздікке ұшырады деуіміз керек. Неге американдық медицина статистикасы харизматиктердің айқын жазылуын көрсетпейді? Неге қылмыс статистикасы евангелистердің ізгі өмірін көрсетпейді? Шіркеу өсу әдістемесі мен қолданушыға ыңғайлы құлшыныстан кейін шіркеуге қатырушылардың саны неге айтарлықтай төмендеді? — Роберт Годфри: Құрастырушылардың бірі және Біріккен реформаланған шіркеудің мүшесі. Бұл қайғылы жағдай; евангелистік тарапта либерализмнің тууына әкелген көзқарасты қайтадан көріп отырмыз. Ирониясы сол, осы ғасырдың басында евангелизмнің басты жауы болған либерализмге әкелген нәрселер енді евангелистік шіркеулерге еніп жатыр. Егер біз тәубе етіп, ізгі хабарды қайтадан қабылдамасақ, либерализмде болған оқиға евангелизмде де қайталанады деп ойлау – ақымақтық. — Дэвид Ф. Уэллс: Конгрегациялық шіркеудің мүшесі және құрастырушылардың бірі. Евангелизм өз жолын түзетпесе, жаңа либерализм туады. Ал егер (Кембридж декларациясын жасаған Евангелиелік конфессиялардың одағы) тиімді болса, реформациялық христиандықтың жаңадан жандануына әкеледі. Бұл екі жол адамдар таңдауы керек болатын баламаларға айналады. — Дэвид Ф. Уэллс
Лютердің крест теологиясы қазіргі табысқа жетушілдікке негіделген жаңа хабарды толығымен жоққа шығарады. Ол Кальвинде де бар, бірақ көп адамдар оны түсінбейді. — Доктор Г. Эдвард Вейт: Құрастырушылардың бірі және лютеран шіркеуінің мүшесі. Құлшынысты сезіммен шатастыруға болмайды. Құдайға құлшынық ету бізге әсер ететіні рас, және оның жиі әсер ететін бір нәрсесі – біздің сезімдеріміз. Кейде көздерімізге жас келіп, Құдайдың бізге деген зор сүйіспеншілігі мен рақымы туралы ойланамыз. Дегенмен, Құдайдың болмысы мен жолдары туралы шынайы білімге ие болмай, оны толық мақтап, шынайы құлшынық ете алмаймыз. Шынайы құлшынық тек адамның рухы, ол Құдайдың табиғатына ұқсас (өйткені Құдай – рух), ол Құдаймен кездеседі және Оны сүйіспеншілігі, даналығы, сұлулығы, шындығы, киелілігі, жанашырлығы, рақымы, күші және барлық қасиеттері үшін мақтайды. — Джеймс М. Бойс: Пресвитериан шіркеуінің мүшесі және құрастырушылардың бірі.