Кіріспе

Вирар (айтылуы: [ʋiɾaːɾ]) – Махараштра штатының Палгар ауданындағы жағалау қаласы. Васаи-Вирар қаласының үштен бірін құрайды және Васаи-Вирар қалалық әкімдігі басқарады. Палгар ауданының оңтүстік бөлігінде және Мумбаи қаласының солтүстігінде орналасқан. Вирар Палгар ауданының маңызды бөлігі болып табылады, себебі Палгар Мумбаи қалалық агломерациясының солтүстік жағындағы шеткі аймаққа жатады және Мира-Бхайандер, Васаи-Вирар полиция комиссариатының қарауында. Вирар теміржол станциясы – Мумбаи маңындағы теміржол желісінің батыс бағытындағы маңызды стансалардың бірі, себебі ол аймақтың екі бағытында да – Палгар (Дахану) және Черчгейт (Оңтүстік Мумбаи) – жолдардың жиі торабы болып табылады. Вирар қаласы қалалық әкімдікпен басқарылады және Махараштра штатында орналасқан. Вирар Ахмадабад тас жолымен Вирар Фатаға (Вирарға қарай тас жолдың шығу нүктесі) байланысқан. Вирар Живдани ғибадатханасы (Вирардің шығысы) және Арнала бекінісі мен Арнала жағажайымен әйгілі, олар Конкан аймағының солтүстік жағалауында орналасқан. 2011 жылғы халық санағының алдын ала мәліметтері бойынша, Вирар қаласының халқы 1 222 390 адамды құрайды, оның ішінде 648 172 ер адам және 574 218 әйел адам бар.

Тарих және мәдениет

Кейбіреулердің пікірінше, Вирар атауы инду қадірлісі Эквирадан, өлмейтін парашюрамның анасынан шыққан. Тунга Парват "Тунга ар" болып өзгергендей, "Вира" да "Вира ар" болып өзгерген. Вирарда сондай-ақ Вайтарна өзенінің жағалауындағы Тунга Парваттың етегінде Жівдани Деви қадірлісінің қираған ғибадатханасы бар. Халық аңызына сәйкес, бұл ғибадатхана мохамедшілердің шабуылдары мен тонаулары кезінде және кейін португалдардың билігі кезінде біртіндеп қиратылған. Жергілікті аңыз бойынша, бұл жер Шүрпарака Ятраның соңғы бағыты болып саналады. Еквира қадірлісіне арналған үлкен құнды бүгінге дейін осы қалада Еквира Тирт немесе Вирар Тирт туы астында кездестіруге болады, оның батысында шамамен 3 фут ұзындығы мен 9 дюйм ені бар тас мүсіндерін табуға болады. Сол жерде Эквира Девидің әйел мүсіндері, сиыр мен бұзаудың тас мүсіндері, мокшаны бейнелейтін Говардан Матханың белгісі және тасқа ойылған сиырдың аяқ іздері сақталған. Тарихи тұрғыдан алғанда, Вирарда балық аулау, тұз өндіру және күріш өсірумен айналысатын Агри (каста) қоғамы тұрған. Бұл аймақта Коли халқының да саны көп. Вирар және оның маңайындағы бірнеше аймақтар, соның ішінде құрметті Васай бекінісі, 16 ғасырда португалдардың тікелей бақылауында болды. 1739 жылы Маратха империясы Чимаджи Аппа басшылығымен Васай шайқасында қиын күреспен оны қайта басып алды. Жеңісін тойлау үшін және Деви Ваджрешваридің алдында берген антын орындау үшін Чимаджи Аппа жақын жерде қадірлісіне арналған ғибадатхана салдырды. Ваджрешвари ғибадатханасы Маратха дәуірінің ескерткіші ретінде әлі күнге дейін сақталған.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Вирардың халқы 1 221 233 адамды құрайды, оның ішінде 649 535 ер адам және 571 698 әйел адам бар. Вирардың орташа сауаттылық деңгейі 91,95%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары. Еркектер арасындағы сауаттылық деңгейі 81%. Уақыт өте келе Вирар халқаралық қалашыққа айналды, тұрғындарының шамамен 50% маратхи тілінде сөйлейді, ал қалғаны гуджараттықтар мен католиктер сияқты басқа да қауымдардың араласуынан құралған. Халықтың 70% 30 жасқа дейін. Қаланың халқаралық сипаттағы қалыптасуының баяу және біртіндеп жүзеге асуы, жылжымайтын мүліктің бағасының үнемі өсуіне байланысты Мумбаиден осы аймаққа көші-қонның нәтижесі болып табылады. Аз саны бар тілдердің арасында гуджарати тілінде халықтың 28,30% сөйлейді, ал хинди тілінде 15,31% сөйлейді. Купари, Вадвалс, Бхандари, Панамали, Агри сияқты жергілікті қауымдардың коңкани тілінің жергілікті диалектілері бар, олар осы қауымдарда кеңінен қолданылады.

Білім

Қаланың мемлекеттік мектеп жүйесі Махараштра штатының үкіметінің білім министрлігі басқарады. Сондықтан оқу бағдарламасы Махараштра мемлекеттік орта және жоғары білім беру кеңесі бекіткен штаттық үлгіге сәйкес келеді. Штаттық үлгімен қатар, басқа жеке мектептер Орталық орта білім беру кеңесі (CBSE) және Үнділік орта білім беру сертификаты (ICSE) талаптары бойынша оқу бағдарламаларын ұсынады. Ш. Вишну Ваман Такур қайырымдылық қоры (VIVA колледжі) және Ағаши Вирар Арнала білім беру қоғамы – Вирарда балабақшадан бастап PhD дәрежесіне дейін білім беретін көптеген оқу орындарын ашқан екі ең ірі ұйым. Осы оқу орындары арқылы өнер, экономика, ғылым, менеджмент және технология мамандықтары бойынша бакалавр және магистратура дәрежелерін алуға болады.

Туризм және қызықты жерлер

Мумбайдың үздіксіз қарбалас өміріне жақын орналасқандықтан, Вирар көптеген себептерге байланысты танымал туристік орынға айналған.

Живдани ғибадатханасы

Бұл қаланың шығыс жағындағы төбеде, жерден шамамен 1375 қадам биіктікте орналасқан Живдани қадірлісінің ғибадатханасы. Әсіресе Навратри мерекесінде мұнда адам көп жиналады. Аймақтағы көптеген адамдар, әсіресе Дхивар, Агри, Мангелас, Коли және Бхандарилер осы қадірліні өз отбасылық қадірлісі деп санап, құлшылық етеді. Төбесінде орналасқан Пападхинд тоғаны бұл жердің таза судың маңызды көзі болған және Дхивар қауымы басқарған, бірақ Вирар халқының көбеюіне байланысты ол жеткіліксіз болды.

Ваджрешвари ғибадатханасы

Ваджрешвари ғибадатханасымен және ыстық су бұлақтарымен танымал. Бұл жер ежелгі "Пурандарда" немесе қасиетті кітаптарда Рама және Парашурам құдайлардың қадамдарымен киеленген орын ретінде еске алынады. Орта ғасырларда Ваджрешвари Вадвали деп аталған. Ваджрешвари ауданында Ваджрайогинидің жаңадан дүниеге келгенінен кейін Ваджрешвари деп аталды. Басты ғибадатханаға дейін 52 сатырдан көтерілу керек. Ғибадатханадан айналағы аймақтардың керемет көрінісі ашылады. Ыстық су бұлақтары Ваджрешвари ауданында, сондай-ақ Ганешпури мен Аклолиде де бар. Ваджрешвари девиге табынушылар үшін бұл бұлақтарда шомылу міндетті. Бұлақтарда күкірттің жоғары концентрациясы бар және олар көптеген тері ауруларын емдейді деп сендіреді.

Баронда Деви ғибадатханасы

Баронда деви ғибадатханасы Папад Хинд бөгетінің жанында, Вирардың шығыс бөлігіндегі төбеде орналасқан. Уттамрау Патил Удхян – Вирардың Папад Хинд аймағындағы ботаникалық бақ. Папад Хиндтің Шив храмына жақын 4 акр жерге орналасқан бұл бақ Махараштра Ван Вибхагтың (Махараштра Орман департаменті) көмегімен салынған. Онда түрлі ағаштар мен гүлдердің көптеген түрлері бар, ал олар туралы ақпарат тақталарда көрсетілген. Сондай-ақ, бақта сирек кездесетін өсімдіктерді өсіру үшін питомник құрылған. Бақтың негізгі тартымды орындары – Панчавати бауы, Навграха бауы және бақтың ішіндегі хош иісті бақ.

Нандақалдағы Киелі Рух шіркеуі

1573 жыл шамасында салынған Киелі Рух шіркеуі Вирар батысындағы Нандахал ауылында орналасқан. Шіркеу 450 жылға жуық (2023 жылғы мәлімет бойынша) және португалдар Васай аймағына келгеннен кейін салынған. Бұл шіркеуде Васай аймағындағы Самуеди христиандарының (Купари) ең ірі саны шоғырланған. Сонымен қатар, ол 7 басқа шіркеудің ана шіркеуі болып табылады, олар павлостың ыңғайлылығы үшін бөлінген (атап айтқанда, Солтүстік Васайдың Умрале, Нанбхат, Болиндж, Раджоди, Ватар, Вирар(Б) және Вирар(Ш) шіркеулері). Ескі құрылыс жылдар бойы бірнеше жөндеулер мен қайта құрылыстардан өтті. Шіркеудің жанында Сент-Джозеф ағылшын мектебі мен Кармел монастырының жоғары мектебі сияқты 2 католик мектебі орналасқан.

Санкт-Петер шіркеуі

Бұл шіркеу 20 ғасырдың басында салынған және Бомбей архиепископтығының алғашқы шіркеулерінің бірі болды. Әке Исмаил Да Коста 1919 жылы Арнала жағажайының жанында шағын ғибадатхана салды. Кейіннен, жергілікті тұрғындардың, түрлі діндерді ұстанатындардың көмегімен Киелі Петр шіркеуін тұрғызды. Архиепископ Жоаким Лима (Бомбей архиепископы) шіркеуді 1931 жылғы 27 желтоқсанда киеледі. Аймақтағы тағы бір тарихи шіркеулер – Сент-Джеймс шіркеуі (Агаши) және Киелі Рух шіркеуі (Нандакхал).

Сент-Джеймс шіркеуі

Вирар мен Арналаны байланыстыратын жолда Ағашыда орналасқан Изге Яков шіркеуі алғаш рет 1568 жылы салынған. Португалдықтар еуропалық тайпалардың арасында ең белгілі теңіз саяхатшылары болды және олар барған жерінде теңізге жақын үйлер салды. Сол кездегі шағын портовый ауыл "Ағашы" осындай жерлердің бірі еді. Теңізге жақындығы мен португалдықтарға қайық жасау және құрылыс үшін қажетті орманнан ағаш алу мүмкіндігінің арқасында Ағашы португалдықтардың тұрақты қонысына айналды. Осы ерте кезеңде салынған Изге Яков шіркеуі тас және кірпіштен тұрғызылған, сондықтан ол 1594 жылғы мұсылман шабуылдарынан зардап көрмеді. Бірақ 1739 жылы маратхалардың шабуылында көбінесе қирады. Дегенмен, маратхалар дін қызметкерлеріне аймақта діни рәсімдерді өткізуге рұқсат берді және шіркеу 1760 жылға дейін қайта салынды. 1900 жылы шіркеу жөндеуден өтті.

Джайна ғибадатханасы

Мумбаидегі джайни қауымы үшін (Стханакаваси джайни, Дераваси және басқалары), Вирар теміржол стансасынан шамамен 5 шақырым қашықтықтағы Агашиде орналасқан бұл джайни ғибадатханасы, күнделікті және әсіресе сенбі күндері келетін джайнистер арасында өте танымал. Бұл Мұмбаи және оған жақын аймақтағы ең көне ғибадатханалардың бірі. 200 жылдық бұл ғибадатханада Шри Махавир, Гантагаран Бхагван сияқты джайни қауымының құдайларының мүсіндері мен ежелгі уақыттарда әсем безендірілген өрнектер бар. Агаши ғибадатханасында алыс жерден саяхаттап келген туристер үшін, әсіресе Мұмбаидың барлық аймақтарынан келетін жолаушылар үшін түнеуге жағдай жасалған. Сонымен қатар, халықтың сұранысы бойынша Агашиде жаңа джайни ғибадатханасы салынды.

Жағажайлар мен курорттар

Арнала және Ражоджи жағажайлары теміржол станциясынан батысқа қарай бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. Ражоджи жағажайынан бірнеше минуттық жерде Навапур және Ватар жағажайлары да бар. Бұл жағажайлардың көпшілігі тыныш және усақ-түйексіз. Олар жасөспірімдер мен егде саяхатшылардың ең сүйікті орны. Теміржол стансасынан жағажайларға туристерді тасымалдау үшін мемлекеттік автобустар мен таксилер үнемі жүріп тұрады. Висава курорты, Кшитидж су паркі мен курорты, Арнала жағажай курорты, Ананд курорты, Мамта курорты, Патил курорты, Еш курорты, Грин-Парадайс курорты, Свагат курорты сияқты көптеген курорттар бар. Сонымен қатар, Вирар қаласында жақында пайда болған танымал Kekmart торт дүкені де бар, бұл қаладан келетін адамдардың санының артуына байланысты. Арнала жағажайының маңындағы шаруалардың негізгі кәсібі гүл шаруашылығы, олар түрлі-түрлі гүлдерді өсіреді. Олар сонымен қатар күріш және әртүрлі көкөністер де өсіреді.

Көңіл көтеру парктері

Ескерту: Язу паркі қазіргі уақытта жабық. Рустомжи және Эвершайн девелоперлері салған, 12 акрға созылған Язу паркі 2011 жылы ашылды. Язу паркі – халықаралық деңгейдегі түрлі аттракциондар мен ойындарға толы, көрермендерді қызықтыратын орталық. Вирар және Боривалиден Дахануға дейінгі аймақтардың тұрғындары отбасыларымен және балаларымен Язу паркіне келеді. Ол Глобал-Ситиде, Наранги-Фата теміржол өткеліне жақын, Вирар теміржол стансасынан шамамен 10 минуттық жерде орналасқан. Мұнда ойыншық пойыздар, алып дөңгелек, айналмалы аттар, еркін құлау, ойын аймағы, соқтығысатын машиналар, су үстіндегі мейрамхана және тағы да басқа ойын-сауықтар бар. Батыс экспресс-жолының жанында, Ваджрешвари-Парол-Бхиванди тас жолынан тыс орналасқан Great Escape су паркі – су аттракциондары, көркем жарасымды ортасы және гуджарати, қытай және еуропалық тағамдар сияқты әртүрлі тамақ қызметтері бар демалыс орны.

Спорт

Вирар – Мумбаиға ең жақын және парапланеризммен жаттығуға ең қолайлы орын. Жағалау аймағы болғандықтан, Вирардағы жел ағысы тегіс, болжамды және авиация спорты үшін өте ыңғайлы. Ерте таң мен кешкі желдер бастаушылар үшін қолайлы, ал күндізгі және түстен кейінгі жағдайлар тәжірибелі ұшқыштарға өте жақсы. Қара Сұлулық төбесі, Твин Рок төбесі, Живдани төбесі, Тунгарешвар, Канер төбелері – төбеден ұшуға арналған бірнеше орны. Васаи Вирар Кала Крида Махотсав – Вирар және көршілес аймақтардың спортшылары үшін жыл сайынғы спорттық іс-шара. Бұл шара соңғы 17 жылдан бері үлкен табысқа ие болды, аймақтық мектептер, колледждер және ауылдық кеңестерден қатысушылар келіп қатысуда. Каратэ және Хо-Хо сияқты басқа да ойындар мемлекеттік деңгейдегі ойыншыларды тәрбиеледі. Жыл сайын бұл шара желтоқсанның 26-сынан бастап жаңа жыл түніне дейін Чимаджаппа ойын алаңында және Васайдағы Жаңа Англия мектебінде өткізіледі.

Мұралық орындар

Арнала бекінісі Арнала портының жанындағы шағын аралда орналасқан. Бекініс аралда салынғандықтан және барлық жағынан сумен қоршалғандықтан, ол "Жалдург" немесе "Жанжире Арнала" деп те аталады. Португалдықтар бұл аралды "Ilha das vacas" деп атаған, португал тілінде бұл "сиырлар аралы" деген мағынаны білдіреді. Португалдықтар аралды бақылауға алғанға дейін, ол Гуджараттың мұсылман билеушілерінің билігінде болған. Арал Вайтарна өзенінің құйылысына жақын орналасқан және португалдықтар батыс жағалауындағы кемелердің қадамы мен теңіз жүзуін бақылау үшін оны пайдаланған. Басейннің португалдық капитаны бұл аралды португал ақсұлуына сыйға берген. Ақсұлу ескі бекіністі бұзып, 700 футтан 700 футқа дейінгі бекініс құрылысын бастаған. Ақсұлу бұл бекіністі аяқтаған жоқ, бірақ ол португалдықтардың бақылауында қалды. Жақын жерде Васай бекінісі (Басейн бекінісі) де орналасқан. Португалдықтар Бомбей архипелагының солтүстігіндегі материкте, қазіргі Васайда Басейнде бекініс салған. Бекіністің алдында порт болған. Бұл негізгі база ретінде олар көптеген аралдарда басқа кішігірім бекіністер мен мықты үйлер салды. 18 ғасырда бекініске Баджи Рао Пешва басшылығымен Маратхалар шабуыл жасады және үш жылдық науқаннан кейін 1739 жылы жаулап алды. Бекіністің қалдықтарына Васай теміржол стансасынан автобуспен немесе таксимен жетуге болады. Бекініс қабырғалары Васай шығанағына қарап тұр және толыққандай дерлік, бірақ өсімдіктермен жабылып кеткен. Бірнеше қарау мұнаралары әлі де тұр, оларға қауіпсіз баспалдақтармен көтерілуге болады.

Болливуд байланысы

Говинда, қазіргі заманғы Болливудтың жетекші жұлдызы, Би-би-сидің онлайн желісінің қолданушылары оны соңғы мың жылдағы сахна мен экранның ең ұлы жұлдызы деп дауыс берген, сондай-ақ бұрынғы парламент депутаты мектеп оқушылығы кезінде Вирар қаласында тұратын. Ол Вирардың шығыс бөлігіндегі Аннасахеб Вартак Еске алу мектебінен бітірген.

Вирардағы әскери танк

Вирардағы әскери танк VIVA колледжінде орналасқан. Танк Каргил соғысынан әкелінген. Ол 2013 жылдың қазан айында запаста қалдырылды. 2018 жылдың 15 тамызынан бері Вирарда тұр.

ВВМК әкімдері марафоны

Жыл сайын «Вассай-Вирар» қала әкімдері марафоны өткізіледі, онда бүкіл елден келген белгілі тұлғалар жарыс күні «Вассай-Вирар» қаласының барлық аудандарын шарлайды және Вирар тұрғындары үшін үлкен қызығушылық пен қуаныш көзі болады. 2014 жылғы марафон 21 желтоқсанда өтті, онда крикет жұлдызы Сачин Тендулкар және Анджу Бобби Джордж бас қонақ ретінде қатысты.

Киелі Тереза ана шіркеуі

Вирар қаласында Махараштра штатындағы әулие Ана Терезаның (Калькутталық) есімімен аталған жалғыз шіркеу орналасқан. 2007 жылы шіркеуді Васайдың бірінші епискобы Томас Дабре епископы бата берді. Шіркеу Вирар қаласындағы Батыс темір жол станциясының 1-қапталына жақын орналасқан. Олар әр бейсенбі күні кешке жанды харизматикалық дұға қызметін өткізеді; әр айдың төртінші бейсенбісінде емдеу және құтылуға арналған арнайы дұғалар оқылады.

Инфрақұрылым

2007 жылы Боривали мен Вирар арасындағы теміржол желісінің қуаты төрт есеге арттырылғандықтан, Вирардың дамуының толық нәтижесі әлі көрінбеді. Теміржол әкімшілігі әлі де төрт жолдың толыққанды пайдасын алу үшін жеткілікті пойыз құрамының жетіспеушілігіне шағымдануда. Rustomjee және Evershine құрылыс компаниялары салған жаһандық қала 200 акрдан астам аумақты алып жатқан ірі қалашық болып табылады, бұл маңызды дамуға және жаңа елді мекендердің пайда болуына әкелді. Қала соңғы 5 жылда үлкен өзгерістерге ұшырады. 2009 жылдың мамыр айында Муниципалдық кеңес Васай-Вирар қалалық корпорациясына дейін жаңартылды. Корпорация MMRDA, Мумбайдың көмегімен бірнеше тұрғын үй және жол көлігін дамыту жобаларын бастады. Қаланың батыс бөлігіндегі эстакада Мумбайдың барлық теміржол станцияларының жанында салынған көптеген эстакадалардың біріншісі болды. Бұл қаладағы жетінші эстакада және құны 91,5 миллион рупийді құрады. Вирар-Уэст эстакадасының ұзындығы 589 метр, ал жолдың ені 4 метр. MMRDA салған эстакадалардың ішінде ең көп келушілерге ие болды, шың сағаттарында 58 038 жолаушы тіркелді. Одан кейін 37 546 адаммен Санта-Круз эстакадасы келді. Вирар-Ист эстакадасының құрылысы ерекше, ол үлкен VVMC корпорациясы ғимаратының фонында орналасқан Totale көлінің үстінен өтеді. 285 метрлік эстакаданың ортасына туристерге арналған галерея салынған. Вирар-Әлибағ дәлізі жобасын MMRDA жүзеге асыруда. 10 000 крор рупийлік жоба Әлибаугтан Вирарға дейін метро және автомобиль жолдары арқылы үздіксіз байланыс қамтамасыз етуі күтілуде. Дәліз батыс және шығыс қала маңынан, сондай-ақ болашақта дамитын бағыттардан өтеді. Ұсынылған бағыт төрт маңызды ұлттық тас жолды байланыстырады: NH8 (Мумбай-Ахмадабад), NH3 (Мумбай-Агра-Дели), NH4 (Мумбай-Ченнаи) және NH17 (Гоа-Мангалор-Керала). MMRDA 140 шақырымдық дәліз ұзақ сапарды бір сағатқа дейін қысқартатынын мәлімдеді. Дәліздің бірінші кезеңі Вирардан Панвелге дейінгі 90 шақырымды қамтиды. Екінші кезеңі Панвелден Әлибауға дейінгі 50 шақырымды құрайды.

Басқару

Вирар жаңадан құрылған Васай Вирар муниципалды корпорациясының (VVMC) қарауына кіреді. Ол негізінен Махараштра штатының Налла Сопара сайлау округіндегі және Лок Сабха сайлауларында Палгар сайлау округіндегі сайлаушылар тізіміне жатады. Үш округ бойынша да биліктегі Бахужан Викас Ағади (БВА) партиясы соңғы бірнеше онжылдықтар бойы үстемдік танытты. БВА VVMC-дегі 89 орынның 55-ін жеңіп алды, осылайша Вирардың алғашқы мэрі Ш. Ражиев Патил сайланды, ол бұрынғы Вирар қалалық кеңесінің төрағасы болған еді. 2009 жылы заң шығарушы жиналысқа БВА кандидаттығынан түскен, аймақтың бұрынғы депутаты Хитендра Такурдың ұлы Кшитиж Такур Шив Сенадан Шириш Чаванды 40 мыңнан астам дауыспен жеңіп, 26 жасында жеңіске жетті. Ал бұрынғы 15-ші Лок Сабха сайлауларында халық Палгар сайлау округінен БВА кандидаттығынан түскен Балирам Сукур Джадавқа дауыс берді. Ол Бхараттия Джаната партиясының қарсыласы, адвокат Чинтаман Ванганы 12 358 дауыс айырмасымен жеңіп, аймақтың Парламент мүшесі болды.