Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
15 ғасырда Валахияның билеушісі
Ruler of Wallachia in the 15th century
Дан II cel Viteaz (? – 1 маусым 1432) – Валахия княздығының воеводасы, бес рет билік құрды, ал таққа оның қарсыласы Раду II Челул төрт рет отырды. Валахия тағында өткен бес кезеңнің (1420–1421, 1421–1423, 1423–1424, 1426–1427 және 1427–1431) төртеуі бар болғаны жеті жылдың ішінде болды.
Dan II cel Viteaz (? – 1 June 1432) was a voivode of the principality of Wallachia, ruling an extraordinary five times, and succeeded four times by Radu II Chelul, his rival for the throne. Of those five periods on the throne of Wallachia (1420–1421, 1421–1423, 1423–1424, 1426–1427, and 1427–1431), four were within a period of only seven years.
Ерте өмір
Дан Валахияның Дан I-нің ұлы болды. Оның әкесі Валахияның Раду I-нің үлкен ұлы және мұрагері болды. 1387 жылы Дан I өлтірілгеннен кейін оның ағасы Мирча таққа отырды. Дан Мирча билік құрған кезде оған адал болды. Мирча Валахияның Осман империясына жыл сайын салық төлеуге мәжбүр болған тұңғыш билеушісі болды. Ол өзінің жалғыз заңды ұлы Михаил I-ді өзінің серігі етіп тағайындады. Дан 1411 жылы Осман азамат соғысы кезінде Адрианопольді басып алуға Мұса Селебиге көмектесу үшін оның ағасы Мирча I жіберген жасақтың басында болды, ол жазбаларда бірінші рет кездеседі. Михаил Мирчаның (1418 жылдың 4 ақпанында қайтыс болған) орнына келгеннен кейін, Дан Валахияға талап қойды. Османдықтар Михаилды 1419 жылы жеңіп, оны салық төлеуге және Дүнай бойындағы Гиургиу және басқа да бекіністерді оларға беруге мәжбүр етті. Валахиялық боярлар Данға қарай көш бастады. Михаил Османдықтармен жасаған келісімін орындамағаннан кейін, Дан 1420 жылдың басында Валахияға басып кірді. Алғашқыда Михаил қарсы тұра алды. Бірақ Осман әскерлері Данға қосылып, оған 1420 жылдың жазында Михаил мен оның венгр одақтастарын жеңуге көмектесті.
Dan was the son of Dan I of Wallachia. His father was the eldest son and successor of Radu I of Wallachia. After Dan I was murdered in 1387, his brother, Mircea, ascended the throne. Dan was loyal to his uncle during Mircea's reign. Mircea was the first ruler of Wallachia to be forced to pay an annual tribute to the Ottoman Empire. He made his only legitimate son, Michael I, his co ruler. Dan appears first in the records leading a contingent sent by his uncle Mircea I to assist Musa Celebi in taking Adrianople during the Ottoman civil war in 1411. After Michael succeeded Mircea (who died on 4 February 1418), Dan laid claim to Wallachia. The Ottomans defeated Michael in 1419, forcing him to pay tribute and to cede Giurgiu and other fortresses along the Danube to them. The Wallachian boyars started to defect to Dan. After Michael did not respect his treaty with the Ottomans, Dan broke into Wallachia in early 1420. Initially, Michael could resist. However, Ottoman troops joined Dan, enabling him to defeat Michael and his Hungarian allies in the summer of 1420.
Билік
Дания II тұңғыш рет 1420 жылы таққа отырды, 1421 жылы тақты жоғалтты, бірақ сол жылдың ішінде қайтадан ие болды. Ол тақты көп рет қайта иеленуіне, негізінен, өзінің шебер әскери қолбасшы екені себеп болды. 1423 жылы Дания II Осман түріктеріне қарсы әскер басқарып, оларды шайқаста жеңді. Османдықтар Раду II-ні таққа отырғызу мақсатымен шабуыл жасады. 1425 жылы ол тағы да Османдықтарды жеңіп, маңызды жеңіске қол жеткізді. Бұл шайқас Валахияның әскерінде жалдамалы әскерлерді пайдаланғаны туралы алғашқы жазба болып табылады. Ол шайқаста Дания II көптеген болгар сарбаздарын жұмысқа алған еді. 1427 жылдың көктемінде Дания II Раду II-ні соңғы рет тақтан түсірді, тағы да Османдықтарды шайқаста жеңіп, Гиургиу бекінісін қайтарып алды. Әлдебір, Дания II Раду II-ні осы шайқас кезінде немесе одан кейін өлтірген болуы мүмкін, себебі соңғысы кейін тарихи жазбаларда жоғалып кетті. Дегенмен, сол кездегі жазба деректер өте аз, сондықтан бұл нақты белгілі емес. 1428 жылдың 3 маусымында Дания II Голубац бекінісінде Османдықтарға қарсы әскер басқарды, нәтижесінде Дания II-нің 1432 жылға дейін жартылай бейбіт билік жүргізуіне мүмкіндік беретін келісімге қол жеткізілді. 1432 жылы оның еліне ірі Осман әскері басып кірді. Дания жеңіліп, шайқаста қаза тапты. Оның орнын Мирча чел Батранның ұлы Александру I Алдеа басты, ол 1436 жылы аурудан қайтыс болғанға дейін билік етті, содан кейін Влад II Дракул, Влад Тепестің әкесі таққа отырды. 1443 жылы Дания II-нің ұлы Басараб II Влад Дракулдың ұлы Мирча II-ні алмастырды. Алайда, оның ұлы әкесінің әскери қабілетіне ие бола алмады және бір жыл ішінде Влад Дракулдан тақты жоғалтты. Коимбра герцогы, шалқасынан тік тұратын саяхатшы, мүмкін, өз заманының ең көп саяхат жасаған ханзадасы және Генрих Теңізшінің інісі Инфанте Педро, Педроның Священная Рим империясының императоры Зигмундқа қызмет ететін кезінде Валахияның Дания II-сімен кездесті.
Dan II first took the throne in 1420, losing it in 1421, but regaining it that same year. He was primarily able to regain the throne many times because he was an able military commander in the field. In 1423, Dan II led an army against the invading Ottoman Turks, defeating them in battle. The Ottomans were invading in an effort to place Radu II back on the throne. In 1425, he again defeated the Ottomans, winning an important victory in a battle that was the first recorded mention of Wallachia using mercenaries in their army. In that battle, Dan II had employed a large number of Bulgarian soldiers. In the spring of 1427, Dan II removes Radu II from the throne for the last time, again defeating the Ottomans in battle, taking back the fortress at Giurgiu. In all likelihood, Dan II killed Radu II either during or after that battle, as the latter disappears from historical records afterwards. However, written accounts of the time are sparse at best, and it is not known for certain. On 3 June 1428, Dan II led an army against the Ottomans at Golubac Fortress, which ended with a treaty that would allow Dan II a semi peaceful rule until 1432. In 1432 his country was invaded by a large Ottoman army. Dan was defeated and killed in battle. He was succeeded by Alexandru I Aldea, a son of Mircea cel Batran, who would reign until his death from illness in 1436, and with him being replaced by Vlad II Dracul, father to Vlad Tepes. Dan II's son, Basarab II, would replace Vlad Dracul's son Mircea II in 1443. However, his son lacked the military ability of his father and would lose the throne within a year to Vlad Dracul. Infante Pedro, Duke of Coimbra, an indefatigable traveler, possibly the most well traveled prince of his time, and brother of Henry the Navigator, met with Dan II of Wallachia during Pedro's service to Sigismund, Holy Roman Emperor.