Кіріспе

Румын қасиеттісі Неаго Басараб (; шамамен 1459 – 15 қыркүйек 1521) – 1512 және 1521 жылдар аралығында Валахияның воеводасы (князі). Craiovești бояр отбасында туған (оның билігі отбасының саяси ықпалының ең жоғары нүктесін көрсетеді), Pârvu Craiovescu немесе Basarab Țepeluș cel Tânăr ұлы ретінде, Неагое Басараб, Craiovești қамқорлығын қабылдамағаннан кейін Влад cel Tânăr-дың орнын басты, қабілеттерімен және біліктілігімен көзге түсті. Оны кейде Неаго Басараб IV деп атайды, себебі одан бұрын Валахияны билеген басқа Басарабтар (бірақ Неагое Басараб емес!) таққа отырған, олардың кейбіреулері Басараб әулетінен болса, ал кейбіреулері одан да төмен рухты болған.

Билік

16 ғасырда Валахия тәуелсіз болды, бірақ Осман империясының үлкен күштеріне жоғары салық төлеуге міндетті болды. Неагое қолөнер мен сауданың дамуын қолдады, сонымен бірге Валахияның басқа күшті көршісі Венгриямен жақсы қарым-қатынас сақтады. Оның дипломатиялық әрекеттері Венеция Республикасы мен Папалықпен байланыс орнатуға бағытталды, тіпті Османдық қауіп-қатерге қарсы христиан әлемін біріктіру мақсатымен Шығыс православие мен Рим католиктері арасындағы дауды реттеуді ұсынды. Ол Византия шіркеуін қамқорлау дәстүрін қабылдады, православиелік монастырларға тек Валахияда ғана емес, бүкіл Балқан аймағында жомарт үлесін қосты. Оның тұсында Curtea de Argeș монастыры салынды (1517 жылы) – аңыз бойынша, бас шебер ретінде Меșтерul Маноле аталды; сонымен қатар, Неагое тағы бір аңыз тұлғамен, принц Радумен байланыстырылады (ол Маноледің өліміне себепкер болған болуы мүмкін, құрылысшылар шатырда тұрғанда мұражайды бұйрықтап, ешкім Маноленің шеберлігін пайдаланбасын және құрылыстың ерекшелігін сақтасын деген ниетпен). Неагое Тарговиштедегі (1512 жылы Інжіл басылған қала) ескі Митрополиттік шіркеудің және Șcheii Brașovului-дегі Киелі Николай шіркеуінің алғашқы жұмыстарын тапсырды. Неаго Басараб шіркеу славян тілінде Валахияның ең алғашқы әдеби шығармаларының бірін жазды, ол "Неаго Басарабтың ұлы Теодосияға арналған нұсқаулары" (румын тіліне "Învățăturile lui Neagoe Basarab către fiul său Teodosie" деп аударылған), онда философия, дипломатия, мораль және этика сияқты түрлі тақырыптарға тоқталады.

Отбасы

Ол Сербияның қызы Милица Деспинаға үйленді. Олардың балаларының арасында Валахияның Теодосийі және Руксандра бар, ол Раду Афуматтың және Раду Паизидің әйелі, екеуі де Валахия князьдары.

Қасиеттілер қатарына қабылдау

2008 жылдың 8 шілдесінде Румыния Православ шіркеуінің Киелі Синоды Неаго Басарабты қасиеттілер қатарына қосты. Оның мерекесі жыл сайын 26 қыркүйекте тойланады.